स्वेन तेजसा त्वया त्रयँ लोकान् विजित्य, प्रतिज्ञा पूर्णा जाता, अहं च तव पुत्रे तुष्टः अस्मि। स च तव पुत्रः, अतिबलः नाम, रावण, महाबलश्च, सर्वेषु भूतगणेषु इन्द्रजिदिति प्रसिद्धिं प्राप्स्यति। अयं राक्षसः दुर्जयः च भविता; तं आश्रित्य, राजन्, त्वया देवाः वशे कृताः। अतः, महाबाहो, वज्रधरं महेन्द्रं विमोचय, देवाश्च तस्मै विमोचनार्थं किञ्चित् वरं ददतु। ततः इन्द्रजित्, रणविजयी महातेजाः, देवांश्चेदमुवाच—"यदि स विमुच्यते, मम अमरत्वं वरं वृणे।" चतुष्पदेषु, खेचरगणेषु, अन्येषु वा महाबलिषु, वृक्षेषु, लतासु, गुल्मेषु, तृणेषु, शिलासु, पर्वतेषु च—सर्वे भूतानि, यदा परस्परात् भयस्य कारणं भवति, तदा भीता भवन्ति; एवं लोके सर्वेभ्यः सर्वेषां भयम् उत्पद्यते। तदा प्रजापतिः महातेजाः मेघनादं प्रति उवाच—"न कस्यचित् जीवतः पृथिव्यां पूर्णं अमरत्वं अस्ति—न चतुष्पदाम्, न पक्षिणां, नान्येषां महाबलिषु च।" इत्येतद् अव्ययेन ब्रह्मणा उक्तं श्रुत्वा, इन्द्रजित्, न कस्यचित् जीवतः पृथिव्याम्, इति ज्ञात्वा, तत्र स्थितः महाबलः मेघनादः उवाच—"शृण्वन्तु, कः वा वरः शक्रविमोचनं सफलं करिष्यति?" "यथेष्टं हुताशं हविषा मन्त्रैश्च पूजितं सदा कुर्याम्; ततः युद्धाय प्रतिगच्छेयम्, शत्रुविजयाय। अग्नेः समुत्थितं रथं, अश्वयुक्तं, मम स्यात्; तत्र स्थितः, अमरत्वं प्राप्नुयाम्—एष एव मम वरः। यदि तु, हवनमन्त्रपूजा अपूर्णा सति, अहं युद्धाय यास्यामि, तदा, देव, तत्रैव मम विनाशः स्यात्।" "देव, तपसा सर्वे अमरत्वं प्राप्नुवन्ति; किन्तु मम स्वबलात् अहं अमरत्वं स्थापयामि।" ब्रह्मा देवः तस्य 'एवं अस्तु' इत्युक्त्वा, इन्द्रजिता इन्द्रः विमुक्तः, देवाश्च स्वर्गं प्रतिपेदिरे। एतस्मिन्नन्तरे, हे राम, इन्द्रः विषण्णचित्तः, तेजोवसनभ्रष्टः, चिन्तया अभिभूतः, ध्यानमगात्। तं तथा स्थितं दृष्ट्वा, प्रजापतिः देवः उवाच—"शतक्रतो, किमिदं पापं कृतवान् असि पूर्वम्?" "देवाधिप, मया अनेकानि भूतानि सृष्टानि; सर्वे एकवर्णाः, एकभाषिणः, सर्वथा तुल्याः। तेषु न कोऽपि भेदः आसीत्, न रूपे, न लक्षणेषु; ततोऽहं तेषां विषये एकचित्तः चिन्तयामास।" "भेदस्य कृते, मया स्त्री सृष्टा; यत् यत् उत्तमं प्रत्येकस्य भूतस्य, तत् तत् समाहृत्य, रूपगुणयुक्ताम् अहल्या स्त्रीं सृष्टवान्। 'हला' इति विकारः, 'हल्या' तस्य कारणम्; तस्याः विकाराभावात् अहल्या इति प्रसिद्धा जाता। तामहं, शक्र, नाम्ना अहल्येति दत्तवान्।" "सा स्त्री सृष्टा सति, हे इन्द्र, अहं चिन्तितवान्—'कस्य भवेत् एषा?'—इति। त्वं तु, शक्र, मनसा तामात्मन्येव चिन्तितवान्; पदेन तु सा मम भार्या जाताभूत्, पुरन्दर। मया सा महात्मने गौतमाय निक्षिप्ता, स च बहून् वर्षान् ताम् आश्रित्य वसति स्म।" "ततः तस्य महर्षेः महानिष्ठां दृष्ट्वा, तपसा च सिद्धिम् ज्ञात्वा, त्वं तस्य भार्यां स्पृष्टवान्। क्रुद्धः त्वं, धर्मज्ञ, तस्याश्रमं गत्वा, तां स्त्रीं दीप्यमानां शिखामिव दृष्टवान्। त्वया सा कामक्रोधाभिभूता दुष्टा कृताऽभूत्, तत्र च त्वं तेन महर्षिणा दृष्टः।" "तदा, स महातेजाः ऋषिः, क्रुद्धः, खड्गेन त्वां शशाप, हे इन्द्र; तेन त्वं दशमभागस्य प्रतिकूलतां अनुभवसि। यतः, वासव, त्वं मम भार्यां निर्भयः स्पृष्टवान्, तस्मात्, राजन्, संग्रामे शत्रोः हस्ते पतिष्यसि।" "एषा त्वया अत्र कृतः मूढ, प्रवृत्तिः, नूनं मनुष्येषु लोकेषु अपि दृश्यते। यः अर्धस्य कारणं, तेन सह त्वं अपि पतिष्यसि; तव च निश्चलं स्थानं न भविष्यति। यश्च कश्चित् देवाधिपः स्यात्, स अपि न स्थिरः भविष्यति; एवं मया शापः उक्तः, तथा तेन तदा तवोक्तम्।" "ततः, ताम् उपालभ्य, स महातपाः गौतमः भार्यां प्रति उवाच—'दुष्टे, मम आश्रमात् अपसर्प! यतः त्वं रूपयौवनसम्पन्ना सती, चञ्चला अभूः, तस्मात् लोके त्वं नैकैव रूपवती भविष्यसि। सर्वेभ्यः भूतगणात् तव रूपं नश्यति, न संशयः; तस्माद् एषा विप्लवः जातः।" "ततः प्रभृति, बहुषु भूतगणेषु रूपसम्पद् आसीत्; सा च गौतमं प्रसादयितुम् इच्छन्ती अभवत्।" "अज्ञानात्, ब्राह्मण, त्वदीयरूपधारिणा देवेनेहोपपन्ना, न कामात्, महर्षे; कृपां दर्शय।" इत्युक्ता, अहल्या, गौतमः प्रत्युवाच—"इक्ष्वाकुवंशे महाबलः, महातेजाः, रथकः जन्म प्राप्स्यति।" "रामो नाम, लोके प्रसिद्धः, अरण्यं प्रवेक्ष्यति; महाबाहुः, विष्णुः मानववपुषा, ब्राह्मणार्थं। तं दृष्ट्वा, शुभे, त्वं पुनः शुद्धा भविष्यसि।