रामः महाबलः तान् मुनीन् उवाच—“भवद्भिः सह सदा मम यज्ञेषु भागित्वं कर्तव्यम्, मम प्रीत्यर्थम्। भवद्भ्यः, येन तपसा सर्वपापविमुक्ताः भवन्ति, आश्रित्य अहम् पितृभिः सह सौख्यं लभेयं, महत् तुष्टिं च प्राप्नुयाम्।” तस्मात्, सः पुनः उक्तवान्—“यूयं सर्वे सदा अत्र समागच्छत।”—इति। एतद् श्रुत्वा अगस्त्यप्रमुखाः दृढव्रता मुनयः तस्मै ‘एवं भवतु’ इति उक्त्वा प्रस्थिताः। यथागतं तान् सर्वान् मुनीन् प्रेष्य, राघवः विस्मितः तं विषयं मनसा चिन्तयामास। ततः सूर्यास्तसमये, राजा सर्वान् नृपान् वानरांश्च विमुक्त्य, सायं संध्याकर्म सम्यक् अकुरुत। रात्रौ प्राप्तायां, सः पुरुषश्रेष्ठः अन्तःपुरं प्रविवेश। तस्मिन् काकुत्स्थे धर्मज्ञे स्वात्मज्ञे च अभिषिक्ते, सा रात्रिः नगरवासिनां हर्षं वर्धयन्ती व्यतीता। प्रभाते, राजानं बोधयितुं सूतमागधबन्दिनः शान्तचित्तस्य राज्ञः प्रासादं समुपजग्मुः। ते सर्वे रक्तकण्ठाः, किन्नरशिक्षिताः, हर्षान्विताः, यथार्हं वीरं राजानं स्तोतुं प्रारभन्त। “उत्तिष्ठ वीर शान्तात्मन् कौसल्यानन्दवर्धन! त्वयि शये, राजन्, सर्वं जगत् शयितं भवति। तव वीर्यं विष्णोः सदृशम्, रूपं अश्विनोरिव, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यः, प्रजापतेरिव च त्वम्। त्वया क्षमा पृथिव्याः समा, तेजः सूर्यस्य, वेगः वातस्य, गाम्भीर्यं च समुद्रस्य। त्वं स्थाणुवत् अचलः, सोमवत् शीतलः; न पूर्वं न भविष्यन्ति त्वादृशा नृपाः। त्वं यथा दुष्प्रधर्ष्यः, धर्मनिष्ठः, प्रजाहिते रतः, तथा यशः श्रीः च त्वां कदापि न परित्यजन्ति। काकुत्स्थ, त्वयि सदा श्रीः च धर्मः च प्रतिष्ठितौ।”—इति चान्ये च मधुराः स्तुतयः बन्दिभिः गायन्ति। एवं दिव्यैः स्तवैः राघवः प्रबोधितः शय्यात् उत्थाय, शुक्लशय्यायां नागशय्यायाम् उपविश्य, हरिणारायणवत् उत्थितः। तस्य उत्थितस्य, सहस्रशः जनाः, विनीताः अञ्जलिपुटाः, शुद्धपात्रैः सलिलं समुपजग्मुः। सः स्नानं कृत्वा, शुचिः सन्, कालेन हव्यकव्यम् अग्नौ जुहौ। ततः शीघ्रं देवालयं, इक्ष्वाकुवंशपावनं, जगाम। तत्र, विधिवत् देवतान् पितॄन् ब्राह्मणांश्च पूजयित्वा, महाजनसमवृतः बाह्यकक्ष्यां प्रतस्थे। तं महात्मानं मन्त्रिणः, पुरोहितः वसिष्ठः, अन्ये च सर्वे तेजस्विनः वह्निवत् उपतस्थुः। राजानः महाबलाः क्षत्रिया भूमिपालाः च तत्र रामस्य पार्श्वे, देवेन्द्रस्य पार्श्वे देवानिव, उपविविशुः। भरतः लक्ष्मणः शत्रुघ्नः च प्रमुदिताः, यज्ञे त्रयाणि वेदानि यथा, तं उपतस्थुः। सेवकाः प्रसन्नमुखाः अञ्जलिपुटाः समीपं उपविविशुः; हृष्टाः बहवः तत्र सन्निधौ स्थिताः। विंशतिर्बलिनः वानराः, कामरूपिणः, सुग्रीवमुख्याः, रामस्य सेवायाम् आसन्। विभीषणः चतुर्भिः राक्षसैः परिवृतः, महात्मानं धनाध्यक्षस्य गुह्यकाः यथा, उपतस्थे। तथा शास्त्रवृद्धाः, कुलीनाः, बुद्धिमन्तः च, नम्रशिरसः, राजानं उपतस्थुः। एवं महर्षिभिः, महाबलैः नृपैः, वानरैः, सर्वैः राक्षसैः च परिवृतः राजा बभूव। यथा देवराजः सदा ऋषिभिः पूज्यते, तथा सः, शतचक्षुषा इन्द्रेण अपि अधिकं दीप्तिमान् बभूव। तत्रैव उपविशद्भिः धर्मयुक्ताः मधुराः कथाः, महात्मभिः पुराणविद्भिः, कथ्यन्ते स्म। एवं श्रीमदुत्तरकाण्डे वाल्मीकिप्रणीत आदिकाव्ये सप्तत्रिंशः सर्गः समाप्तः। एवं महाबाहुः राघवः प्रतिदिनं नगरे जनपदे च सर्वाणि कार्याणि सम्यक् पालयन् अवसत्। कतिपयान् दिनान् अनन्तरं, राघवः अञ्जलिपुटः मिथिलेशं वैदेहं वाक्यम् अब्रवीत्—“त्वमेव नः स्थिरं शरणम्। त्वया रक्षिताः वयम्। तव तेजसा रावणः मया हतः। इक्ष्वाकुषु मिथिलायां च सर्वेषु, स्नेहबन्धाः अपूर्वाः, बन्धुप्रमुखाः, सन्ति। तस्मात्, नृप, स्वनगरे गच्छ, रत्नानि गृह्णीयाः। भरतः तव पृष्ठतः सखिवद् अनुगमिष्यति।” सः तद् अनुमन्य, राजा रामं उवाच—“राजन्, तव राज्येन तव दर्शनं च मम प्रीतिकरम्। एतानि रत्नानि, मम कृते संगृहीतानि, सर्वाणि पुत्र्यै ददामि।” एवं उक्त्वा जनकः काकुत्स्थं, हृष्टचित्तः, राघवात् अनुमत्य, श्रीमद् मिथिलां प्रतस्थे। जनके गते, राघवः अञ्जलिपुटः मातुलं केकयराजं वाक्यम् अब्रवीत्।