राजा दशरथः स्वगृहं प्राप्तः, नियमानुसारं श्रद्धकर्म सम्यक् अकरोत्। स प्रातःकाले उत्तमं गोदानं चकार। पुत्रार्थं धर्मानुसारं नराधिपः ब्राह्मणेभ्यः लक्षं लक्षं गोः पृथक् पृथग् ददौ। स च पुरुषश्रेष्ठः सुवर्णशृङ्गाभिः, वत्ससमेताभिः, कांस्यदोहनपात्रयुक्ताभिः, चतुर्लक्षं गोः दत्तवान्। रघुनन्दनः स्नेहेन पुत्रेषु द्विजातिभ्यः बहु द्रव्यमपि गोदानसहितं दत्तवान्। ततः राजा, गोदानं कृतवन्तः पुत्रैः परिवृतः, लोकपालैः परिवृतः सौम्यः प्रजापतिरिव बभौ। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे त्रयसप्ततितमः सर्गः शृणुत। यस्मिन् दिने राजा परमं गोदानं कृतवान्, तस्मिन् वीरः युधाजित् आगतः। स केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः, नृपं दृष्ट्वा कुशलम् अपृच्छत्, इदं वचनं चोवाच। ‘‘केकयराजः स्नेहेन कुशलं ब्रूते; येषां कुशलं त्वं कामयसे, तेषां कुशलमस्ति’’ इति। ‘‘राजन्, मम मातुलः पृथिवीपतिः स्वसुः पुत्रं द्रष्टुमिच्छति; तदर्थं अहम् अयोध्यां प्राप्तः, रघुनन्दन।’’ ‘‘तव पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां प्राप्ता इति श्रुत्वा, त्वया सह अहम् अयोध्यां प्राप्तः, राजन्।’’ ‘‘मम स्वसुः पुत्रदर्शनकाङ्क्षया शीघ्रं प्राप्तः; ततः राजा दशरथः प्रियं अतिथिं सत्कृतवान्।’’ तं दृष्ट्वा स मान्येन पूजया पूजितवान्; ततः सः पुत्रैः सह तत्र रजन्यां वासं कृतवान्। पुनः प्रभाते समुत्थाय, विधिवत् कृत्यं कृत्वा, स राजा मुनिभिः पुरस्कृत्य यज्ञवाटं गतः। विजयमूहूर्ते, सर्वाभरणभूषितः, रामः भ्रातृभिः सह मङ्गलानि कृतवान्। वसिष्ठं पुरस्कृत्य, महर्षिभिः सह, पूज्यः वसिष्ठः विदेहराजानं उपगम्य इदं वचनं अब्रवीत्। ‘‘राजा दशरथः, सुतैः सह मङ्गलानि कृतवान्, पुरुषश्रेष्ठः, दातारं इच्छति।’’ ‘‘सर्वकार्याणि दातृप्राप्त्योर्योगेन सिद्धानि; तेन, स्वधर्मं आचर, उत्तमं विवाहं कुरु।’’ इति महात्मना वसिष्ठेन उक्तः, धर्मज्ञः जनकः प्रत्युवाच। ‘‘कः मम द्वारपालः, कस्याज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे का विचारणा, यथा एष राज्यः तव एव?’’ ‘‘मया सर्वे मङ्गलोपयोग्याः क्रियाः कृताः, मम कन्याः वेदिकामुपागताः, ज्वलनशिखावत् दीप्ताः।’’ ‘‘अहं वेदिकायाम् उत्तिष्ठामि, त्वां प्रतीक्षे; सर्वं निर्विघ्नं भवतु, किम् विलम्बः?’’ जनकवचनं श्रुत्वा, दशरथः पुत्रान् सर्वान् मुनिगणैः सह प्रावेशयत्। ततः विदेहराजः वसिष्ठं उवाच— ‘‘धर्मज्ञ मुने, सर्वाः क्रियाः मुनिभिः सह विधिवत् क्रियताम्।’’ ‘‘रामस्य, लोकस्य च हर्षवर्धनस्य, विवाहकर्म कर्तव्यम्, भगवन्।’’ ‘‘एवं भवतु’’ इति जनकस्य वचः श्रुत्वा, वसिष्ठः महर्षिः विश्वामित्रं धर्मात्मानं शतानन्दं च पुरस्कृत्य, यज्ञशालामध्ये वेदिकां सम्यक् कल्पितवान्। तां वेदिकां सुगन्धिपुष्पैः, सुवर्णपात्रैः, अंकुरयुक्तैः घटैः सर्वतः अलङ्कृतवान्। अंकुरपूर्णैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शंखपात्रैः, स्रुक्-स्रुवैः, माल्यैः, अर्घ्यादिपात्रैः च सम्यक् पूजितवान्। लाजपूर्णैः पात्रैः, सिद्धान्नपात्रैः, सम्यक् कुशासनविस्तरणेन, मन्त्रसंयुक्तेन च, वेदिकां सम्यक् व्यजायत्। तत्राग्निं स्थापयित्वा, पूर्वकृत्यैः मन्त्रैः च, वसिष्ठः हविः सम्यक् जुहाव। ततः सर्वाभरणभूषितां सीतां आनयित्वा, तां वेदिकायाम् अग्निपुरतः रामस्य पुरतः स्थापयामास। जनकः कौसल्यानन्दवर्धनं रामं उवाच— ‘‘एषा मे दुहिता सीता, धर्मे तव सखा।’’ ‘‘इमां गृहाण; सौम्य, पाणिं पाणिना गृहाण; पतिसत्ता, सुभगा, छायेव अनुगामिनी।’’ इति उक्त्वा, मन्त्रैः शुद्धं जलं सिञ्चयामास, देवर्षयः ‘‘साधु, साधु’’ इति शंसन्तः। तदा दिव्यदुन्दुभिस्वनः पुष्पवृष्टिश्च अभवत्; एवं मन्त्रतोदकसंस्कारितां सीतां दत्वा जनकः परमं हर्षं प्राप। ‘‘लक्ष्मण, आगच्छ; सौम्य, उर्मिला तव सिद्धा अस्ति।’’ ‘‘पाणिं पाणिना गृहाण, कालः न गच्छतु’’ इति उक्त्वा, भरतं प्रति अपि जनकः अब्रवीत्— ‘‘रघुनन्दन, माण्डव्याः पाणिं गृहाण।’’ मिथिलाधिपः शत्रुघ्नं प्रति अपि अब्रवीत्— ‘‘वीर, श्रुतकीर्त्याः पाणिं गृहाण। सर्वे यूयं सौम्याः, दृढव्रताः।’’ ‘‘ककुत्स्थाः स्वपत्नीभिः सह स्युः, कालः न गच्छतु’’ इति। जनकवचनं श्रुत्वा, सर्वे पाणिं पाणिना गृह्णन्ति स्म।