नर्मदायाः तटे रावणः सम्यक् विधिना स्नात्वा परमं मन्त्रं जपित्वा सलिलात् निर्गतः। ततः स सिक्तवसनं त्यक्त्वा शुक्लवस्त्रेण समाच्छन्नः, कृताञ्जलिः राक्षसैः सहानुगतः। रावणस्याज्ञया, स राक्षसराजः यत्र यत्र गच्छति, तत्र तत्र स्वर्णलिङ्गमपि पर्वतवत् वह्यमानं दृष्टम्। स रावणः तद् लिङ्गं वालुकायाः वेदिकायां स्थाप्य, सुरभिसुगन्धद्रव्यैः दिव्यपुष्पैश्च तदर्चयामास। ततः स चन्द्रकान्तिमण्डितं, साधूनां दुःखनाशनं वरदं परमेश्वरं पूजयित्वा, रावणः हस्तौ प्रसार्य गानं कृत्वा तस्य पुरतः नृत्यं चकार। तस्मिन्नेव नर्मदातटे, यत्र स राक्षसाधिपः भीषणः पुष्पोपहारं कुर्वन् आसीत्, तस्मात् न दूरस्थे स्थले—महिष्मतीपतिः विजयीन्द्राणां श्रेष्ठः अर्जुनः स्त्रीभिः परिवृतः नर्मदायां जलक्रीडां कुर्वन् आसीत्। तासां स्त्रीणां मध्ये स राजा अर्जुनः सहस्रगजमध्यस्थ इव गजः स्फुरन् दीप्तिमान् बभौ। स च स्वबाहुसहस्रस्य परमं बलं परीक्षितुम् इच्छन्, बहुभिः परिवृतः, बाहुभिः नर्मदायाः प्रवाहं रुद्धवान्। कर्तवीर्यस्य बाहुभिः रुद्धं निर्मलं जलं स रोद्धा बन्धं कृत्वा प्रतिप्रवाहं प्रवहदिवोर्ध्वं प्रवृत्तम्। सा नर्मदा प्रवाहः, मत्स्यग्राहसंपन्नः, पुष्पकुशशय्यायुक्तः, वर्षाकाले नदीव स्फुरन् प्रवहन् आसीत्। तेन कर्तवीर्येण प्रेषितः स प्रवाहः रावणस्य सर्वाणि पुष्पोपहारे बहूनीव वहन् अपहरत्। तदा रावणः अर्धसमाप्तव्रतम् उत्सृज्य, प्रियायाः नर्मदायाः शत्रुवद्वृत्तिं दृष्ट्वा, तां समीक्ष्य, पश्चिमदिशं निरिक्ष्य, समुद्रनिनादसमां तां नदीं पूर्वदिक्प्रविष्टां स्फुरन्तीं पश्यन् आसीत्। तत्रैव स दशग्रीवः तां नदीं स्वाभाविकस्थितां, पक्षिसंघानुगतां, स्थिरचित्तां स्त्रीव दृष्ट्वा स्थितवान्। ततः स दशाननः वामहस्तेन अङ्गुलीनां स्फोटनं कृत्वा, शुकशरणाभ्यां प्रवाहस्य बलं परीक्ष्यतामिति आज्ञापयामास। रावणस्याज्ञया, शुकशरणौ वीरौ राक्षसौ पश्चिमदिशं गगनमार्गे गतवन्तौ। अर्धयोजनं गत्वा, तौ रात्रिचरौ जलक्रीडां कुर्वन्तं पुरुषं स्त्रीभिः सह दृष्टवन्तौ। स महाशालवृक्षसमो, जलाकुलितकेशः, मदोन्मत्तलोचनः, सुरामत्तप्रभाप्रच्छन्नः। सहस्रबाहुभिः नदीं रुद्धवान्, सहस्रपदः पृथिवीं गिरिरिव धारयन् आसीत्। तं सहस्रसुन्दरीभिः परिवृतं, सहस्रमतङ्ग्युपेतं गजमिव, तौ दृष्टवन्तौ। तदद्भुततमं दृश्यं विलोक्य, शुकशरणौ रावणस्य समीपं प्रत्यागच्छतां, तं चेदं ऊचतुः—"राक्षसाधिपते, तत्र महाशालवृक्षसमः कश्चित् अस्ति, यः नर्मदां रुद्ध्वा स्त्रीभिः सह क्रीडति। तेन सहस्रबाहुभिः नदीरुद्धा, सा च समुद्रनिनादसमाना पुनः पुनः महावेगं वहति।" एवं शुकशरणयोः वचनं श्रुत्वा रावणः—"स अर्जुनः"—इति ज्ञात्वा युद्धोत्सुकः प्रस्थितवान्। रावणः राक्षसाधिपः अर्जुनस्य समीपं यावत् प्रगच्छति, तावत् भीषणः शब्दयुक्तः वातः प्रववौ, देवाश्च कम्पिताः। ततः महोदरमहापार्श्वधूम्राक्षशुकशरणैः प्रेषितः रक्तमेघः रावणं संवृत्य तिष्ठति स्म। एवं राक्षसाधिपः तेन संवृतः, अर्जुनस्य यत्र स्थितिः तत्र सम्प्राप्तः; क्षणेनैव कालकूटसमः स राक्षसः नर्मदायाः भीषणं ह्रदं प्राप्तः। तत्र राक्षसाधिपः तं राजानं स्त्रीभिः परिवृतं, गर्जद्गज्युपेतं गजमिव, दृष्ट्वा तस्य नेत्रे क्रोधात् रक्तपिङ्गले, बलसमृद्धः च बभूव। तदा अर्जुनस्य मन्त्री गंभीरया वाचा प्रोवाच—"शीघ्रं ह्येतद् हैहयराजाय निवेद्यताम्।" "रावणो राक्षसः युद्धकामः प्राप्तः।" इति रावणस्य वचनं श्रुत्वा, अर्जुनस्य मन्त्रिणः सज्जास्त्रशस्त्रधारिणः उत्थाय रावणमूचुः—"युद्धस्य समयः निश्चितव्यः। साधु रावण, साधु।" एवं श्रुत्वा, अर्जुनस्य मन्त्रिणः ऊचुः—"कः राजा स्त्रीभिः परिवृतः युद्धाय प्रवर्तेत? कथं त्वं अर्जुनः स्त्रीसमूहे मदोन्मत्तगजेभ्यः मध्ये सिंह इव युद्धं कर्तुम् इच्छसि?" "स्मर्यतां दशग्रीव, रात्रिं त्वया याप्यताम्। यदि युद्धे श्रद्धा अस्ति, श्वस्त्वं अर्जुनं युद्धाय सम्प्राप्स्यसि।" "यदि युद्धे त्वं काङ्क्षसि, युद्धपिपासया मनसा, तर्हि अस्मान् विजयित्वा पश्चात् अर्जुनं युद्धाय गन्तुम् अर्हसि।" एवं रावणस्य मन्त्रिभिः, राज्ञः मन्त्रिणः समरे हतान्, तान् च क्षुधितैः राक्षसैः भक्षितान्। ततः नर्मदातटे महान् निनादः अर्जुनस्य अनुयायिनां रावणस्य च मन्त्रिणां मध्ये उत्पन्नः। शरैः शूलैः त्रिशूलैः वज्रायुधैश्च ते सर्वतः राक्षसान् पीडयन्तः समभ्यधावन्। हैहयराजस्य सैन्यबलं परमभीषणं, गजमकरसंपूर्णस्य सागरस्य निनादसमं बभूव।