सर्वं भूमण्डलं कदाचित् प्रजापतेः प्रारम्भे विजिगीषुभिः नृपतिभिः समग्रं स्वीकृतम्। तेषु महात्मसु राजसु सगरो नाम बभूव, येन सागरः अपि खनितः। तम् अन्विताः षष्टिसहस्राणि पुत्राः परिवेष्टिताः सन्तः तं पथि जग्मुः। तेषां महात्मनाम् इक्ष्वाकुवंशप्रभवानां राजर्षीणाम् मध्ये एषा महान् कथा समुत्पन्ना, या रामायणम् इति प्रसिद्धा। इदानीं धर्मकामार्थसंयुता सा कथा आरम्भेण समग्रं प्रवक्ष्यामः; सा कथा असूयया न श्रोतव्या। मनुना मनुष्यपतिना निर्मिता लोकेषु प्रसिद्धा अयोध्या नाम पुरी आसीत्। सा महती शोभना च द्वादश योजनानि दीर्घा, त्रि योजनानि च विस्तीर्णा, सुप्रतिष्ठितविपथया विभूषिता। तत्र उत्तमा राजमार्गा सुविन्यस्ता, नित्यं नवपुष्पैः सिक्तजलैः च शोभिता। तत्र दशरथो महाराजः स्वराज्यवर्धनः स्वर्गे देवेश इव निवसति स्म। सा पुरी द्वारतोरणैः समुपेता, सुविभक्तव्यापणैः, यन्त्रशस्त्रसमृद्धा, सर्वशिल्पिभिः आकीर्णा। रथिनः सूताः बन्दिनः च तत्र सन्निहिताः, अतुल्यश्रीः, उच्चशालाश्च ध्वजैः विभूषिताः, शतानि युद्धयन्त्राणां च तत्र दृश्यन्ते। सर्वतः नर्तकीनाट्यसमूहैः परिवृता, उद्यानाम्रवाटिकाभिः शोभिता, शालवृक्षपरिवेष्टिता च सा नगरी आसीत्। सा पुरी गभीरकटकैः दुर्गगर्तैः च संवृता, दुर्गमप्रवेश्या, अश्वगजवृषकामटडशैः च पूर्णा। भूपालानुचरैः परिचारकैः च समन्तात् परिवेष्टिता, देशदेशात् आगतानां वणिजां शोभया समृद्धा। रत्नमण्डितप्रासादैः, पर्वतसन्निभैः, उच्चशालाभिः, अमरावतीमिव इन्द्रपुरीं, सा नगरी विराजते स्म। व्यूढचतुरङ्गरूपा सा पुरी, सतीनां समूहैः, सर्वविधरत्नैः, दिव्यनिकेतनैः च शोभिता। सा स्थूलमूलनिरन्तरा, समभूमौ प्रतिष्ठिता, धान्यशालिपूर्णा, इक्षुरससिक्तजलसमृद्धा च आसीत्। तत्र नगरे भूमौ मृदङ्गवीणापणवशब्दैः महान् निनादः समुत्पद्यते स्म। यथा दिवि सिद्धैः तपसा प्राप्ता दिव्यनिकेतनानि, तथा तत्र सुविन्यस्तगृहाणि, आर्यपुरुषैः पूर्णानि। ये च दूरसमीपविषये बाणैः न कदापि व्यभ्रंशन्, शब्दवेद्येषु च कौशलवन्तः, लघुहस्ताः, निष्णातास्त्रविदः च तत्र आसीत्। वन्यसिंहव्याघरवराहवधे, तीक्ष्णशस्त्रबलप्रयुक्ते, ये कौशलिनः, तादृशैः सहस्रैः महाबलिनः रथिनः तेन दशरथेन सा पुरी पूरिता। सा नगरी अग्निसमा धर्मात्मा ब्राह्मणैः, षडङ्गवेदविद्भिः, सहस्रशः सत्यनिष्ठमहात्मभिः, महर्षिसदृशैः शुद्धतपस्विभिः च समन्तात् परिवृता आसीत्। एषा बाले काण्डे वाल्मीकिना रामायणे षष्ठा शाखा श्रोतव्या। तस्यां पुरी अयोध्यायाम् एकः वेदविद् आसीत्, सर्वविद्यावान्, दूरदर्शी, महातेजाः, नगरजनपदप्रियः। स इक्ष्वाकुवंशे महाबलरथी, यज्वा, धर्मनिष्ठः, जितेन्द्रियः, राजर्षिः महर्षिसमः, त्रिषु लोकेषु विश्रुतः। स बलवान्, रिपुनाशकः, मैत्रः, स्वेन्द्रियवशः, वित्तधनसम्पत्तौ इन्द्रकुबेरोपमः। यथा महातेजाः मनुः जगतः रक्षकः आसीत्, तथा दशरथोऽपि जगतः रक्षकः आसीत्। सत्यप्रतिज्ञया त्रिवर्गपालनेन च स उत्तमा नगरीं इन्द्रेण अमरावतीव पालयामास। तस्यां अग्र्यायां पुरी, न कश्चिद् अल्पधनः आसीत्; प्रत्येकगृहस्थः गोऽश्वधनधान्यसम्पन्नः। न कश्चिद् कामी वा स्तेनः वा क्रूरः वा अयोध्यायाम् दृश्यते स्म; न च मूढः, नास्तिकः वा। सर्वे पुरुषाः स्त्रियश्च धर्मशीलाः, विनीताः, हृष्टस्वभावाचाराः, महर्षिसमशुचयः। न कश्चिद् कुंडलहीनः, मुकुटहीनः, माल्यहीनः, अल्पभोगः, अमृष्टः, निरलङ्कृताङ्गः, दुर्गन्धी वा आसीत्। न कश्चिद् अमेध्यभोजी, न च दातारहितः, न भुजबन्धनहाररहितः, न हस्ताभरणरहितः, न च अकृतात्मा। न च अयोध्यायाम् अग्निहोत्रत्यागी, न यजमानरहितः, न कृपणः, न चौरः, न दुष्टः, न च मिश्रवर्णः आसीत्। ब्राह्मणाः सदा स्वधर्मनिष्ठाः, जितेन्द्रियाः, दानाध्ययनपराः, अल्पदानग्रहणनियताश्च। नास्तिको न कश्चिद्, न च मिथ्यावादी, न अल्पविद्यः, न मत्सरी, न अशक्तः, न च अज्ञानवान् कश्चन आसीत्। न षडङ्गविद्यारहितः, न व्रतहीनः, न अल्पदाताः, न दरिद्रः, न चित्तविक्षिप्तः, न चापीडितः कश्चन। न अयोध्यायाम् कश्चिद् स्त्री वा पुरुषः वा दैवसम्पद्रूपहीनः, न च राजा-अनुरक्तिहीनः। त्रिषु वर्णेषु देवतागतिपूजकाः, कृतज्ञाः, उदाराः, शूराः, विक्रान्ताः च आसीन्। सर्वे दीर्घायुषः, धर्मसत्यपरायणाः, पुत्रपौत्रदारैः सह सदा, तस्यां श्रेष्ठायां पुरी निवसन्ति स्म।