सा तु तेनावस्थिता दृष्ट्वा, महात्मा नलकूबरः ताम् उवाच—"किमिदं साध्वि, यत् त्वं मम पादयोः पतिता?" सा तु दीना, श्वसन्ती कम्पमाना च, अञ्जलिं कृत्वा, यथावत् सर्वं तस्मै आख्यातुम् आरब्धवती। "भगवन्, अयं दशग्रीवः स्वर्गगमनाय समुत्सुकः अत्र आगतः; तस्य सैन्यबलसमन्वितः अहं बलात् हृतास्मि। आगच्छन्त्याः मे स राक्षसः माम् अपश्यत्, शत्रुनिबर्हण, तेन गृहीता अहम्; स माम् अपृच्छत्—कस्यासि त्वम् इति। अहं तस्मै यथार्थं सर्वं उक्तवती, किन्तु स काममोहाभिभूतः मम वाक्यानि न शृणोति। यदा अहम् अवोचम्—'त्वं मम श्वशुरः, भगवन्,' इति, स तदपि न अवदत्, बलात् मां दूषितवान्। अतः, त्वं मे अपराधं क्षन्तुम् अर्हसि, दृढव्रत, स्त्रियाश्च पुरुषस्य च बलं न समं, सौम्य।" एवं श्रुत्वा वैश्रवणात्मजः क्रुद्धः अभवत्; तद् महद् दुस्सहं कृत्यं ज्ञात्वा, स ध्यानम् उपगम्य। तदनन्तरं, वैश्रवणपुत्रः तं कर्म विज्ञाय, कोपात् रक्तलोचनः, क्षणेन जलं हस्ते जग्राह। सर्वं जलं गृह्य, विधिवत् शुद्धिं कृत्वा, स राक्षसराजं घोरं शापं शशाप। "यतः, सुभगे, त्वं बलात् अनिच्छन्त्या दूषिता, तस्मात् सः अन्यां अनिच्छन्तीं स्त्रीं न समाश्रयेत्। यदा स कामात् अनिच्छन्तीं स्त्रीं बलात् उपगच्छेत्, तदा तस्य शिरः सप्तधा विदीर्येत।" तस्मिन् शापे ज्वलिताग्निसमप्रभे उक्ते, दिव्यदुन्दुभयः प्रनदन्, पुष्पवर्षं च दिवः अपतत्; सर्वे देवाः, पितामहेन अग्रे, प्रमुदिताः। सर्वं जगद्वृत्तान्तं राक्षसस्य च निधनं विज्ञाय, ऋषयः पितरश्च परमं हर्षं प्राप्नुवन्। दशग्रीवः तं भयानकं शापं श्रुत्वा, अनिच्छन्तीनां स्त्रीणां सङ्गमे न रमते स्म। तेन कारणेन, येन येन पतिव्रता स्त्रियः तेन हृताः, ताः नलकूबरस्य प्रियं शापं श्रुत्वा हृष्टाः अभवन्। ततः दशग्रीवः कैलासं पर्वतं अतिक्रम्य, स महाबलः निशाचरः इन्द्रलोकं जगाम। तस्य राक्षससेनायाः सर्वतो देवलोकाभिमुख्या गच्छन्त्याः, समुद्रमथनध्वनिसदृशः शब्दः उत्पन्नः। तं रावणम् आगतम् श्रुत्वा, इन्द्रः स्वासनात् उत्थाय, तत्र समागतान् सर्वान् देवान् उवाच—"आदित्याः, वसवः, रुद्राः, विश्वेदेवाः, साध्याः, मरुतां गणाः—रावणस्य, तस्य दुष्टात्मनः, युद्धाय सज्जीभवत।" इति शक्रेण उक्ताः, देवाः, तस्य समाना युद्धे, महाबलाः, युद्धोत्सुकाः, आयुधानि समधत्त। महेन्द्रस्तु, रावणस्य भीत्या सन्त्रस्तः, विष्णुम् उपगम्य, इदं वचनम् अब्रवीत्—"विष्णो, किम् अहं करवानि? स बलवान् वीर्यवान् राक्षसः युद्धाय आगच्छति। स तु वरप्रभावात् एव बलवान्, न अन्यथा; यत् पद्मयोनिना उक्तं, तत् सत्यं सिध्यतु। यथा नामुचिः, वृत्रः, बली, नरकः, शम्बरश्च मम बलात् तव सहाय्येन निहताः, तथा त्वम् अपि कुरु। देवेश, मधुसूदन, त्वत्तः विना नास्ति शरणं परं न चापरं गच्छामि त्रिषु लोकेषु चराचरेषु। त्वं एव नारायणः, श्रीमान्, पद्मनाभः, सनातनः; त्वया एते लोकाः, शक्रः अहम् च सुरेश्वरः, स्थापिताः। एतत् त्रैलोक्यं, चराचरं, त्वया सृष्टं; कल्पान्ते, प्रभो, सर्वं त्वयि एव प्रविशति। अतः, देवदेव, त्वं एव सत्यं ब्रूहि; त्वम् चक्रेण रावणं युद्धे हनिष्यसि वा?" एवं शक्रेण उक्तः, भगवान् नारायणः उवाच—"नास्ति भीः, मम वचनं शृणु। अयं दुष्टात्मा न देवेभ्यः न दानवेभ्यः जय्यः; स वरप्राप्तः, दुष्प्राप्यं मरणं तस्य। तथापि, अयं महाबलः राक्षसः पुत्रेन सह महत् कर्म करिष्यति; एतत् पूर्वम् एव दृष्टम्। यद् उक्तं त्वया—'युद्धं कुरु'—इति, देवेश, अहं रावणं न युद्धे समागमिष्यामि। विष्णुः शत्रुं निहत्य एव न निवर्तते; अद्य तु रावणात् इच्छितं फलम् दुष्प्राप्यम्, स वररक्षितः। अहम् प्रतिजाने, इन्द्र, शतक्रतो, तव साक्षात्—अहम् अस्य राक्षसस्य मृत्युहेतुः भविष्यामि। अहम् एव रावणं सहायैः सह हनिष्यामि; देवानां च प्रमोदं करिष्यामि, कालं विज्ञाय। एषा ते सत्यं उक्तं, शचिपते सुरेन्द्र। निर्भयः, महाबलैः सह, युद्धं कुरु। अहम् अपि कालं विज्ञाय गच्छामि।" ततः रुद्राः, आदित्यैः, वसुभिः, मरुद्भिः, अश्विभिः च सहिताः, सम्यक् सन्नद्धाः, नगरात् शीघ्रं निस्सृत्य राक्षसान् प्रति यायुः। तस्मिन्नन्तरे, रात्र्याः अन्ते, रावणस्य सैन्ये सर्वतः शब्दः श्रुतः, युद्धं समारभमाणानाम्। ते च महाबलाः, परस्परं निरीक्ष्य, युद्धोत्साहेन हृष्टाः, समराय अग्रे ययुः।