जनकः स्वयम् रामं प्रति उवाच—“सुगन्धं समयं न यायात्, तस्याः हस्तं गृहाण।” तदनन्तरं जनकः भरतम् अपि सम्बोधितवान्—“रघुवंशस्य आनन्द, माण्डवीमस्तं स्वहस्तेन गृहाण।” तदनन्तरं मिथिलाधिपः शत्रुघ्नं प्रति अपि उवाच—“महाबाहो, श्रुतकीर्त्याः हस्तं स्वहस्तेन गृहाण। सर्वे यूयं सौम्या धर्मनिष्ठाः च।” पुनः जनकः पुनरपि उवाच—“काकुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सह सन्तु, समयः न यायात्।” जनकस्य वचः श्रुत्वा सर्वे भ्रातरः स्वस्वपत्नीभिः सह हस्तं हस्ते सम्योजयन्ति। ततः चत्वारः भ्रातरः चत्वारः पत्न्यः च वसिष्ठस्य निर्देशेन अग्निं वेदीं च राजा च प्रदक्षिणं कृत्वा स्थिताः। रघुवंशस्य महात्मानः पत्न्यः च ऋषिभिः सह विवाहं विधिवत् सम्पादयन्ति। तस्मिन् विवाहे दिव्यं पुष्पवृष्टिः आकाशात् आभाति, देवदुन्दुभीनां शब्दः गीतानि च वाद्यानी च श्रूयन्ते। अप्सरः गणाः नृत्यन्ति, गन्धर्वाः मधुरं गायन्ति; रघुवंशस्य अग्रण्यः विवाहे तद्विस्मयं दृष्टम्। एवं तस्मिन् विवाहे वाद्यशब्दैः निनादिते, महाबलः भ्रातरः अग्निं त्रिवारं प्रदक्षिणं कृत्वा पत्न्यः नयन्ति। ततः रघुवंशजाः पत्न्यः सह विश्रामस्थानं यान्ति; राजा ऋषिसमूहः बान्धवः च अनुगच्छन्ति, पश्यन्ति च। एतावता कथा समाप्ता। शृणु सप्तचत्वारिंशत् सर्गः। श्रीवाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः। रात्रिः गता सति, महर्षिः विश्वामित्रः द्वौ राजानौ अभ्यनुज्ञाय, उत्तरगिरिं प्रति निर्गच्छति। विश्वामित्रे गतवति, राजा दशरथः विदेहाधिपम् अभ्यनुज्ञाय शीघ्रं नगरे प्रत्यागच्छति। तदनन्तरं विदेहाधिपः विवाहे महतीं दानवृष्टिं करोति; मिथिलाधिपः शतसहस्राणि गोः दत्तवान्। सः उत्तमान् कम्बलान्, रेश्माणि, लक्षलक्षाणि वस्त्राणि, गजाः, अश्वाः, रथाः, पदातयः च दिव्यरूपेण दत्तवान्। शतं कन्याः उत्तमदासदासीसहिताः, सुवर्णं, शुद्धं सुवर्णं, मुक्ताः, प्रवालं च दत्तवान्। राजा अत्यन्तं हृष्टः, अतुल्यं विवाहदत्तं दत्वा, विविधं दानं दत्वा, राजा अन्यं राजानं अभ्यनुज्ञाय। मिथिलेशः स्वनगरं प्रविशति; अयोध्याधिपः पुत्रैः सह, ऋषीन् अग्रे स्थापयित्वा, सैन्येन सह गच्छति। नरशार्दूलः ऋषिसमूहः रामः च सह यान्ति। गच्छन्ति सति, भयङ्कराः पक्षिणः सर्वतः नादं कुर्वन्ति; सर्वे पशवः भूमेः परिभ्रमन्ति। इति दृष्ट्वा, नरशार्दूलः वसिष्ठं पप्रच्छ—“एते पक्षिणः भीषणाः, पशवः परिभ्रमन्ति। किं हृदयम् कम्पते, मनः च शोकितम्?” दशरथस्य वचनं श्रुत्वा, महर्षिः मधुरं वचनं उवाच—“शृणु, फलम्। भीषणं आपत् उत्पन्नम्, दिव्यं, पक्षिणां वक्त्रात्। एते पशवः शमयन्ति, शोकं त्यज। तत्र संभाषमाणे, वायुः प्रकटितः, भूमिं कम्पयन्, महावृक्षान् पतयन्। सूर्यः तमसा आच्छादितः, दिशाः न ज्ञायन्ते। सर्वं भस्मना आच्छादितम्, सैन्यं मोहितवत् अभवत्; वसिष्ठः अन्ये ऋषयः, राजा पुत्रैः सह, केवलं चेतनवत् स्थिताः, अन्ये सर्वे अचेतनवत्। तस्मिन् घोरतमसि, सैन्यं भस्मना आच्छादितम्। राजा एकं महाबलं ददर्श, जटाजूटधरं; भार्गवं, जमदग्नेः पुत्रं, क्षत्रियविनाशनम्। कैलासवत् दुर्धर्षः, कालाग्निवत् दुसहः; तेजसा दीप्तः, साधारणैः दुःदृश्यः। पारशुं स्कन्धे, धनुः विद्युत्पुञ्जवत्, तीक्ष्णं शरं धारयन्, त्रिपुरविनाशकशिववत्। तं दृष्ट्वा, महाबलम्, अग्निवत् दीप्तम्, वसिष्ठप्रमुखाः ऋषयः जपयज्ञनिष्ठाः, सर्वे तपस्विनः संगम्य, आपृच्छन्त—“किम् पुनः पितृघ्नद्वेषेण क्षत्रियवधं करिष्यति?” “पूर्वं क्षत्रियान् हत्वा, क्रोधः तापः च शान्तः; क्षत्रियवधं पुनः न इच्छति।” इत्युक्त्वा, अर्घ्यम् आदाय, ऋषयः भयङ्कररूपं भार्गवम् मधुरैः वाक्यैः सम्बोधितवन्तः—“राम, राम!” ऋषिभिः कृतमान्यतां गृह्य, जमदग्निसुतः महाबलः रामं दशरथात्मानं प्रति उवाच। एतावता कथा समाप्ता। शृणु पंचचत्वारिंशः सर्गः। “अय दशरथात्मन् राम, वीर, तव अद्भुतं वीर्यं प्रसिद्धम्; धनुर्भङ्गस्य विस्तरं श्रुतवान्। तद् अद्भुतं, अचिन्त्यं धनुर्भङ्गं श्रुत्वा, अहम् अत्र आगतः, अन्यं शुभं धनुः गृहीत्वा। एषा जमदग्न्यस्य महती शक्तिशाली च धनुः अस्ति; शरं संधाय बलं दर्शय। यदि तव बलं धनुषि संधानं दृष्ट्वा, तदा द्वन्द्वं दास्यामि, यशः परीक्षणं इच्छामि।” इति श्रीरामायणे वाल्मीकि कृतौ बालकाण्डे उक्तानां श्लोकानां आधारः कथेयं।