कैकयदेशस्य राजपुत्रः, भरतस्य मातुलः, अयोध्यायां आगत्य, राजा दशरथस्य कुशलम् अन्विच्य तं सस्नेहं अभ्युवादत्। स कैकयराजः, स्नेहवशात्, दशरथाय शुभमङ्गलम् प्रेषयामास, येषां कुशलम् त्वं इच्छसि, तेषां सर्वेषां कुशलम् इति स प्राह। ततः स मातुलः दशरथं उवाच—"राजन्, भूमिपते, तव भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छति मम मातुलः; तदर्थम् अहम् अयोध्यां आगतः अस्मि, रघुनन्दन।" अथ दशरथस्य पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां आगच्छन्ति इति श्रुत्वा, स राजा सपरिवारः अयोध्यां आगतः। भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छन् स शीघ्रं तत्र आगतः। ततः दशरथः प्रियं अतिथिं सस्नेहं स्वागतं कृत्वा, तं उत्तमं सत्कारं दत्वा, पुत्रैः सह रात्रिं तत्र व्यतीतवान्। प्रभाते, दशरथः, कृत्यं कृत्वा, ऋषीन् अग्रे स्थापयित्वा, यज्ञवाटं प्रति जगाम। विजयमुहूर्ते, रामः भ्रातृभिः सह सर्वाभरणधारी, मङ्गलविधिं आचरन्। वसिष्ठः अग्रे स्थापयित्वा, अन्यैः महर्षिभिः सह, मिथिलाधिपं समीपं गत्वा इदं अब्रवीत्—"राजन्, दशरथः, पुत्रैः सह, मङ्गलविधिं कृत्वा, दातृं इच्छति।" "दातृग्रहणयोः सर्वार्थः सिद्ध्यति; तव धर्मं अनुष्ठ्य, उत्तमं विवाहं कुरु।" इत्युक्त्वा, वसिष्ठस्य महात्मनः वचनं श्रुत्वा, धर्मज्ञः जनकः प्रत्युवाच—"मम द्वारे कः तिष्ठति? मम गृहे किम् विचार्यम् अस्ति? इदं राज्यं यथा तव एव।" "सर्वमङ्गलम् कृत्वा, मम कन्याः वेदीं प्रति आगच्छन्ति, तेजस्विनः अग्निशिखावद् दीप्ताः। अहम् वेदीं समीपं त्वां प्रतीक्षे; सर्वं निर्विघ्नं भवतु—विलम्बः कुतः?" इत्युक्त्वा, जनकस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथः पुत्रान् ऋषिसमूहैः सह आनयत्। ततः जनकः वसिष्ठम् उवाच—"महर्षे, सर्वविधिं ऋषिसमूहैः सह आचर।" "रामस्य विवाहं कर्तव्यम्," इति जनकः उक्त्वा, वसिष्ठः "एवम्" इत्युक्त्वा, विश्वामित्रं, शतानन्दं च अग्रे स्थापयित्वा, वेदीं यज्ञशालायां सम्यक् निर्मितवान्। स वेदीं सर्वतः सुगन्धिपुष्पैः सुवर्णपात्रैः, कलशैः, अंकुरयुक्तैः शोभितवान्। अंकुरपात्रैः, धूपपात्रैः, शङ्खपात्रैः, चमसैः, माल्यैः, अर्घ्यपात्रैः, अन्यैः च उपचारैः सम्यक् पूजितम्। तण्डुलपात्रैः, पक्वान्नैः, कुशैः च सम्यक् विचित्रितम्, मन्त्रैः च उच्चारितम्। अग्निं स्थापयित्वा, विधिवत् मन्त्रैः पूर्वीकृत्य, वसिष्ठः हवनं कृतवान्। ततः, सर्वाभरणधारिणीं सीतां आनयित्वा, तां अग्निसमीपं रामस्य पुरतः स्थापयामास। जनकः रामं उवाच—"कौशल्यायाः आनन्दवर्धन, एषा मम कन्या सीता, तव धर्मसखा।" "तां स्वभाग्यं प्राप्य, हस्तं धारय; सती, भाग्यशालिनी, छायावद् सर्वदा त्वां अनुगच्छति।" इत्युक्त्वा, जनकः मन्त्रशुद्धं जलं रामे दत्वा, देवाः ऋषयः च "साधु साधु" इति शंसन्ति। ततः दिव्यदुन्दुभीनां महान् निनादः, पुष्पवृष्टिः च अभवत्। सीताम् मन्त्रशुद्धजलैः दत्वा, जनकः हर्षपूर्णः "लक्ष्मण, आगच्छ; उर्मिला तव कृता।" इति उक्त्वा, "हस्तं गृहाण, विवाहकालः न यावत् गच्छतु।" इत्युक्त्वा, भरतं अपि सम्बोधितवान्। "रघुवंशाभरण, माण्डवीं हस्तेन गृहाण।" मिथिलाधिपः शत्रुघ्नं अपि उवाच—"महाबाहो, श्रुतकीर्तिं हस्तेन गृहाण। सर्वे सौम्या धर्मनिष्ठाः।" "काकुत्स्थाः पत्निभिः सह सन्तु; विवाहकालः न गच्छतु।" इत्युक्त्वा, जनकस्य वचनं श्रुत्वा, सर्वे हस्तं हस्ते सम्यक् मिलितवन्तः। चत्वारः चत्वाराभिः सह, वसिष्ठस्य निर्देशे, अग्निं वेदीं राजानं च प्रदक्षिणं कृत्वा, विवाहं सम्यक् आचरन्। रघुवंशीयाः महात्मानः पत्निभिः सह, ऋषिसमूहैः च, विधिवत् विवाहं कृतवन्तः। दिव्यपुष्पवृष्टिः, दिव्यदुन्दुभीनां निनादः, गीतवाद्यैः च आकाशे अभवत्। अप्सरसः नृत्यन्ति, गन्धर्वाः मधुरं गायन्ति; रघुवंशीयस्य विवाहे अद्भुतं दृश्यते। एवं विवाहे वाद्यनिनादे, वीराः अग्निं त्रिवारं प्रदक्षिणं कृत्वा, पत्नीन् गृहीत्वा गच्छन्ति। ततः रघुवंशीयाः पत्निभिः सह विश्रामस्थानं गच्छन्ति; राजा दशरथः, ऋषिसमूहैः, बन्धुभिः च सह, तान् पश्यन् अनुगच्छति। इदानीं वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशत् सप्तचत्वारिंशत् सर्गः आरभ्यते—एतत् शृणु।