श्रुत्वा यद् युवयोः पुत्राः मिथिलां विवाहकारणाय आगताः, तद् ज्ञात्वा अहम् अपि त्वया सह, राजन्, अयोध्यां प्राप्तवान् अस्मि। अहम् अपि शीघ्रं समागतवान्, भगिन्याः पुत्रं द्रष्टुम् इच्छन्; तदा राजा दशरथः प्रियं अतिथिं सस्नेहम् अभ्यनन्दत्। तं दृष्ट्वा सः राजर्षिः परमया सत्कारविधिना तं पूजयामास; ततः सः स्वपुत्रैः सह तत्रैव रजनीं न्यवसत्। प्रभाते पुनरुत्थाय, कृत्यं सम्पन्न्य, सः प्राज्ञः राजा ऋषीन् पुरतः स्थापयित्वा यज्ञवाटं प्रति प्रस्थितवान्। विजयमूर्ते सर्वाभरणभूषितः रामः भ्रातृभिः सह शुभमङ्गलविधिं चकार। वसिष्ठं पुरतः स्थापयित्वा, अन्यैः महर्षिभिः सह, सः पूज्यः वसिष्ठः मिथिलाधिपतिं गत्वा इदं वचनम् उक्तवान्— “राजा दशरथः, राजन्, पुत्रैः सह, ये मङ्गलविधिं कृतवन्तः, तव दातारं इच्छन्ति। दाता च प्रतिग्राही च सर्वकार्यसिद्धये कारणम्; तस्मात् स्वधर्मं अनुष्ठाय, उत्तमं विवाहं कुरु।” एवं महादानव्रती महात्मा वसिष्ठः उक्तः सः धर्मविदां श्रेष्ठः जनकः प्रत्युवाच— “कः मम द्वारपालः, कस्याज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे का परिगणना, यथा एष राज्यः तव एव इव? सर्वमङ्गलसंपन्नाः मम कन्याः वेदिकाम् उपगताः, ऋष्यश्रेष्ठ, ज्वलनशिखावत् दीप्ताः। अहम् अपि वेदिकायाम् एव स्थित्वा त्वाम् एव प्रतीक्षे; सर्वं निर्विघ्नं भूयात्— किमर्थं विलम्बः?” एवं जनकवचनं श्रुत्वा, तदा दशरथः सर्वान् पुत्रान् ऋषिगणैः सह प्रावेशयत्। ततः मिथिलाधिपः वसिष्ठं प्राह— “धर्मज्ञ ऋषे, सर्वाणि कर्माणि ऋषिभिः सह संपाद्यन्तां। रामस्य, लोकस्य च प्रियस्य, विवाहः क्रियताम्।” इति जनकस्य वचः श्रुत्वा, वसिष्ठः सः महर्षिः ‘एवं भवतु’ इति प्रत्युवाच। ततः विश्वामित्रं धर्मज्ञं शतानन्दं च पुरतः स्थापयित्वा, सः महातपाः यज्ञमण्डपमध्ये वेदिकां सम्यक् निर्ममाथ। तां वेदिकां सः सर्वतो गन्धपुष्पैः, सुवर्णपात्रैः, अंकुरयुक्तैः कलशैः च शोभयामास। अंकुरपूर्णैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शंखपात्रैः, अञ्जलिभिः, मालाभिः, अर्घ्यपात्रैः च सम्यक् पूजयामास। लाजपूर्णैः पात्रैः, पक्वान्नैः, सम्यक् कुशासनविन्यासनम् अपि कृत्वा, मन्त्रपाठेन सम्यक् अलङ्कृतवान्। तत्र अग्निं स्थाप्य, विधिपूर्वकं मन्त्रैः अग्रे कृत्वा, सः वसिष्ठः महात्मा हविः अग्नौ जुहाव। ततः सर्वाभरणभूषिताम् सीतां आनीय, तां अग्निपुरतः रामस्य समीपे स्थापयामास। तदा जनकः रामं कौसल्यानन्दवर्धनं वाक्यम् अब्रवीत्— “एषा सीता, मम पुत्री, तव धर्मचारिणी सखी; प्रतिगृह्णीष्व तां, सौम्य, हस्तं तव हस्तेन गृहाण। सा पतिसंयुक्ता, महाभाग्या, छायायाम् इव त्वां सर्वदा अनुगमिष्यति।” एवं उक्त्वा, राजा मन्त्रशुद्धं जलं सिञ्चति स्म, देवर्षयः च ‘साधु साधु’ इति प्रहृष्टाः। तदा दिव्यदुन्दुभीनां महान् शब्दः अभवत्, पुष्पवृष्टिः अपि आसीत्; एवं मन्त्रोदकसंस्कारितां सीतां कन्यां दत्त्वा जनकः हर्षपूर्णः अभवत्। तदा जनकः लक्ष्मणं प्राह— “लक्ष्मण, आगच्छ, सौम्य; उर्मिला या मया सज्जीकृता, सा तव। तस्याः हस्तं गृहाण, समयः मा व्यतीतिः।” इति उक्त्वा, जनकः भरतं अपि उवाच— “रघुनन्दन, माण्डव्याः हस्तं स्वहस्तेन गृहाण।” मिथिलाधिपः धर्मात्मा शत्रुघ्नं अपि प्राह— “महाबाहो, श्रुतकीर्त्याः हस्तं गृहाण। यूयं सर्वे सौम्याः, सत्प्रतिज्ञधारिणः।” “काकुत्थ्साः स्वपत्नीभिः साकं भवन्तु; समयः मा व्यतीतिः।” इति जनकवचनं श्रुत्वा, ते सर्वे हस्तान् हस्तेषु निवेशयामासुः। चत्वारः चतुर्भिः सह, वसिष्ठस्य निर्देशेन, अग्निं वेदिकां च राजानं च प्रदक्षिणं कृत्वा स्थिताः। रघुवंशसमुद्भवाः महात्मानः स्वपत्नीभिः सह, ऋषिभिः च, विधिवत् विवाहकर्म अकुर्वन्। तदा दिव्यपुष्पवृष्टिः आकाशात् आकाशगङ्गेव स्फुरन्ती, दिव्यदुन्दुभीनां गीतवादित्रशब्दः च अभवत्। अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म, गन्धर्वाः मधुरं गायन्ति स्म; रघुष्रेष्ठानां विवाहे तं अद्भुतं दृश्यं दृष्टम्। एवं सर्वे विवाहकर्मणि, वाद्यनिनादमध्यगते, अग्निं त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, नारीः अग्रे निनयुः। ततः रघुनन्दनाः स्वपत्नीभिः सह विश्रामस्थानं ययुः; राजा च ऋषिसमाजबन्धुभिः सह तान् पृष्ठतः अन्वयात्। इदानीं चतुर्सप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्। श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय बाले चतुर्सप्ततितमः सर्गः। रजनीं व्यतीत्य, महर्षिः विश्वामित्रः उभौ राजानौ अनुज्ञाप्य, उत्तरपर्वतान् प्रति प्रस्थितः। विश्वामित्रे गते, राजा दशरथः जनकं विदेहराजं अनुज्ञाप्य, शीघ्रं स्वपुरीं प्रत्याजगाम। ततः विदेहराजः बहूनि कन्यादानानि दत्तवान्; मिथिलाधिपः लक्षशः गवां दानं चकार।