तदा रावणस्य पुत्रेण शत्रुसैन्यानि निहतानि दृष्ट्वा सर्वलोकाः भीतिम् आपन्नाः, तमसा च सम्पूर्णाः अभवन्। ततः दिव्यः सेनागणः सर्वतः शचीपुत्रं बहुधा अभ्यधावत्, तेन च बाणैः पीडितः स महात्मा अत्यन्तं क्लेशितः अभवत्। तत्र राक्षसाः देवांश्च परस्परं न विवेकं कुर्वन्ति, न च देवाः राक्षसान्; सर्वत्र भ्रमः अभवत्, सर्वे च व्याकुलाः इधर्-उधर् धावन्ति स्म। देवाः देवेषु प्रहारं कुर्वन्ति, राक्षसाः राक्षसेषु; सन्दिग्धाः तमसा आच्छादिताः अन्ये सर्वदिशं पलायन्ति स्म। एवं समये पुलोम नाम्ना महाबलः दैत्यपतिः शचीपुत्रं गृहीत्वा अपाकर्षत्। स पुलोम शचीमातामहः, तस्मात् स्वं पौत्रं गृहीत्वा सागरम् अभ्यगच्छत्। जयन्तस्य विनाशं ज्ञात्वा देवाः सर्वे शोकविह्वलाः अभवन्, दुःखेन आकुलाः पलायिताः च। तदा रावणिपुत्रः क्रुद्धः स्वसैन्यैः परिवृतः देवेषु आक्रमन् महाघोषं मुमोच। पुत्रस्य विनाशं देवानां पलायनं च दृष्ट्वा देवाधिपः मातलिम् उवाच—“रथं शीघ्रं आनय।” स तत् दिव्यं भीषणं रथं, यः सर्वदा सज्जः, मातलिना वेगेन आनीतः। तदा मेघाः महान्तः विद्युत्प्रभासम्पन्नाः रथस्य पुरतः वातेन संचालिताः, महाघोषेण गर्जन्ति स्म। विविधानि वाद्यानी वाज्यन्ति, गन्धर्वाः सावधानाः तस्थुः, अप्सरसः नृत्यन्ति स्म, यदा देवेशः प्रस्थानम् अकरोत्। रुद्रैः वसुभिः आदित्यैः साध्यैः मरुद्भिः च विविधायुधधारिभिः परिवृतः देवाधिपः निर्गतः। शक्रस्य प्रस्थानसमये तीक्ष्णः वातः प्रववौ, सूर्यः तेजः अपहृत्य, महाशिलाः पतन्ति स्म। तस्मिन्नेव काले दशग्रीवः महाबलः दिव्यं रथं विश्वकर्मणा निर्मितं आरोहति स्म। तस्य रथः महोरगैः भयानकैः परिवृतः, यः युद्धे ज्वलितः इव दीप्तिम् आदधात्, सर्वान् भयम् आवहन्। स रथः दैत्यैः निशाचरैः च परिवृतः महेन्द्रस्य समीपं युद्धोत्सुकः अग्रसरः। रावणिपुत्रं निगृह्य रावणिः स्वयम् युद्धस्थले स्थातुम् आरब्धवान्; युद्धात् निवृत्य रावणस्य समीपं गत्वा उपाविशत्। तदा देवाः राक्षसाः च युद्धे घोरायुधवर्षं वर्षन्तः समरं आरब्धवन्तः। कुम्भकर्णः दुष्टबुद्धिः, बहुशस्त्रधारी, युद्धे न ज्ञायते, न च स्पष्टं यः कस्य युद्धं करोति। स क्रोधात् यद् यद् हस्तगतं—दन्तैः, बाहुभिः, पद्मैः, शूलैः, गदाभिः, बाणैः—देवेषु प्रहारं अकरोत्। स निशाचरः रुद्रैः घोरैः युद्धम् आरब्धवान्, तेषां शस्त्रैः सततं व्रणितः अभवत्। कुम्भकर्णः शस्त्रैः आच्छादितः रक्तप्रवाहः अभवत्, मेघः विद्युत्सम्पन्नः गर्जनायुक्तः इव दीप्तिम् आदधात्। तदा राक्षससेना मरुद्गणैः युद्धे तीक्ष्णशस्त्रैः सर्वथा भग्ना अभवत्। केचित् हताः छिन्नाः भूमौ पश्यन्ति स्म, अन्ये रथेषु आसक्ताः स्थिता युद्धभूमौ तिष्ठन्ति। रथाः, गजाः, गर्दभाः, उष्ट्राः, नागाः, अश्वाः, शिशुमाराः, वराहाः, पिशाचमुखाः च युद्धे दृश्यन्ते स्म। केचित् बाहुभिः परस्परं आलिङ्ग्य स्थिता, देवशस्त्रैः ताडिताः निशाचराः विनष्टाः। भूमौ मृतैः प्रमत्तैः राक्षसैः तद् युद्धकलापम् इव दृश्यते स्म। युद्धारम्भे रक्तनदी प्रवहन्ती इव अभवत्, यत्र रक्तं सलिलम्, गृध्राः काकाः च समाकीर्णाः, शस्त्राणि तृणानि इव वहन्ति स्म। तस्मिन्नेव काले दशग्रीवः महाबलः क्रुद्धः देवैः स्वसैन्यं निहतम् दृष्ट्वा, स शीघ्रं तद् अपारसैन्यसागरं प्रविश्य देवेषु आक्रमन्, युद्धे एकैकं हत्वा अग्रसरः। तदा इन्द्रः महाबलं धनुः आकृष्य महाघोषं मुमोच, तस्य धनुः निनादः दशदिशं व्याप्य प्रतिध्वनितः। स धनुः आकृष्य इन्द्रः अग्निसूर्यसमप्रभैः बाणैः रावणस्य शिरसि वृष्टिं अकरोत्। तथा दशग्रीवः महाबलः स्थिरः इन्द्रं बाणवर्षेण आच्छाद्य तस्य धनुः अपाकर्षत्। उभयोरपि युद्धे परस्परं सर्वतो बाणवर्षेण आवृतं, किंचिद् न दृश्यते स्म, सर्वत्र तमसा आच्छादितम्। तदा तमसा सम्पूर्णे युद्धे देवाः राक्षसाः च प्रमत्ताः युद्धं न कर्तुं शक्नुवन्ति, परस्परं भ्रमिताः अभवन्। युद्धे राक्षससेना देवानां सेनया दशांशमात्रं शेषं अभवत्, अन्ये यमलोकं प्रापिताः। तस्मिन् तमसि देवाः राक्षसाः च परस्परं युद्धं कृत्वा नान्योन्यं ज्ञातुम् अशक्नुवन्। इन्द्रः, रावणः, रावणस्य पुत्रः च तत्र तमसि त्रयः मोहं प्राप्नुवन्। किंतु रावणः स्वसैन्यं क्षणेन विनष्टं दृष्ट्वा तीव्रक्रोधेन आक्रान्तः महाघोषं मुमोच।