ततः विश्वरवासुतं तारा उपालभ्य उवाच—"अद्य त्वं, हे रावण, अद्भुतानि लोकस्य द्रक्ष्यसि; क्षणमेकं प्रतीक्षस्व, शीघ्रं तव तानि दुर्लभानि भविष्यन्ति। यदि तव मृत्युकामना अस्ति, दक्षिणसागरं गच्छ; तत्र वालिं द्रक्ष्यसि, भूमौ स्थितमिव अग्निम्।" रावणः, लोकभीषनः, तारां तिरस्कृत्य पुष्पकविमानं आरोह्य दक्षिणसागरं प्रति प्रस्थितः। तत्र स रावणः वालिं ददर्श, यस्य मुखं उदयादित्यवत् दीप्तं, सुवर्णपर्वतसदृशं शरीरं, सायं संध्या-विधाने लीनः। रावणः, अञ्जनसमानवर्णः, पुष्पकात् अवतीर्य, मौनं कृत्वा वालिं शीघ्रं ग्रहीतुं समीपं जगाम। यदा वालिः, रावणं दुष्टचेतसं समीपं आगच्छन्तं अपश्यत्, तदा न स किंचित् व्यग्रताम् दर्शयामास। यथा सिंहः शशकं न चिन्तयति, गरुडः सर्पं न मन्यते, तथा वालिः रावणं, दुष्टसंकल्पं, न अवमन्यत्। रावणं पापचेतसं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा वालिः चिन्तयामास—"अहमेनं भुजान्तरे स्थापयित्वा त्रीन् महान्तः समुद्रान् यास्यामि।" "मम शत्रुं, भुजान्तरे स्थितं, वस्त्रं च उत्तरीयं च स्खलन्तं, गरुडस्य सर्पं यथा, रावणं लुलायमानं लोकाः पश्यन्ति।" एवं निश्चित्य वालिः, स्वबलं आश्रित्य, वेदमन्त्रान् जपन्, पर्वतशिखरवत् स्थिरः अभवत्। तौ वालिः च राक्षसराजः, अन्योन्यं ग्रहीतुं उत्सुकौ, स्वबलप्रदर्शनम् अत्युत्साहेन कृतवन्तौ। रावणस्य वालिं ग्रहीतुं यत्नं ज्ञात्वा, वालिः पृष्ठतः स्थितः अपि, पादेन रावणं गरुडः सर्पं यथा, गृहीत्वा। तं राक्षसाधिपं, यः वालिं ग्रहीतुं इच्छति, वालिः भुजान्तरे स्थापयित्वा आकाशे शीघ्रं प्रजगाम। रावणः तत्र नखैः बहुशः प्रहारं कृत्वा अपि, वालिः तं वायुः मेघं यथा, वहन्। रावणस्य क्रन्दं श्रुत्वा राक्षसामात्याः वालिं विमोचयितुं यत्नं कृत्वा अग्रे धावन्ति। तेन अनुगृहीतः वालिः आकाशमध्ये सूर्यः मेघैः अनुगच्छ्यमानः यथा, दीप्तिमान् अभवत्। राक्षसश्रेष्ठाः वालिं न प्राप्तुं शक्ताः, तस्य बाहु-ऊरुबलात् श्रान्ताः, अन्वेषणं त्यक्तवन्तः। वालिपथं गिरीश्वरः अपि त्यजेत्, तद्वत् जीवनमूल्यवान् मांसमेदसा आवृतः कः न त्यजेत्? वालिः, शीघ्रगतिः कपिराजः, पक्षिसमूहान् लंघयित्वा, संध्याकाले सर्वान् समुद्रान् नमस्कृत्य अगच्छत्। आकाशस्थैः जीवैः पूजितः, वालिः पश्चिमसमुद्रं रावणं वहन् प्राप्तवान्। तत्र स्नानं कृत्वा, संध्यावन्दनं कृत्वा, वालिः रावणं उत्तरसमुद्रं प्रति प्रैषयत्। शत्रुं वहन्, सहस्रयोजनानां दूरीं वालिः वायुमनसोरिव शीघ्रं जगाम। उत्तरसमुद्रे संध्यावन्दनं कृत्वा, वालिः रावणं वहन् पूर्वमहासागरं अगच्छत्। तत्र अपि संध्यावन्दनं कृत्वा, कपिराजः देवराजसहितः रावणं किष्किन्धानिकटे आनयत्। चतुर्षु समुद्रेषु संध्यावन्दनं कृत्वा, रावणं वहन्, श्रान्तः वालिः किष्किन्धाग्रोधे अवतीर्य। तत्र कपिश्रेष्ठः रावणं भुजान्तरे मुक्त्वा, पुनः पुनः हास्यं कृत्वा, पप्रच्छ—"कः त्वं?" रावणः, विस्मयेन, श्रान्तदृष्ट्या वालिं प्रेक्ष्य, उवाच—"हे कपिराज, इन्द्रवत् दीप्तिमान्, अहं रावणः राक्षसाधिपः, युद्धकामः आगतः, अद्य त्वया वशीकृतः।" "अहो, किम् बलं, किम् वीर्यं, किम् गम्भीरता—यया अहं पशुवत् गृहीत्वा चतुर्षु समुद्रेषु घूर्णितः।" "कः अन्यः, हे वीर, त्वद्वत् अक्षान्तः, मां महासागरेषु शीघ्रं वाहयितुं शक्ष्यति?" "सर्वेषु प्राणिषु, हे कपि, एषा गति त्रयाणां अस्ति—मनसो, वायोः, गरुडस्य; तव अपि निःसन्देहं।" "अद्य तव बलं दृष्ट्वा, हे कपिश्रेष्ठ, अग्निसाक्षिकं गाढं मैत्र्यं इच्छामि।" "स्त्रियः, पुत्राः, नगरम्, राज्यं, भोगाः, वस्त्रं, अन्नं—सर्वं अविभक्तं भवतु, हे कपिश्रेष्ठ।" ततः अग्निं प्रज्वाल्य, तौ कपिराक्षसौ परस्परं आलिङ्ग्य, भ्रातृत्वं अग्निसाक्षिकं कृतवन्तौ। परस्परं बाहुश्लेषेण, तौ कपिराक्षसौ हृष्टौ किष्किन्धां सिंहौ गुहां यथा प्रविष्टवन्तौ। तत्र रावणः मासमेकं स्थितवान्, सुग्रीववत्, यावत् तस्य मन्त्रिणः त्रैलोक्यविजयं इच्छन्तः तं नीतवन्तः। एवं, हे प्रभो, पूर्वकाले वालिना रावणः निगृहीतः, अग्निसाक्षिकं भ्रातृत्वं कृतः। वालिः अप्रतिमं परमं च बलं आसित्; स अपि त्वया, हे राम, पतङ्गः अग्निना यथा, विनष्टः। ततः रामः, नम्रकरः, विनीतः, दक्षिणाश्रमस्थं ऋषिं पप्रच्छ—"वालेरपि रावणस्य च बलं अतुलं; मम मतं, तयोः न हनुमतः तुल्यं।