तत्र जनकस्य राज्ञः यज्ञवेद्यायां पात्राणि अंकुरैः पूर्णानि, धूपपात्राणि धूपेन, शङ्खपात्राणि, स्रुवाणि, माल्यपात्राणि, अर्घ्यादिपात्राणि च उपस्थापितानि। सर्वे सम्यक् पूजिताः सन्तः यथाविधि समुपस्थिताः। तत्र तिलैः तण्डुलैः च पूर्णानि पात्राणि, तैलयुक्तान्नानि च सम्यक् विधिना उपस्थापितानि। कुशान् सम्यक् विस्तीर्य, मन्त्रैः सम्यक् उच्चार्य, यथाशास्त्रं कर्म आरब्धम्। ततः वसिष्ठः महर्षिः, सम्यक् विधिपूर्वकं मन्त्रैः पूर्वं अग्निं स्थापयित्वा, हविः अग्नौ समर्पयामास। ततः सीतां सर्वाभरणभूषिताम् आनयित्वा, राघवस्य पुरतः अग्निसाक्षात् स्थापयामास। तदा जनकः राजा रामं कौसल्यया हर्षवर्धनं सम्बोध्य उवाच— "एषा मे कन्या सीता धर्मसख्यं तव।" "गृहाण ताम्, शुभं ते; हस्तं तस्याः तव हस्तेन गृहाण। सा पतिसंयुक्ता, महाभागा, नित्यं छायायामिव त्वां अनुगच्छति।" एवं उक्त्वा, जनकः मन्त्रशुद्धं जलं हस्ते आदाय, देवर्षयः "साधु साधु" इति शब्दं कृतवन्तः। दिव्यदुन्दुभीनां महान् शब्दः उत्पन्नः, पुष्पवृष्टिः च अभवत्। एवं मन्त्रशुद्धं जलं सीतायाः दत्वा, जनकः राजा हर्षपूर्णः रामाय दत्तवान्। ततः जनकः हर्षपूर्णः लक्ष्मणं सम्बोध्य उवाच— "गच्छ, शुभं ते; उर्मिला या मया सम्यक् सम्प्रयुक्ता, सा तव।" "हस्तं तस्याः गृहाण, उचितं कालं नातिक्रम्य।" एवं उक्त्वा जनकः भरतं अपि सम्बोध्य उवाच— "रघुवंशस्य भूषण, माण्डवीं तव हस्तेन गृहाण।" तदनन्तरं शत्रुघ्नं अपि सम्बोध्य उवाच— "महाबाहो, श्रुतकीर्तिं तव हस्तेन गृहाण। सर्वे यूयं सौम्याः, धर्मनिष्ठाः च।" "ककुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सहिताः सन्तु, उचितं कालं नातिक्रम्य।" जनकस्य वचनं श्रुत्वा, सर्वे हस्तं हस्तेन संयोगयामासुः। वसिष्ठस्य निर्देशेन, चत्वारः रामादयः चत्वारः कन्याभिः सह अग्निं, वेदिं, राजानं च प्रदक्षिणं कृत्वा स्थिताः। रघुवंशजाः महात्मानः पत्न्यः सहिताः, ऋषिभिः सह विवाहं यथाशास्त्रं सम्पादयामासुः। तदा दिव्यपुष्पाणां महान् वृष्टिः आकाशात् आसीत्, दिव्यदुन्दुभीनां गीतनादः च। अप्सरः गणाः नृत्यन्ति, गन्धर्वाः मधुरं गायन्ति; रघुवंशस्य अग्रण्यः विवाहे तत्र अद्भुतं दृश्यते। तत्र वाद्यनादेन सर्वं गुञ्जितं जातम्; राघवाः त्रीः प्रदक्षिणं अग्निं कृत्वा पत्न्यः नयन्ति। ततः रघुवंशजाः पत्न्यः सहिताः विश्रामस्थानं गताः; राजा जनकः ऋषिसंघः, बान्धवः च तान् अनुगम्य पश्यन्ति। इदानीं वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशत् सप्तत्युत्तरसप्तचत्वारिंशः सर्गः आरभ्यते। रात्रिः व्यतीता, तदा महर्षिः विश्वामित्रः द्वाभ्यां राज्ञोः अनुमत्याः उत्तरपर्वतान् जगाम। विश्वामित्रे गतवति, राजा दशरथः विदेहाधिपं अनुमत्याः शीघ्रं स्वपुरीं प्रत्यगच्छत्। तदा विदेहाधिपः विवाहसंबन्धे बहुं दानं दत्तवान्; मिथिलाधिपः शतसहस्राणि गाः दत्तवान्। सुवर्णचीलकानि, पटानि, लक्षलक्षाणि वस्त्राणि, गजाः, अश्वाः, रथाः, पदातयः, सर्वे दिव्यरूपाः च दत्ताः। शतं कन्याः, उत्तमान् दासदासीसहिताः, सुवर्णं, शुद्धं सुवर्णं, मुक्ताः, प्रवालं च दत्तम्। राजा हर्षपूर्णः अप्रतिमं विवाहदानं दत्तवान्; बहुविधं दानं दत्त्वा, राजा अन्यं राजानं अनुमत्याः गच्छति। मिथिलेशः स्वपुरं मिथिलां प्रविष्टः; अयोध्याधिपः पुत्रैः सहितः स्वनगरं गच्छति। सर्वान् ऋषीन् पुरस्कृत्य, सेनया सह प्रस्थितः; नरश्रेष्ठः रामः ऋषिसंघेन सह गच्छति। तदा सर्वत्र भीषणाः पक्षिणः शब्दं कृतवन्तः; सर्वे पशवः भूमौ गच्छन्ति। तान् दृष्ट्वा, नृपश्रेष्ठः वसिष्ठं पप्रच्छ— "पक्षिणः भीषणाः, पशवः च गच्छन्ति।" "किम् एतत्, यत् मम हृदयम् कम्पयति, मनः विषीदति?" राज्ञः दशरथस्य वचनं श्रुत्वा, महर्षिः मधुरं वचनं उवाच— "फलम् एतत् शृणु। भीषणः आपद् उत्पन्नः, दिव्यः, पक्षिणां मुखात् निर्गतः।" "पशवः शमयन्ति, दुःखं परित्यज्य।" तत्र तेषां संवादे, वायुः प्रादुरभवत्। सर्वां भूमिं कम्पयन्, महान् वृक्षान् पतयन्; सूर्यः तमसा आच्छादितः, दिशः न ज्ञायन्ते। सर्वं भस्मना आच्छादितम्, सेना मोहितवती इव; वसिष्ठः, अन्ये ऋषयः, राजा पुत्रैः सह, चेतनाः इव स्थिताः, अन्ये अचेतनाः इव। तत्र भीषणे तमसि, सेना भस्मना आच्छादिता। राजा एकं महावीर्यसम्पन्नं दृष्टवान्, जटाजूटसम्पन्नम्; भृगुवंशजं, जमदग्निपुत्रं, क्षत्रियविनाशकम्। कैलाससदृशं दुर्गमम्, कालाग्निसदृशं दुःसहम्; तेजसा दीप्तम्, साधारणजनैः द्रष्टुं अशक्यम्। कन्धे परशुं, विद्युत्समूहसदृशं धनुः, तीक्ष्णं बाणं धारयन्, त्रिपुरविनाशकशिवसदृशः। तं दीप्तम्, महावीर्यसम्पन्नं दृष्ट्वा, वसिष्ठप्रमुखाः ऋषयः, जपयज्ञनिष्ठाः, तं समुपगच्छन्।