सर्वेषु महोत्सवोपस्करप्रवेशेषु सम्पन्नेषु, जनकः सुताः समिद्भूतशिखाभास्वराः वेदिमुपागताः, हे मुनिश्रेष्ठ, इति सस्मितम् उक्तवान्। स वेदिम् उपतिष्ठन्, सर्वं निर्विघ्नं प्रवर्ततामिति प्रतीक्षमानः, किं विलम्बः इति पुनः पप्रच्छ। जनकस्य वचः श्रुत्वा, ततः दशरथः सर्वान् पुत्रान् ऋषिगणैः सह वेदिम् आनयत्। तदा विदेहराजः वसिष्ठं प्रति उवाच—“धर्मज्ञ मुने, सर्वाणि कर्माणि मुनिभिः सह सम्यक् क्रियताम्।” रामस्य, लोकस्य च हर्षवर्धनस्य, विवाहमहोत्सवः संपादनीयः इति सूचिते, वसिष्ठः जनकस्य वचः “एवमस्तु” इति प्रत्यगृह्णात्। ततः वसिष्ठमहर्षिः विश्वामित्रं धर्मात्मानं शतानन्दं च पुरस्तात् स्थापयित्वा, पर्णशालामध्ये वेदिं सम्यक् निर्मितवान्। तां वेदिं सर्वतः सुरभिपुष्पैः सुवर्णपात्रैः, अंकुरयुक्तैः कलशैश्च शोभितवान्। अंकुरपूर्णैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शंखपात्रैः, चमसैः, माल्यैः, अर्घ्यपात्रैः च सम्यक् पूजितम्। लाजपूर्णैः पात्रैः, सर्पिष्मदन्नैः च, सम्यक् कुशासनं विचित्र्य, मन्त्रपाठेन सम्यक् समाराधितम्। वेद्यां तां विधिपूर्वकं वह्निं स्थाप्य, मन्त्रैः पूर्वकं वसिष्ठः महर्षिः हव्यं जुहाव। ततो भूषणैः सर्वैः भूषितां सीताम् आगम्य, तां वह्नेस्समीपे, राघवस्य पुरतः स्थापयामास। तदा जनकः रामं कौसल्यानन्दवर्धनं प्रति उवाच—“एषा मे दुहिता सीता, धर्मपत्नी तव। प्रतिगृहाण, सौम्य, हस्तं तस्याः गृहाण। पतिसंयुक्ता, पुण्यशीला, सदा छायेव त्वां अनुसरिष्यति।” एवं उक्त्वा, मन्त्रसंस्कृतं जलं सम्प्रास्य, सुरर्षयः “साधु साधु” इति प्रहृष्टाः। दिव्यदुन्दुभिस्वनः पुष्पवृष्टिश्च समभवत्। एवं मन्त्रतोयेन पवित्रां सीतां दत्त्वा, जनकः प्रमुदितः लक्ष्मणं प्रति उवाच—“लक्ष्मण, आगच्छ, सौम्य; उर्मिला तव पत्न्यर्थं मया समुपकल्पिता अस्ति।” “एषा तव हस्तं गृह्णातु, कालः नातिक्रामेत्” इति उक्त्वा, जनकः भरतमपि संबोधितवान्—“रघुनन्दन, माण्डव्याः हस्तं गृहाण।” तथा धर्मात्मा मिथिलाधिपः शत्रुघ्नं प्रति अपि उवाच—“महाबाहो, श्रुतकीर्त्याः हस्तं गृहाण। सर्वे भवन्तः सौम्याः, दृढव्रताः च।” “काकुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सह सन्तु, कालः नातिक्रामेत्” इति वचनं श्रुत्वा, ते सर्वे हस्तं हस्तेन संयोजयामासुः। वसिष्ठस्य निर्देशेन चत्वारः चत्वार्या सह तस्थुः, वह्निं वेदिं राजानं च प्रदक्षिणीकृत्य। रघुवंशसमुत्पन्नाः महात्मानः पत्न्यः सह ऋषिभिः सह विवाहं विधिवत् अकुर्वन्। दिव्यपुष्पवृष्टिः दिव्यदुन्दुभिस्वनः, गीतवादित्रनिनादः च आकाशे अभवत्। अप्सरसां गणाः ननृतुः, गन्धर्वाः मधुरं जगुः; रघुष्रेष्ठस्य विवाहे तदद्भुतं दृश्यते स्म। एवं प्रवृत्ते विवाहोत्सवे, वादित्रनिनादसमन्विते, ते महाबलिनः त्रिवारं वह्निं प्रदक्षिणीकृत्य, पत्न्यः अग्रे नीतवन्तः। ततः रघुवंशजाः स्वपत्नीभिः सह विश्रामस्थानं गतवन्तः, राजा च ऋषिसमाजबन्धुभिः सह पृष्ठतः अन्वयात्। शृणु, अधुना चतुर्सप्ततितमः सर्गः। श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे बालकाण्डे चतुर्सप्ततितमः सर्गः प्रवर्तते। रात्र्यां व्यतीतायां, महर्षिः विश्वामित्रः तयोः नृपत्योः अभ्यनुज्ञां लब्ध्वा, उत्तरगिरिम् प्रति प्रस्थितवान्। विश्वामित्रे गच्छति, दशरथः विदेहराजम् अभ्यनुज्ञ्य, शीघ्रं स्वनगरीम् प्रतिजगाम। ततः विदेहराजः बहून् कन्यादानदानानि अकरोत्; मिथिलेशः शतसहस्राणि गावः दत्तवान्। उत्तमान् कंबलान्, चीराणि, लक्षशः वस्त्राणि, गजान्, हयान्, रथान्, पदातीन्, अलंक्रियमानान् दिव्यरूपान् च दत्तवान्। शतं कन्यानां, उत्तमैः सेवकैः सह, सुवर्णं, शुद्धं सुवर्णं, मुक्ताफलानि, प्रवालानि च दत्तवान्। स राजा परमप्रहृष्टः, अनुपमं कन्यादानं कृत्वा, विविधानि दानानि दत्त्वा, नृपतिं अभ्यनुज्ञ्य, स्वपुरीम् प्रविशत्। मिथिलेशः स्वपुरं मिथिलां प्रविष्टः; अयोध्याधिपः च पुत्रैः सह, ऋषीन् पुरतः स्थापयित्वा, सेनया सह प्रस्थितवान्। नरशार्दूलः सः, ऋषिसमाजेन रामेण च सह, यायात्। मार्गे भयङ्कराः पक्षिणः सर्वतः कूजितवन्तः, सर्वे च मृगाः पृथिव्याः चक्राकारं विचलितवन्तः। तत् दृष्ट्वा, नरशार्दूलः दशरथः वसिष्ठं पप्रच्छ—“एते पक्षिणः उग्राः, मृगाः च चक्रवत् चलन्ति। किमेतद् यत् मे हृदयं कम्पते, मनश्च क्लिश्यते?” इति। तस्य वचनं श्रुत्वा, महर्षिः वसिष्ठः मधुरं प्रत्युवाच—“एतस्य फलम् शृणु। भीषणं भयम् अभवत्, दिव्यम्, पक्षिणां वक्त्रात् उत्पन्नम्। एते मृगाः शमयन्ति, शोकः परित्यज्यताम्।” एवम् तेषां संवादे, वातः समुपस्थितः।