अथ अग्निः, यथा मम इच्छया यज्ञैः मन्त्रैश्च नित्यं पूजितः, तं सम्यक् पूजयित्वा, अहं युद्धाय अवतारं करिष्यामि, शत्रुजयाय उत्सुकः। ततः अग्नितः अश्वयुक्तः रथः मम कृते उत्पन्नः भवतु; तस्मिन् रथे स्थित्वा, अमरतां प्राप्नुयाम्—एष मे वरः निश्चितः। यदि अग्निहोत्रं मन्त्रपाठः च अपूर्णः सन्, अहं युद्धे प्रविशेयम्, तदा, हे देव, तस्मिन्काले मम नाशः भवतु। तपसा सर्वे अमरत्वं प्राप्नुवन्ति; किन्तु स्वबलात् अहं अमरत्वं स्थापयामि। एवं ब्रह्मा देवः तं प्रत्युवाच—"तथास्तु"—इन्द्रः इन्द्रजितेन मुक्तः, देवाः स्वर्गं प्रत्यगच्छन्। तस्यां वेलायाम्, हे राम, इन्द्रः दुःखितः, तेजः वस्त्रं च हृतम्, चिन्तया व्याकुलचित्तः, गम्भीरध्यानं प्रविष्टः। तं एवं स्थितम् दृष्ट्वा प्रजापतिः देवः इन्द्रं उवाच—"हे शतक्रतु, किम् अतीव दुःखकरं कर्म पूर्वं कृतवान्?" इन्द्रः प्रत्युवाच—"हे देवाधिप, अहं अनेकानि प्राणीनि सृजितवान्, सर्वे एकवर्णाः, एकभाषिणः, सर्वथा एकरूपाः। तेषु न कश्चन भेदः आसीत्, न रूपे, न लक्षणे; तस्मात् अहं एकचित्तः तेषां विषये चिन्तितवान्।" तदा, भेदाय, अहं एकां स्त्रीं निर्मितवान्; यत् प्रत्येकस्य प्राणिनः उत्तमं, तत् समाहितम्। एवं रूपगुणैः अहल्या नाम्ना स्त्रीं सृजितवान्; 'हला' इति विकारः, 'हल्या' तस्य कारणम्। तस्यां विकारः नास्ति, अतः अहल्या इति प्रसिद्धा अभवत्; हे शक्र, अहं ताम् नाम्ना अभिषिक्तवान्। तस्याः सृष्ट्याः अनन्तरं, हे इन्द्र, अहं चिन्तितवान्—"कस्यैव सा भविष्यति?"—एवं मे विचारः। किन्तु त्वं, हे शक्र, ताम् स्त्रीं स्वस्यैव मनसि चिन्तितवान्; पदेन तु सा मम भार्या अभवत्, हे पुरन्दर। अहं ताम् महात्मनः गौतमस्य समीपे निक्षिप्य, बहूनि वर्षाणि तेन सह स्थितवती। ततः, तस्य महर्षेः महाव्रतं दृष्ट्वा, तपस्यां सिद्धिं ज्ञात्वा, त्वं तस्य भार्यां स्पृष्टवान्। क्रुद्धः त्वं, हे धर्मात्मन्, तस्य आश्रमं गत्वा, तां स्त्रीं तेजस्विनीं दिप्तज्वालामिव दृष्टवान्। त्वया कामक्रोधाभिभूतया सा दूषिता; तत्र तया महर्षिणा दृष्टः। ततः, तेन दीप्ततेजसा ऋषिणा क्रुद्धेन, त्वं शस्त्रेण शप्तः, हे इन्द्र, अतः तव शक्तेः दशमांशः विपर्ययः प्राप्तः। यतः त्वं, हे वासव, मम भार्यां निर्भयः दूषितवान्, अतः, हे राजन्, युद्धे त्वं शत्रोः हस्ते पतिष्यसि। एषा वृत्तिः, हे मूढ, यया त्वं अत्र व्यवस्थितः, नूनं लोकेषु मानवेषु प्रकटिष्यते। यः अर्धकर्मणः कारणं, तेन अर्धं पतिष्यति; तव स्थिरं स्थानं न भविष्यति, न संशयः। यः कश्चित् देवाधिपः भवेत्, सः स्थिरः न भविष्यति; एवं मया शापः उक्तः, तेन तदा तव उक्तम्। ततः, ताम् भार्यां तिरस्कृत्य, सः महातपाः ऋषिः उवाच—"दुष्टा, मम आश्रमात् अदूरं गच्छ!" यतः त्वम् रूपयौवनसम्पन्ना अपि चञ्चला अभवः, अतः लोके त्वं न एकैव रूपवती भविष्यसि। सर्वे प्राणिनः तव सौन्दर्यं ह्रासं यास्यन्ति, न संशयः; तस्मात् एव एषा मोहः जातः। ततोऽधिकं प्राणिनः सौन्दर्यं प्राप्तवन्तः; सा गौतमं मुनिं प्रशमाय याचितवती। "अज्ञानात्, हे ब्राह्मण, त्वदीयेन रूपेण देवेन दूषिता; न कामात्, हे मुने, कृपां दर्शय।" एवं अहल्यया उक्तः गौतमः प्रत्युवाच—"एकः महाबलः, दीप्तरथी, इक्ष्वाकुवंशे जन्म लभेत।" "रामः नाम्ना, लोके प्रसिद्धः, वनं प्रवेशं करिष्यति; महाबाहुः, मानुषरूपे विष्णुः, ब्राह्मणार्थं। यदा तं द्रक्ष्यसि, हे शुभे, तदा त्वं शुद्धा भविष्यसि।" "सः एव तव कृतकर्म शुद्धिं करिष्यति; अतिथित्वं प्राप्य, त्वं मम समीपं आगमिष्यसि।" "तदा त्वं मया सह वासं करिष्यसि, हे सुशोभने।" इत्युक्त्वा, सः ऋषिः स्वाश्रमं प्रत्यगच्छत्। तस्य पत्नि, महातपः महाचार्य, ब्रह्मवादिनी, किन्तु सर्वं ऋषेः शापेन अभवत्। स्मर, हे महाबाहो, यत् त्वया कृतं; तस्मात्, हे वासव, त्वं शत्रुणा गृहीतः, न अन्यत् कारणम्। शीघ्रं विष्णुयज्ञं सम्पूर्णचित्तेन कुरु; तेन शुद्धः, त्वं स्वर्गं गमिष्यसि। तव पुत्रः, हे इन्द्र, महायुद्धे न नष्टः; सः महात्मना समुद्रे सुरक्षितः। एतद् श्रुत्वा, महाबलः इन्द्रः, विष्णुयज्ञं कृत्वा, पुनः स्वर्गं जगाम, देवाधिपः अभवत्। इन्द्रजितः यः बलः इन्द्रं अपि विजितवान्, तस्य वर्णनं किम् अन्येषु प्राणिषु। ततः रामः लक्ष्मणः च, अगस्त्यस्य वचनं श्रुत्वा, "किम् अद्भुतम्!" इत्युक्तवन्तौ; वानराः राक्षसाः च। रामस्य समीपे स्थितः विभीषणः उवाच—"अद्य स्मरामि तानि अद्भुतानि, यानि पूर्वे दृष्टानि।