यथा बलविरोचनयोः निग्रहे कृतमतिर्भूत्वा त्रिलोकीं शासनमहमकरवम्, तथैव अधुना अस्य दुष्टस्य निग्रहं कामये इति इन्द्रः मनसा चिन्तयन्, रावणं परित्यज्य अन्यत्र गतः। तत्र स युद्धे राक्षसान् भीषयन् महतीं संग्रामभूमिम् अविशत्, महाबाहो राजन्। रावणः उत्तरदिशतः प्रविश्य न प्रतिनिवृत्तः, शक्रः तु दक्षिणतः प्रविश्य युद्धभूमिम् अविशत्। तदा राक्षसेन्द्रः शतयोजनमागत्य सुरसेनां बाणवर्षैः सम्प्रवर्षयन् समग्रां देवसेनां व्यथयामास। तदा स्वसेनाम् विनष्टां दृष्ट्वा इन्द्रः शान्तचित्तः प्रत्यागत्य रावणं परिवृत्य स्थितः। तस्मिन्नेव काले दानवराक्षसानां “हाहा हताः स्मः” इति महान् निनादः समुत्पन्नः, दृष्ट्वा रावणं इन्द्रेण गृहीतम्। तदा रावणिपुत्रः कोपसम्भृतः, रथमारुह्य, महाक्रोधेन तां भीषणां सेनाम् अभ्यविशत्। गोपतेः प्राप्तां महतीं मायाम् प्रविश्य, महातेजाः सः सेना मध्ये विवेश। सर्वान् देवतान् परित्यज्य सः साक्षात् इन्द्रं प्रति अभ्यधावत्; किन्तु महेन्द्रः तस्य रिपोः पुत्रं न पश्यति स्म। तत्र, महाबलैः देवैः आक्रम्यमाणः अपि रावणिपुत्रः कवचं विना स्थित्वा न किंचित् प्रतिपेदे। मातलिं समीपं आगतम् उत्तमैः शरैः विव्याध, पुनः च महेन्द्रं बाणवर्षेण चादयामास। तदा इन्द्रः स्वं रथं परित्यज्य सारथिं विसर्ज्य, ऐरावतमारुह्य रावणिपुत्रं प्रति जगाम। तत्र मायया समन्वितः, अदृश्यः, आकाशे विचरन्, इन्द्रं मायया परिवृत्य शरैः प्रहारं चकार। रावणिपुत्रः इन्द्रं श्रान्तं दृष्ट्वा, तं मायया बध्नन्, स्वसेनया परिवृत्य निनयन्। महतः रणभूमेः बलात् नीयमानं महेन्द्रं दृष्ट्वा सर्वेऽमरतमा आश्चर्यचकिताः, “किं भविष्यति?” इति विचिन्तयामासुः। विजयी सः मायापति शक्रजित् न दृश्यते, येन विदुषा अपि इन्द्रः मायया बलात् नीतः। तदा सर्वे देवगणाः क्रुद्धाः रावणं प्रति शरवर्षं चक्रुः। रावणः आदित्यवसून् प्रतियुद्धे न समशकत्, शत्रुभिः पीड्यमानः। पितरं श्रान्तं ताडनैः क्षीणं च दृष्ट्वा, रावणिपुत्रः युद्धे तस्य पुरतः स्थित्वा उवाच— “आगच्छ तात, गच्छामः; युद्धं स्थगयतु। विजयं विद्धि; शान्तः भव, निराशङ्कः। देवसेनापतिः त्रैलोक्येशः दिव्यबलात् बद्धः; देवाः पराजिताः, गर्वोऽपि भग्नः। विजित्य शत्रून्, यथेष्टं त्रिलोकीं भुङ्क्ष्व; किमर्थं व्यर्थं श्रम्यसे? अद्य युद्धं निष्फलं जातम्।” एवं रावणवचनानि श्रुत्वा, देवगणाः युद्धं विरम्य, स्वस्थचित्ताः अभवन्। ततः रजनीचराधिपः सः, युद्धक्लेशं त्यक्त्वा, विजयम् अवाप्य, प्रमुदितः स्वगृहं प्रत्यागच्छत्, पुत्रं पुनः प्राप्त्वा, इदं वचनम् उवाच— “अतिबलसमानैः कर्मभिः त्वया कुलस्य कीर्तिः वर्धिता; अद्य तव अप्रतिमबलात् देवेशः सर्वे च अमराः जिताः। इन्द्रं रथमारोप्य, सैन्येन परिवृतः, नगरीं तस्य गच्छ; अहम् अपि मन्त्रिभिः सह शीघ्रं पृष्ठतः अनुसरिष्यामि।” एवं रावणपुत्रः महाबलः, सेनायानैः परिवृतः, देवेशं गृहीत्वा स्वगृहं प्रत्यागच्छत्; कृतयुद्धः राक्षसान् विसर्जयामास। यदा इन्द्रः अतिबलेन रावणसुतः पराजितः, तदा देवाः प्रजापतिप्रधानाः लङ्कां जग्मुः। तत्र रावणं पुत्रैः भ्रातृभिः च परिवृतं दृष्ट्वा, प्रजापतिः आकाशे स्थित्वा स्निग्धैः वाक्यैः तम् उवाच— “वत्स रावण, तव पुत्रे युद्धे तुष्टोऽस्मि; सत्यं तस्य वीर्यम् उदारता च अद्भुतम्—सः त्वया तुल्यः, किमुतातिशयितः। तव तेजसा त्रिलोकीं विजित्य, प्रतिज्ञा पूर्णा; पुत्रेण तुष्टोऽस्मि। अयं च तव पुत्रः अतिबलः, रावण, महाबलः; सर्वेषां प्राणिनां मध्ये इन्द्रजित् इति ख्यातिं गमिष्यति। अयं राक्षसः दृढः, अजेयः भविष्यति; तस्मिन् आश्रित्य, देवाः वशे कृताः। तस्मात् महाबाहो, वज्रपाणिं महेन्द्रं विमोचय; देवाः च तस्य मोक्षार्थं किमपि ददतु। तदा इन्द्रजित् महायशाः, तेजस्वी, उवाच—‘देवाः, यदि मोच्यते, अमरत्वं वरं वृणे।’ चतुष्पदेषु, व्योमगमेषु, अन्येषु वा महाबलेषु, वृक्षेषु, गुल्मेषु, लतानां तृणेषु, शिलासु, पर्वतेषु च—सर्वे प्राणी, परस्परात् भयहेतौ, भीता भवन्ति; एवं लोके सर्वेषां सर्वतः भयम् उत्पद्यते। तदा प्रजापतिः महातेजाः मेघनादं प्रति उवाच—‘न हि कस्यचित् प्राणिनः पृथिव्यां पूर्णममरत्वं अस्ति—न चतुष्पदां, न पक्षिणां, नान्येषां महाबलानाम्।’ इति ब्रह्मणा अव्ययेन उक्तं श्रुत्वा, इन्द्रजित् मेघनादः तत्र स्थित्वा उवाच—‘श्रूयतां, कः वरः शक्रक्रतुर्मोक्षे सिद्धिदः स्यात्।