रामः तदा अगस्त्यं प्राह—“एतत् सर्वं सत्यं मया च श्रोतपूर्वम्।” एवं रावणः, लोकानां शत्रुः, जातः; तेनापि इन्द्रः देवतानां स्वामी पुत्रसहितः संग्रामे पराजितः। ततः रामः, महाबलसम्पन्नः, विस्मयेन पुनः सस्नेहम् अगस्त्यं महर्षिं प्रणम्य उवाच— “भगवन्, यदा सः क्रूरः राक्षसः पृथिव्यां विचरन् आसीत्, तदा लोकाः शून्याः अभवन् किम्, द्विजोत्तम?” “तस्मिन्न् काले कश्चित् राजा वा राजपुत्रः रावणस्य राक्षसराजस्य बाधनात् मुक्तः आसीत् किम्?” “उत्तमास्त्रैः पराजितैः, बहवः नृपतयः अपसारिताः वा, पृथिव्याः अधिपाः शक्तिं नष्टवन्तः किम्?” एवं राघवस्य वचनं श्रुत्वा, दिव्यः मुनिः अगस्त्यः ब्रह्मेव प्रभुं स्मितपूर्वम् रामं प्राह— “राजश्रेष्ठ, रावणः नृपतिः नृपतीन् पीडयन् पृथिव्यां विचरन् आसीत्, हे राम भूमिपते।” ततः सः देवपुरीसदृश्या, महिष्मतीनाम्नि पुरीं प्राप, यत्र वसुरेतसः सदा प्रतिष्ठितः। तत्र राजा वसुरेतसः सदृशबलः अर्जुनः नाम आसीत्, यः सदा अग्निकुण्डे यज्ञेन तुष्टः। तस्मिन् दिने हैहयराजः अर्जुनः महाबलः नर्मदातटे स्वभार्याभिः सह क्रीडनाय गतः। तस्मिन्नेव दिने राक्षसराजः रावणः तत्र आगत्य अर्जुनस्य मन्त्रिणः अपृच्छत्— “क्व राजा अर्जुनः? शीघ्रं यथावत् वदत। अहं रावणः तं नरश्रेष्ठं युद्धकामः आगतः। मम आगमनं तस्य निवेदयत।” रावणेन सम्यक् उक्ताः ते प्राज्ञा मन्त्रिणः तस्य राजस्थानं न्यवेदयन्। विश्रवसः सुतः अर्जुनं प्राचीनं प्राप्त इति श्रुत्वा, सः विंध्यं गिरिं हिमालयसदृशं जगाम। रावणः तं विंध्यं मेघाभं भूमिं स्प्रष्टुमिवोन्नतम्, आकाशं नखैः खनन्निव दृष्ट्वा। सहस्रशृङ्गं, सिंहगुहावासं, प्रपातपातालस्रोतः, हासनिनादसमुद्रमिव, तं गिरिं अपश्यत्। देवदानवगन्धर्वाप्सरःकिन्नरसमाकीर्णं, स्वस्त्रीभिः सह क्रीडन्तं, दिवं यथा उन्नतम्। निर्मलसलिलसरित्प्रवाहं, चलजिह्वाभिः नागैः समन्वितं, अनन्तं विस्तीर्णं च तं गिरिं अपश्यत्। हिमालयसदृशं तं पर्वतं दृष्ट्वा, रावणः ततः नर्मदाम् अगच्छत्। सः पुण्यां नदीं, चलशिलासलिलां, पश्चिमेन समुद्रं प्रवहन्तीं, उपेयाय। तस्याः जलानि महिषमकरसिंहतृणशार्दूलगजैः, तापपिपासया दग्धैः, कम्पितानि। चक्रवाककरन्धहंसजलकुक्कुटबकसमाकीर्णां, सदा मदोत्कण्ठितां, मधुरगीतां च। विकचवृक्षशोभितां, स्तनौव चक्रवाकयुग्मवत्, विस्तीर्णसिकताटवीं श्रोणीवत्, हंसमालिकाः कनकगुणावत्। तस्याः अङ्गानि पुष्परजसा लिप्तानि, वस्त्राणि फेनसदृशानि, सलिलस्पर्शात् शुद्धानि, नयनानि विकचपद्मसदृशानि; रावणः त्वरया विमानात् अवतीर्य, तां नर्मदां प्रविवेश। स्नात्वा तस्यां, प्रियायामिव, दशाननः तस्याः रम्ये तटे, मुनिसमाकीर्णे, उपाविशत्। राक्षसश्रेष्ठः मन्त्रिभिः सह उपविष्टः, नर्मदां स्तुतवान्, तां गङ्गासुतां चकार। राक्षसाधिपः नर्मदादर्शनानन्दितः, मन्त्रिभ्यः शुकसारणाभ्यां हास्यपूर्वं उवाच— “एष सूर्यः सहस्रकिरणः जगत् सुवर्णमिव कृतवान्, तीव्रेण तापेन अर्धं नभः व्याप्नोति। मम आसनं ज्ञात्वा, सूर्यः इदानीं शशिनिव जातः। नर्मदायाः शीतलसुगन्धि जलं श्रमं हन्ति; अपि च वायुः अपि मां भीतः शान्तः मृदुः च वाति। एषा उत्तमा नदी, नर्मदा, मम हर्षं वर्धयन्ती, मकरविहगतरङ्गयुक्ता, स्त्रीव लज्जिता स्थिताः। तदा यूयं, राजेन्द्रसमैः नृपतिभिः युद्धे शस्त्रपीडिताः, रक्तेन चन्दनरसैः आवृता इव। अद्य यूयं सर्वे पुण्यां नर्मदाम् प्रविशत; यथा मदमत्तगजाः महापद्ममुखे गङ्गाम् प्रविशन्ति; अस्यां महानदीं स्नात्वा पापात् विमुच्यध्वम्। अद्याहम् अपि, शुक्लमेघसदृशे तटे, शरदिन्दुसमप्रभे, शनैः पुष्पाणि जटिलाय दास्यामि।” एवं रावणेन उक्ताः प्रहस्तशुकसारणौ, महोदरधूम्राक्षसहिताः, नर्मदाम् प्रविशन्ति। ते राक्षसराजयूथपाः गजसमाः, तया नर्मदया कम्पितया, सा गङ्गेव महानगजैः वामनाञ्जनपद्मैः क्षुब्धेव। ते बलिनः राक्षसाः, तस्याम् स्नात्वा, पारं गत्वा, रावणस्यार्पणाय पुष्पाणि सञ्चिन्वन्। नर्मदायाः रम्ये तटे, शुक्लमेघसदृशे, राक्षसाः क्षणेन पुष्पपर्वतम् अकारयन्। पुष्पाणि समानीतानि दृष्ट्वा, राक्षसराजः रावणः, नदीं स्नानाय अवतीर्णः, महागज इव गङ्गाम् प्रविशन्।