ततः मेघाः महान्तः विद्युन्मयाः वातेन सञ्चालिताः रथस्य पुरतः गताः, घोरं गर्जनं कृत्वा निनदन्ति स्म। तत्र विविधानि वाद्ययानि वाजितानि, गन्धर्वाः समाहिताः स्थिताः, अप्सरसः गणाः नृत्यन्त्यः दृष्टाः, यदा देवेशः प्रस्थितवान्। रुद्रैः वसुभिः आदित्यैः साध्यैः मरुद्भिः च विविधायुधधारिभिः समन्तात् परिवृतः, देवेशः निर्गतः। शक्रस्य प्रस्थानसमये तीव्रः वातः प्रववौ, सूर्यः तेजः अपहाय, महान् उल्कापातः अभवत्। तस्मिन्नेव काले दशग्रीवः वीर्यवान् बलसम्पन्नः दिव्यं रथं विश्वकर्मणा निर्मितं समारुह्य स्थितः। तस्य रथः महाभयानकैः सर्पैः परिवृतः, युध्यति इव मुखे ज्वलमानः, भयङ्करः आसीत्। रथः दैत्यैः राक्षसैः च निशाचरैः समन्तात् परिवृतः, महेन्द्रं प्रति युद्धाभिलाषी दैत्यः अग्रे गतः। पुत्रं निगृह्य, रावणिः स्वयम् स्थितः; युद्धात् निवृत्तः, रावणं समीपं गत्वा उपविष्टः। ततः देवाः राक्षसाः च युद्धे प्रवृत्ताः, घोराणि आयुधानि वर्षन्तः मेघाः इव समरमण्डले। कुम्भकर्णः दुष्टचित्तः बहुयुद्धायुधधारी, युद्धे न ज्ञायते, न च केन युद्ध्यति स्पष्टम्। क्रोधेन यत् यत् हस्तगतं—दन्तैः, बाहुभिः, पद्मैः, शूलैः, गदाभिः, शरैः—तैः देवेषु प्रहारं अकरोत्। निशाचरः तदा उग्रैः रुद्रैः सह युद्धं कृत्वा, तेषां आयुधैः सततं व्रणितः। कुम्भकर्णः शरीरं आयुधैः छिन्नं, रक्तप्रवाहः यथा विद्युत्सम्पन्नः मेघः गर्जनयुतः शोभते। राक्षससेना मरुद्गणैः युध्यन्ती, तीक्ष्णैः विविधायुधैः समरे सम्पूर्णं भग्ना। केचित् हताः छिन्नाः भूमौ विक्षिप्ताः; अन्ये वाहनसंयुक्ताः युद्धभूमौ स्थिताः। रथाः, गजाः, गर्दभाः, ऊष्ट्राः, सर्पाः, अश्वाः, शिशुमाराः, वराहाः, पिशाचमुखाः च युद्धे दृश्यन्ते। केचित् परस्परं बाहुभिः आलिङ्ग्य, समरे स्थिताः, देवायुधैः आहताः निशाचराः विनष्टाः। भूमौ हतानां राक्षसाणां प्रमत्तानां युद्धक्लेदः चित्रकर्मेव दृश्यते। युद्धारम्भे रक्तनदीव प्रवहन्ती, जलरूपेण रक्तेन, गृध्रकाकसमाकीर्णा, आयुधैः काश्ठरूपैः वहन्ती। तस्मिन्नेव काले दशग्रीवः महाबलः क्रुद्धः, स्वां सेनां देवैः हतां दृष्ट्वा, तत् विशालं सैन्यसागरं प्रविश्य, देवेषु युद्धे प्रवृत्तः, एकैकं हत्वा। इन्द्रः तदा आगच्छत्, महत् धनुः घोरनादं कृत्वा, तस्य धनुः निनादः दशदिशः व्याप्य। इन्द्रः महत् धनुः संकर्ष्य, रावणस्य शिरः अग्निसूर्यसदृशैः शरैः वर्षयन्। तद्वत् बलवान् दशग्रीवः स्थिरः, इन्द्रं शरवर्षैः आच्छाद्य, तस्य धनुः अपाहरत्। उभयोः युद्धे, परस्परं शरवर्षैः सर्वतः आच्छाद्य, किञ्चिद् दृश्यते न, सर्वं तमसा आच्छन्नम्। ततः तमसि सर्वे देवाः राक्षसाः च युद्धप्रमत्ताः युद्धं न कृत्वा, परस्परं भ्रमिताः। युद्धे राक्षसबलं देवसेनया दशमांशं कृतम्, शेषाः यमालयं प्रेषिताः। तमसि युद्धे सर्वे देवाः राक्षसाः च परस्परं युद्ध्यन्तः, न चान्योन्यं ज्ञातुम्। इन्द्रः, रावणः, रावणस्य महाबलः पुत्रः, तत्र तमसि त्रयः मोहं प्राप्ताः। रावणः सेनां क्षणेन विनष्टां दृष्ट्वा, तीव्रक्रोधेन आक्रान्तः, महाघोषं कृत्वा। कोपवशात् बलवान् रावणः रथस्थं सारथिं सम्बोधितवान्—"शत्रुसैन्यस्य अग्रे मां नय।" "अद्य मम वीर्येण युद्धे सर्वान् देवान् यमालयं प्रेषयिष्यामि विविधैः घोरायुधैः।" "इन्द्रं, कुबेरं, वरुणं, यमं च हनिष्यामि; देवेषु हतेषु अहं स्वयम् सर्वेषु उत्तमः स्थास्यामि। मा विषादं कुरु, शीघ्रं रथं चालय।" "पुनः वदामि—अग्रं शीघ्रं नय।" "एष नन्दनवनप्रदेशः; तत्र मां नय, यत्र उदयगिरिः स्थितः।" सारथिः तस्य वचनं श्रुत्वा, शीघ्रगामिनः अश्वान् आज्ञाप्य, शत्रुसैन्यस्य मध्ये रथं प्रावर्तयत्। तस्य निश्चयं ज्ञात्वा, इन्द्रः देवेशः युद्धमध्ये रथस्थः, देवेषु इदं वचनं उवाच—"देवाः, यथेष्टं मम वचनं शृणु; रावणः जीवन् इदं दैत्यं निग्राह्यताम्।" "सः अतिवीर्यवान्, सेना च, वातवेगः रथः च, पूर्णचन्द्रे समुद्रस्य इव प्रवृद्धः आगमिष्यति।" "अद्य सः न हन्यते, वरैः निर्भयः; तस्मात्, यथाशक्ति युद्धे, एष दैत्यः बन्धनीयः।