रावणस्य अधर्माचरणं तु, परस्त्रीणां संसर्गः, निन्दनीयः; सः दुष्टः राक्षसः परस्त्रीषु रमणं प्रियतमा मान्यते। अतः, तेन कृतदोषैः तैः एव स्त्रीभिः, यस्याः तेन अन्यायः कृतः, तस्य मृत्युः भविष्यति—इति ताः सत्स्त्रियः, सत्यव्रता, उक्तवत्यः। तदनन्तरं, दिव्ये आकाशे नगाडाः न निनादयन्, न पुष्पवृष्टिः अभवत्; स्त्रीभिः शप्तः रावणः शक्तिहीनः, तेजोहीनः इव अभवत्। तासां धर्मनिष्ठास्त्रीणां वाक्यैः पीडितः, दुःखीभूतः, ताः विलपन्त्यः श्रुत्वा, राक्षसश्रेष्ठः रावणः लङ्कानगरं प्रविष्टवान्, रात्रिचरैः पूजितः। तस्मिन्नेव समये, एका भीषणा राक्षसी, यत्रचित्तं रूपं धारयितुं समर्था, सहसा भूमौ पतिता; सा रावणस्य भगिनी आसीत्। रावणः तां भगिनीं उत्थाप्य, सान्त्वयन्, अवदत्—“किं इदम्, प्रिय? शीघ्रं वद, यत् वक्तुम् इच्छसि।” सा अश्रुपूरितनेत्रा, रक्तनेत्रा, रुदती, उवाच—“तेन तव अतिबलात्, अहं विधवा कृतास्मि, हे नृपते।” “हे नृपते, ये बलवन्तः दैत्याः, कालकेयाः नाम, चतुर्दशसहस्राणि, युद्धे त्वया हतानि।” “तेषु, मम पति, महाबलः, जीवात् प्रियतरः, सः अपि, पितः, त्वया हतः, त्वमेव शत्रुत्वेन, भ्रातृलुब्धः, त्वया, स्वबन्धुना, अहं नष्टा, हे नृपते।” “हे नृपते, तव कारणेन, विधवा नाम धारणीयम्; युद्धे अपि, जामाता रक्षितव्यः तव; त्वमेव तं युद्धे हत्वा, न लज्जसे।” एवं रुदन्त्याः भगिन्याः वचः श्रुत्वा, दशग्रीवः तां सान्त्व्य, मृदु वाक्यं अवदत्—“अलम्, बालिके, रुदनं; त्वं किञ्चित् न भीरु; दानैः, सम्मानैः, सौम्यतया, तव तुष्टिं साधयिष्यामि।” “युद्धे प्रमत्तः, विजयकामः, शरान् सन्धानयन्, मित्रं शत्रुं च न वेदं युद्धे, हे सुभगे।” “युद्धोद्योगे, जामातरं न ज्ञातवान्, यदा तं आघातयामि; अतः, तव पतिः मया युद्धे हतः, भगिनि।” “इदानीं, तव हितं करिष्यामि; त्वं भ्राता खरस्य समीपे वस, सः राज्यसम्पन्नः।” “सः तव भ्राता, चतुर्दशसहस्राणि महाबलानां राक्षसानां स्वामी भविष्यति, तान् अभियोगे दाने च आदेशयिष्यति।” “तत्र, खरः, मातुलस्य पुत्रः, तव स्वामी भविष्यति; सः रात्रिचरः सदा तव आज्ञायाः पालकः भविष्यति।” “एष वीरः शीघ्रं दण्डकवनस्य रक्षणाय गच्छतु; दूषणः महाबलः तस्य सेनापति भविष्यति।” “तत्र, वीरः खरः सदा तव इच्छायाः पालकः भविष्यति; सः रूपान्तरकः राक्षसानां स्वामी भविष्यति।” एवं उक्त्वा, दशग्रीवः तस्मै सेना-आज्ञां ददौ—चतुर्दशसहस्राणि महाबलानां राक्षसानाम्। खरः तैः भीषणैः राक्षसैः परिवृतः, दण्डकवनं सर्वदिशं शीघ्रं प्रस्थितः। तत्र सः शत्रुरहितं राज्यं स्थापयामास; शूर्पणखा अपि तत्र दण्डकवने निवसति। ततः, दशग्रीवः तस्मै भीषणं वनं भगिन्यै दत्त्वा, तां सान्त्व्य, प्रसन्नः, सुखी अभवत्। ततः, बलवान् राक्षसराजः, स्वजनैः सह, निकुम्भिलां लङ्कायाः उत्तमं वनं प्रविष्टवान्। तत्र सः यज्ञं ददर्श, शतशृङ्गैः यूपैः शोभितं, सुन्दरैः वेदिकाभिः अलङ्कृतं, तेजसा दीप्तम्। तत्र सः स्वं पुत्रं मेघनादं ददर्श, भीषणरूपं, कृष्णाजिनं धृत्वा, कमण्डलुं दण्डं च धारयन्तम्। तम् उपगम्य, लङ्केशः तं बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, उवाच—“किं इदम्, पुत्र? यथार्थं वद, किम् त्वं कर्तुम् इच्छसि?” तदा, उशना, द्विजश्रेष्ठः, महातपाः, राक्षसश्रेष्ठं रावणं यज्ञसिद्ध्यर्थं उवाच—“सर्वं ते वक्ष्यामि, नृपते; शृणु; तव पुत्रः सप्त महायज्ञान्, सर्वतो विस्तीर्णान्, कृतवान्।” “अग्निष्टोम, अश्वमेध, बहुसुवर्णयज्ञः, राजसूय, गोमेध, वैष्णवयज्ञः अपि।” “महेश्वरस्य यज्ञे, यः मनुष्यानां दुर्लभः, तव पुत्रः साक्षात् प्रजापतेः वरान् प्राप्तवान्।” “दैवचक्रं, यद् इच्छया गच्छति, आकाशे विचरति; तामसी माया—यया तमः उत्पाद्यते।” “यया माया युद्धे प्रयुज्यते, तदा देवाः असुराः च तस्य मार्गं न जानन्ति।” “अन exhaustible quiver, दुर्जय्यं धनुः, महास्त्रं, यद् शत्रून् युद्धे नाशयति, प्राप्तवान्।” “एतानि सर्वाणि वरान् लब्ध्वा, तव पुत्रः, दशग्रीव, यज्ञसमाप्तौ तव दर्शनं इच्छन्, अत्र स्थितः।” तदा दशग्रीवः उवाच—“एतद् न उचितम्; शत्रवः, इन्द्रप्रमुखाः, हविः समर्पितम्।” “यत् कृतम्, तत् सम्यक् कृतम्, न संशयः; आगच्छ, प्रिय, गृहम् गच्छामः।” ततः, दशग्रीवः पुत्रैः विभीषणेन च सह, सर्वा स्त्रियः अवतारयामास, यासां कण्ठः अश्रुभिः आवृतः। ताः दिव्याः, रत्नमयाः, देवदानवराक्षसीनां स्त्रियः, तस्य अभिप्रायम् ज्ञात्वा, धर्मात्मा तासु उक्तवान्। एवं रामायणस्य अरण्यकाण्डे, रावणस्य अधर्माचरणात् उत्पन्नः स्त्रीशापः, तस्य भगिन्याः दुःखम्, खरदूषणयोः राज्यदानम्, मेघनादस्य यज्ञसिद्धिः, रावणस्य पुत्रैः सह स्त्रीणां सान्त्वनम् च, क्रमशः घटितम्।