राघवस्य वीर्यं विष्णोः सदृशं, रूपं तु अश्विनयोः इव, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यं, प्रजापतेः इव साक्षात् तस्य महिमा आसीत्। तस्य क्षमा भूमेः समान, तेजः सूर्यात्, वेगेन वायोः, गम्भीर्येण समुद्रस्य इव आसीत्। स्थाणु-शिवस्य इव अचलः, चन्द्रस्य इव सौम्यः, नराधिपः सः, पूर्वं न कश्चन न भविष्यति तस्य सदृशः राजा। सः अत्यन्तं दुर्जयः, धर्मनिष्ठः, प्रजाहिते सदा प्रवृत्तः, पुरुषश्रेष्ठः, यस्य यशः श्रीः च न कदापि त्यजन्ति। ककुत्स्थवंशसमुद्भूतः राघवः, यस्य समृद्धिः धर्मः च सदा संस्थितौ, तस्य मधुराणि स्तवनानि सूतमगधैः गीतानि। तैः दिव्यैः स्तुतिभिः राघवः उत्तिष्ठति, शय्यां शुक्लवस्त्राच्छादितां, शेषशय्यां परित्यज्य हरिर्नारायणः इव उत्थितः। तस्य उत्थाने, विनीताः जनाः, सहस्रशः, अञ्जलिपुटैः, शुद्धपात्रैः जलं समर्पयन्तः, महात्मानं समीपं ययुः। राघवः जलक्रियाः कृत्वा, शुद्धः भूत्वा, यथाकालं अग्नौ होमान् कृत्वा, शीघ्रं इक्ष्वाकुवंशपावितं देवायतनं अगच्छत्। तत्र, देवतानां पितृणां ब्राह्मणानां च विधिवत् पूजां कृत्वा, जनसमूहैः परिवृतः, बाह्यगृहं निर्गच्छत्। तं महात्मानं मन्त्रिणः, वसिष्ठः पुरोहितः, अन्ये च, दीप्ताग्निः इव, उपस्थायन्त। क्षत्रियश्रेष्ठाः, भूमिपालाः, तस्य पार्श्वे उपविष्टाः, देवाः इन्द्रस्य पार्श्वे यथा। तत्र भरतः लक्ष्मणः शत्रुघ्नः च, प्रमुदिताः, यज्ञे त्रिवेदाः इव तं राघवम् उपस्थायन्त। सेवकाः हृष्टमुखाः, अञ्जलिपुटाः, समीपं उपविष्टाः, बहवः हृष्टाः तस्य समीपं आसन्। विंशतिर्बलिनो वानराः, स्वेच्छया रूपपरिवर्तनकुशलाः, सुग्रीवप्रमुखाः, महाबलिनः, राघवस्य सेवा अकुर्वन्। विभीषणः, चतुर्भिः राक्षसैः परिवृतः, कुबेरस्य गुह्यकाः इव, राघवम् उपस्थायन्। शास्त्रविदः वृद्धाः, कुलीनाः, बुद्धिमन्तः, नमस्कृत्य, राजानं उपस्थायन्त। एवं स राजा, महर्षिभिः, महाबलिनः राजभिः, वानरैः, सर्वैः राक्षसैः च परिवृतः, दीप्तिमान् आसीत्। यथा देवाधिपः सदा ऋषिभिः पूज्यते, तथा सः इन्द्रादपि अधिकं तेजस्वी आसीत्। तत्र, समुपविष्टेषु, धर्मपूर्णानि मधुराणि आख्यानानि महात्मानः पुराणविदः कथयन्ति। एवं श्रीमदुत्तरकाण्डस्य सप्तत्रिंशोऽध्यायः वाल्मीकिमुनिना कृतस्य श्रीरामायणस्य समाप्तिः। ततः, राघवः महाबाहुः, प्रतिदिनं प्रजासु, जनपदेषु च, सर्वाणि कार्याणि नियन्त्रयन् स्थितः। कतिचन दिनानि अतीत्यानि, राघवः अञ्जलिपुटः, मिथिलाधिपं वैदेहं इदं वचनं अब्रवीत्— "त्वं नः निश्चलः शरणम्; त्वया रक्षिताः वयम्। तव तेजसा रावणः मया हतः। इक्ष्वाकुषु मिथिलाजनेषु च, बन्धनानि स्नेहस्य अतुल्यानि, कुलपूर्वकैः। अतः, राजन्, स्वपुरीम् प्रतिगच्छ, रत्नानि स्वीकृत्य। भरतः तव अनुगामी भविष्यति।" सः अनुमोद्य, राजा राघवम् उवाच—"मम तव राज्यम्, तव दर्शनं च, मम सन्तोषं जनयति।" "यानि रत्नानि मम कृते संगृहीतानि, तानि सर्वाणि मम कन्यायै ददामि।" इति उक्त्वा, ककुत्स्थम् अभ्यनुज्ञाय, जनकः हृष्टहृदयः, श्रीमन्मिथिलां प्रस्थितः। जनकस्य गमनानन्तरम्, राघवः अञ्जलिपुटः, केकयराजं मातुलं इदं वचनं अब्रवीत्—"एष राज्यं, अहम्, भरतः, लक्ष्मणः च, सर्वे तव अधीनाः, राजन्, मार्गः अपि। वृद्धः राजा तव कृते आगमिष्यति; अतः, राजन्, अद्य गन्तव्यम्। लक्ष्मणः तव सहचारी भविष्यति, बहु रत्नानि धनानि च गृहीत्वा।" युधाजित् राघवस्य गमनं अनुमोद्य, "रत्नानि धनानि च तव अक्षयाणि सन्तु," इति उक्त्वा, राघवेन अभ्यर्चितः, परिक्राम्य, प्रस्थितः। लक्ष्मणेन सह, केकयराजः प्रस्थितः, यथा इन्द्रः विष्णुना सह वृत्रवधे अनन्तरम्। ततः, राघवः तं निर्गम्य, अभयमित्रं प्रातरदनं काश्याधिपं आलिङ्ग्य, इदं वचनं अब्रवीत्—"त्वया स्नेहः, परममित्रता च दर्शिता; भरतेन सह यत्नः कृतः। अतः, काशिप्रभो, त्वं वारणसीं स्वां पुरीं, सुशोभितां, सुरक्षितां, विशालद्वारां, प्रतिगच्छ।" एवं उक्त्वा, ककुत्स्थवंशजः, उत्तमासनात् उत्थाय, धर्मात्मानं प्रातरदनं गाढम् आलिङ्ग्य, हृदि सन्निहितं कृतवान्।