शृणुत, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः कथ्यते। यदा राजा दशरथः परमं गोदानमहं समारभत तस्मिन्नेव दिने वीरः युधाजित् आगतः। स केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः साक्षात्, समागत्य राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृच्छित्वा इदं वचनम् अब्रवीत्—"केकयराजः स्नेहात् कुशलं वदत्यस्मै; येषां कुशलं त्वं इच्छसि तेषां सर्वं कुशलमस्ति।" ततः युधाजित् उवाच—"राजन्, मम मातुलः पृथिव्याः स्वामी तव भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छति; तदर्थं अहम् अयोध्यां प्राप्तः। श्रुत्वा च भवतः पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां गताः, तेन सह अहम् अपि अयोध्यां प्राप्तवान्। शीघ्रमेव मम भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छन् अहम् अत्र आगतः।" तदनन्तरं राजा दशरथः प्रियतमं अतिथिं सम्यक् सत्कृत्य पूजयामास। तं दृष्ट्वा स राज्ञा अर्चितः, पूजार्हेण सत्कारं कृत्वा, तेन सह पुत्रैः रजनीम् अवसत्। प्रभाते पुनः समुत्थाय, कृत्यं कृत्वा, स बुद्धिमान् राजा, ऋषीन् पुरस्कृत्य, यज्ञवाटं प्रायात्। विजयमुहूर्ते सर्वाभरणभूषितः रामः भ्रातृभिः सह मंगलविधिं कृतवान्। वसिष्ठं पुरस्कृत्य, अन्यैः महर्षिभिः सहितः, पूज्यः वसिष्ठः विदेहराजं समीपं गत्वा वाक्यम् अब्रवीत्—"राजन्, दशरथः स्वपुत्रैः सह, ये मंगलविधिं कृतवन्तः, दातारं इच्छन्ति। दाता च प्रतिग्रहीता च सर्वकार्यस्य सिद्धये कारणम्; तस्मात् स्वधर्मं पालय, उत्तमं विवाहं कृत्वा।" एवं महात्मना वसिष्ठेन उक्तः, धर्मज्ञः जनकः प्रत्युवाच—"कः मम द्वारपालः, कस्य आज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे का चिन्तनायोग्या, यथा इदं राज्यं तव एव। सर्वे मंगलविधयः कृताः, मम कन्याः वेदिकां समुपस्थिताः, तेजस्विन्यः ज्वलिताग्निशिखावत्। अहम् अत्र वेदिकायाम् अपेक्षे, सर्वं निर्विघ्नं भूयात्, किमर्थं विलम्बः?" जनकवचनं श्रुत्वा दशरथः पुत्रैः ऋषिगणैः च सह प्रविश्य तत्र स्थितः। तदा विदेहराजः वसिष्ठं उवाच—"भगवन्, सर्वाः क्रियाः ऋषिभिः सह सम्पाद्यन्ताम्।" तदा रामस्य विवाहः कर्तव्यः इति श्रुत्वा, वसिष्ठः "एवमस्तु" इति जनकं प्रत्युवाच। स महातपाः विश्वामित्रं धर्मात्मानं शतानन्दं च पुरस्कृत्य, सभामध्ये वेदिकां सम्यक् निर्ममाथ। स वेदिकां सर्वतः सुरभिपुष्पैः, सुवर्णपात्रैः, अंकुरयुक्तैः कलशैः च अलङ्कृतवान्। अंकुरपूर्णैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शंखपात्रैः, चमसैः, मालाभिः, अर्घ्यपात्रैः च सम्यक् सत्कृत्य वेदिकां विभूषयामास। लाजपूर्णैः पात्रैः, पक्तान्नैः च, कुशान् सम्यक् वितानं कृत्वा, विधिवत् मन्त्रपाठेन सर्वं सम्पादितम्। तत्र अग्निं स्थाप्य, पूर्वकृत्यैः मन्त्रैः च, वसिष्ठः हविः अग्नौ समर्पयत्। ततः सर्वाभरणभूषितां सीतां आनयित्वा, तां रामस्य पुरतः अग्निसाक्षिणि स्थापयामास। तदा जनकः रामं कौसल्यानन्दवर्धनं वाक्यम् अब्रवीत्—"एषा मे दुहिता सीता, धर्मे त्वदनुगामिनी; शुभं ते, हस्तं गृहाणास्याः। एषा पतिसत्ता, महाभागा, सर्वदा छायेव त्वामनुगमिष्यति।" इति उक्त्वा, मन्त्रसंस्कृतं जलं सिञ्चन् कन्यादानं चकार; देवर्षयः च "साधु साधु" इति शंसन्तः स्थिताः। तदा दिव्यदुन्दुभीनां महान् शब्दः, पुष्पवृष्टिश्च अभवत्; एवं मन्त्रतोदकेन सीतां दत्त्वा, जनकः हर्षपूरितः उवाच—"लक्ष्मण, आगच्छ, शुभं ते; उर्मिला, या मया समर्पिता, तव। हस्तं गृहाणास्याः, कालः मा व्यतीप्सीत्।" तदनन्तरं भरतं प्रति अपि वचनं अब्रवीत्—"रघुवंशाभरण, माण्डव्या हस्तं गृहाण।" तथा शत्रुघ्नं प्रति अपि मिथिलाधिपः उवाच—"महार्मन्, श्रुतकीर्त्याः हस्तं गृहाण। सर्वे यूयं सौम्याः, धर्मनिष्ठाश्च।" "काकुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सह सन्तु, कालः मा व्यतीप्सीत्," इति जनकवचनं श्रुत्वा ते सर्वे हस्तं हस्तेन संयोजयामासुः। वसिष्ठेन निर्देशिताः चत्वारः चत्वारभिः सह अग्निं, वेदिकां, राजानं च प्रदक्षिणं कृत्वा स्थिताः। रघूनां महात्मानः स्वपत्नीभिः सहिताः, ऋषयश्च, विवाहं विधिवत् अकुर्वन्। तदा दिव्यपुष्पवृष्टिः आकाशात् उज्ज्वलन्ती अभवत्; दिव्यदुन्दुभीनां शब्दः, गीतानि, वाद्यनिनादः च अभवत्। अप्सरसां गणाः नृत्यन्त्यः, गन्धर्वाः मधुरं गायन्तः, रघूत्तमस्य विवाहे तं अद्भुतं दृश्यं दृष्ट्वा। एवं वाद्यनिनादैः आकाशं व्याप्तम्, ते महाबलिनः अग्निं त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, स्वपत्नीः गृहीत्वा निर्जग्मुः।