राजा दशरथः, स्वपुत्रैः सह, ये उत्सवमङ्गलकार्याणि कृतवन्तः, नराणां श्रेष्ठाः सन्तः, दातारं कामयते स्म। हि, दाता च प्रतिग्रहीता च सर्वार्थसिद्धये कारणम्; तस्मात् त्वम् आत्मनः धर्मं अनुतिष्ठ, एतत् उत्तमं विवाहकर्म कृत्वा। एवं महादानशीलः महात्मा वसिष्ठः उक्तः, धर्मवित् जनकः प्रत्यूच्यत—“मम द्वारपालः कः स्थिता, यस्य आज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे का चिन्तनं, यथा एष राज्यं तव भवेत्? मया सर्वे उत्सवसम्भाराः सम्पन्नाः; मम कन्याः अग्निसमीपं प्राप्ताः, हे मुनिश्रेष्ठ, ज्वलनदीप्तशिखावत् दीप्ताः। अहम् अत्र वेदिकायाम् उत्तिष्ठामि, भवतः प्रतीक्षां करोमि; सर्वं निर्विघ्नं भवतु—किम् विलम्बः?” एवं जनकवचनं श्रुत्वा दशरथः स्वपुत्रान् ऋषिगणांश्च प्रवेशयामास। ततः विदेहाधिपः वसिष्ठमुवाच—“धर्मज्ञ मुनिश्रेष्ठ, सर्वाणि कर्माणि मुनिभिः सह सम्यक् कार्याणि।” रामस्य, लोकस्य चानन्दस्य, विवाहकर्म कर्तव्यम् इति उक्त्वा, जनकस्य “एवं भवतु” इति वचनं श्रुत्वा, वसिष्ठः महर्षिः—विश्वामित्रं धर्मज्ञं शतानन्दं च पुरस्कृत्य—मण्डपमध्ये वेदिकां सम्यक् निर्माय। तां वेदिकां सुगन्धिपुष्पैः सुवर्णपात्रैः कलशैः अंकुरयुक्तैः च सर्वतः अलङ्कृतवान्। अंकुरपूर्णैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शंखपात्रैः, स्रुक्-स्रुवैः, माल्यैः, अर्घ्यपात्रैः च सम्यक् पूजितम्। लाजपूर्णैः पात्रैः, सन्नयपूर्णैः च, सम्यक् कुशासनं वितीर्य, विधिपूर्वकं मन्त्रैः सहितम्। अग्निं स्थाप्य, विधिपूर्वकं मन्त्रैः, वसिष्ठः हव्यं जुहाव। ततः सीतां सर्वाभरणभूषितां आगम्य, तां अग्निसमीपे, तस्मिन् काले राघवस्य पुरतः स्थापयामास। जनकः रामं कौसल्यानन्दवर्धनं उवाच—“एषा मे दुहिता सीता, तव धर्मचारिणी सहधर्मचारिणी। प्रतिगृह्यतां, सौम्य; हस्ते हस्तं धारय। सा पतिव्रता, महाभागा, अनुगता छायावत् सदा।“ एवमुक्त्वा, जनकः मन्त्रशुद्धं जलं सम्प्रास्य, देवर्षयः “साधु साधु” इति शंसन्तः। दिव्यदुन्दुभिस्वनः पुष्पवृष्टिश्च जातः; एवं मन्त्रतोदकसंस्कृतां सीतां दत्त्वा। जनकः हृष्टः पुनः उवाच—“लक्ष्मण, आगच्छ, सौम्य; उर्मिला, या मया सञ्चिता, तव। हस्तं गृहाण, न कालः अतिवर्तेत।” एवमुक्त्वा, जनकः भरतम् अपि सम्बोधयामास—“रघुनन्दन, माण्डव्याः हस्तं गृहाण।” तथा मिथिलाधिपः शत्रुघ्नं प्रति—“महाबाहो, श्रुतकीर्त्याः हस्तं गृहाण। यूयं सर्वे सौम्याः दृढव्रताश्च। काकुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सह सन्तु, न कालः अतिवर्तेत।” जनकवचनं श्रुत्वा, सर्वे हस्ते हस्तं सम्यक् धारयामासुः। वसिष्ठेन निर्दिष्टः, चत्वारः चत्वार्या सह स्थिताः; अग्निं, वेदिकां, राजानं च प्रदक्षिणं कृत्वा। रघुसुताः महात्मानः स्वपत्नीभिः सह, ऋषिभिः सह विवाहकर्म विधिपूर्वकं अकुर्वन्। दिव्यपुष्पवृष्टिः दिव्यदुन्दुभिस्वनः गीतवादित्रनिनादः च आकाशे अभवत्। अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म, गन्धर्वाः मधुरं गायन्ति स्म; रघूत्तमविवाहे तद् अद्भुतं दृश्यते स्म। एवं संजाते, वाद्यनिनादेन, ते महाबलाः अग्निं त्रिवारम् प्रदक्षिणीकृत्य, स्वपत्नीः अग्रे कृत्वा निर्जग्मुः। रघुसुताः स्वपत्नीभिः सह विश्रामस्थानं जग्मुः; राजा च ऋषिसम्बन्धिबन्धुभिः सह पृष्ठतः गच्छन् पश्यति स्म। शृणु, अधुना चतुर्सप्ततितमं सर्गं। श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे चतुर्सप्ततितमः सर्गः। रात्र्यां व्यतीतायां, महर्षिः विश्वामित्रः, द्वाभ्यां राजभ्यां अनुमत्य, हिमवन्तं प्रति जगाम। विश्वामित्रे गते, दशरथः विदेहराजं समनुज्ञाप्य, शीघ्रं स्वपुरीं प्रत्ययात्। तदा विदेहराजः बहून् कन्यादानिकान् दत्तवान्; मिथिलेशः शतसहस्रं गावः दत्तवान्। उत्तमान् कम्बलान्, सूक्ष्मवस्त्राणि, कोटिशतानि च वस्त्राणि; गजान्, हयान्, रथान्, पदातीन्, सर्वान् भूषणयुक्तान् दिव्यरूपांश्च। शतम् कन्याः, उत्तमदासदासीसमेताः, सुवर्णं, हेम, मुक्ताफलानि, प्रवालानि च दत्तवान्। राजा हृष्टः अतुलानि कन्यादानानि दत्त्वा, नानाविधानि दानानि दत्त्वा, नृपतिं समनुज्ञाप्य। मिथिलेशः स्वपुरं मिथिलां प्रविष्टः; अयोध्यापति: अपि, स्वपुत्रैः सह। सर्वान् ऋषीन् पुरस्कृत्य, सेनया सह प्रस्थितः; नरशार्दूलः, ऋषिसमूहैः रामेण च सह, ययौ। तत्र सर्वतः भीषणाः पक्षिणः शब्दं अकुर्वन्; सर्वे च मृगाः भूमौ परिवृत्तिं चक्रुः।