राहोः करुणस्वरं श्रुत्वा इन्द्रः उवाच—“मा भैः, अहं एनं हनिष्यामि।” तस्मिन्नन्तरे, मारुतिः ऐरावतं दृष्ट्वा तं महागजम् उत्तमं लाभं मन्यमानः तत्राभिपतितवान्। सः तं ऐरावतं गृहीतुं उत्सुकः सन् यदा धावन् आसीत्, तदा किञ्चित्क्षणं तस्य रूपं भीमं दिव्यं च जातम्, यथा इन्द्रस्य अग्नेः च। सः एवं धावमानः सन्, शचीपतिः कोपात् नातिप्रकुपितः सन्, स्वहस्तात् मुक्तेन वज्रेण तं ताडितवान्। वज्राघातेन ताडितः सः पर्वते पतितः, पतमानस्य च सव्यहनुः भग्ना। वज्रघातात् मूर्च्छितं पुत्रं पतितं दृष्ट्वा, वातात्मा इन्द्रेण जातक्लेशं मनुष्येषु दृष्ट्वा क्रुद्धः अभवत्। सः सर्वेषां भूतानां प्रभावं संहृत्य, स्वकीयं पुत्रं मारुतिं गृहीत्वा गुहां प्रविवेश। तत्र सः मूत्रपुरीषमार्गं निरुद्ध्य, सर्वाणि भूतानि महता क्लेशेन यथावर्षं वासवः धारयति, तथैव निगृह्य स्थितवान्। तस्य कोपात् सर्वे प्राणिनः सर्वत्र निश्वासरहिताः अभवन्, तेषां संधयः भग्नाः, दारुप्रायाणि च भूतानि जातानि। तस्मिन्कोपे त्रयो लोकाः श्लोकवेदविधिहीनाः, कृत्यधर्मवर्जिताः, यथा नरके स्थिताः इव अभवन्। तदा सर्वे प्राणी, गन्धर्वाः, देवाः, दानवाः, मनुष्याः च, सुखकामाः सन्तः, प्रजापतिं शरणं जग्मुः। देवाः, येषां उदराणि महतीव पर्वतानि, अञ्जलिं कृत्वा ऊचुः—“भगवन्, त्वया चतुर्विधाः प्राणीः सृष्टाः। त्वया एव वायुः अस्माकं प्राणानाम् अधिपतिः नियुक्तः; सः च प्रभुः सन् अद्य किमर्थं अस्मान् क्लेशयति? सः अस्मान् स्त्रीव अन्तरगृहे रुद्ध्वा, दुःखं जनयति; तस्मात् वयं त्वां शरणं प्रपन्नाः, वायुनाऽपिड्येमहि।” एवं प्राणिभिः उक्तं श्रुत्वा, प्रजापतिः कारणं न्यवेदयत्, पुनः च प्राणिभ्यः उवाच—“श्रुणुत, सर्वे, वायुः किमर्थं कोपितः, यः च युष्मान् निरुद्धवान्, इति कारणं। तस्य पुत्रः अद्य इन्द्रेण अमराधिपेन राहोर्वचनात् ताडितः; तस्मात् वायुः क्रुद्धः जातः। वायुः शरीररहितः सन्, शरीराणि व्याप्य तानि धारयति; वायौ विना शरीरेषु दारुप्रायता भवति। वायुः एव प्राणः, वायुः एव सुखम्, वायुः एव सर्वं जगति; वायौ गच्छति, जगत् सुखं न प्राप्नोति। अद्य प्राणः जगतः त्यक्तः; अद्य यूयं प्राणवर्जिताः दारुप्राकारवत् स्थिताः। यत्र वायुः तिष्ठति, तत्र गच्छामः; सः अस्मान् क्लेशयति; अदितेः पुत्रान् अप्रीणयित्वा मा नश्याम।” एवम् उक्त्वा, प्रजापतिः जनैः सह, देवैः, गन्धर्वैः, सर्पैः, गुह्यकैः च सह, यत्र वायुः स्वपुत्रं देवेन्द्रवज्राहतम् उपवेश्य स्थितः, तत्र जगाम। तत्र तं पुत्रं सूर्याग्निहेमसदृशप्रभं, सदैव पितुः अङ्के शयानं दृष्ट्वा, चतुर्मुखः ब्रह्मा, देवैः, गन्धर्वैः, मुनिभिः, यक्षैः, राक्षसैः च सह, दयया सम्प्राप्तः। ततः तं पितामहम् आगतम् दृष्ट्वा, वायुः पुत्रशोकक्लिष्टः, तम् बालम् आदाय सृष्टिकर्तुः पुरतः स्थितवान्। सः चलकुण्डलमालाजलरत्नभूषितः, सृष्टिकर्तारं प्रति उपसृत्य तस्य पादयोः त्रिवारं निपत्य, तत्र स्थितः। वेदवित् ब्रह्मा, भूषणैः शोभमानः, हस्तेन वायुम् उत्थाप्य, सौम्यया स्पर्शेन तं बालकं स्पृष्टवान्। पद्मयोनेः स्पर्शात् बालः, इव सिक्तः, प्राणं पुनः आप्तवान्, यथा ओषधिः जलसिक्ते जीवति। तम् जीवितं दृष्ट्वा, सुगन्धवायुः हृष्टः, यथापूर्वं सर्वेषु भूतिषु विचरन्, निःश्वासबन्धनात् विमुक्तः अभवत्। वायोः बन्धनविमुक्ताः प्राणिनः प्रमुदिताः, शीतोष्णविमुक्ताः, कुमुदानि इव विकसन्ति। तदा ब्रह्मा, त्रिशिखत्रियुगलविभूषितः, देवैः पूजितः, वायुम् तर्पयितुम् इच्छन्, देवतान् प्रति उवाच—“हे इन्द्र, आपांपत्, प्रजापते, धनाध्यक्ष, सर्वं जानन्तः अपि, अहं हितं वक्ष्यामि, शृणुत। अयं बालः भवतः कार्ये साहाय्यं करिष्यति; तस्मात् सर्वे वायुम् तर्पयितुं वरान् ददात।” ततः सहस्राक्षः, हृष्टः, शुभाननः, पद्ममालां गृहीत्वा, उवाच—“मम वज्राघातेन यस्य हनुः भग्ना, सः नाम्ना हनुमान् इति विख्यातः भविष्यति, कपिषु श्रेष्ठः। एषः मम वज्रेण न हन्यते इति परमं अद्भुतं वरं दास्यामि।” ततः दिवाकरः तमसो नाशकः उवाच—“मम तेजः अंशं अस्मै दास्यामि। यदा सः शास्त्राध्ययनसमर्थः भविष्यति, तदा तम् वाक्पटुत्वं ज्ञानं दास्यामि। नैव कोऽपि तस्य समः शास्त्रज्ञानाय भविष्यति।” वरुणः अपि तम् अनश्वत्सहस्रपर्यन्तं अमरणं, न च पाशेन, न च जलेन हन्यते इति वरं दत्तवान्। यमः अपि दण्डात् अभयम्, रोगविनिर्मुक्तत्वं, युद्धे च शोकविनिर्मुक्तत्वं दत्तवान्। कुबेरः अपि स्वगदया न हन्यते इति वरं दत्तवान्। एवं तैः देवैः, ब्रह्मणा च, वायुपुत्रः हनुमान्, दिव्यतेजाः, अमरत्वेन, बलवता च, सर्वेषां प्रियः अभवत्।