मिथिलाधिपती जनकः, रामलक्ष्मणयोः युवयोः अनन्तगुणसम्पन्नयोः, ऋषिसंघान् राजसमूहांश्च सत्कारम् अकरोत्। तयोः शुभं कल्याणं च सन्दिष्ट्वा, स्वगृहं प्रतिगच्छन्तः, पितृयज्ञं विधिवत् सम्पादयितुं प्रस्थिताः। ततः दशरथः महात्मा राजा, ऋषिप्रवरौ पुरतः स्थापयित्वा शीघ्रं प्रययौ। स्वगृहं आगत्य, श्राद्धकर्म विधिपूर्वकं कृतवान्; प्रातःकाले उत्तमं गोदानं सम्पादितवान्। पुत्रार्थं धर्मानुसारं, राजा ब्राह्मणेभ्यः एकैकशः लक्षं गोः दत्तवान्। परमपुरुषः सुवर्णशृङ्गयुक्ताः, पयःप्रदानाय कांस्यपात्रयुक्ताः, चतुःलक्षं गोः वत्ससहितं दत्तवान्। रघुनन्दनः पुत्रेषु स्नेहितः, द्विजातिभ्यः गोदानस्यार्थं बहु वित्तं अपि दत्तवान्। ततः गोदानं कृत्वा पुत्रैः परिवृतः राजा, लोकपालैः परिवृतः सौम्यः प्रजापतिरिव दीप्तिमान् अभवत्। इदानीं श्रीवाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते। यस्मिन दिने राजा उत्तमं गोदानं कृतवान्, तस्मिन्नेव वीरः युधाजित् आगच्छत्। स केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः, राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृच्छ्य, इदं वचनं उक्तवान्। केकयराजः स्नेहात् शुभमङ्गलं प्रेषितवान्; येषां तव कल्याणं इच्छसि, तेषां सर्वं कुशलं इति। हे राजन्, मम मातुलः भूमिपतिः, भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छति; तदर्थं अहम् अयोध्यां आगतः, हे रघुवंशस्य वंशधर। तव पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां आगताः इति श्रुत्वा, त्वया सह अहम् अयोध्यां आगतः। भगिनीपुत्रं द्रष्टुम् इच्छन् शीघ्रं आगतः; तदा दशरथः अतिथिं प्रियं सत्कार्य सत्कृत्य स्वागतम् अकरोत्। तं दृष्ट्वा, उत्तमेन सत्कार्य पूज्यं सत्कृत्य, पुत्रैः सह रात्रिं तत्र व्यतीतवान्। प्रातः पुनः उत्थाय, कर्म विधिपूर्वकं कृत्वा, राजा मुनिप्रवरान् पुरतः स्थापयित्वा यज्ञशालां गतवान्। विजयमूर्ते सर्वाभरणभूषितः रामः भ्रातृभिः सह, उत्सवमङ्गलानि कर्माणि कृतवान्। वसिष्ठं पुरतः स्थापयित्वा, अन्यैः महर्षिभिः सह, वसिष्ठः विदेहराजं समीपं गत्वा वचनं उक्तवान्। "दशरथः, हे राजन्, पुत्रैः सह मङ्गलकर्म कृत्वा, दाता प्राप्तुम् इच्छति।" "दातृ-प्रतिग्रहीतृयोः सर्वार्थः सिद्ध्यति; स्वधर्मं अनुष्ठाय उत्तमं विवाहं कुरु।" इत्येवम्, वसिष्ठस्य महात्मनः वचनं श्रुत्वा, धर्मज्ञः जनकः प्रत्युवाच। "मम द्वारपालः कः प्रतीक्षते? मम गृहे का विचारणा? इदं राज्यं तव इव।" "सर्वमङ्गलसज्जीकरणं कृत्वा, मम कन्याः वेदीं आगतम्, ज्वलन्तदीप्त्याः अग्निशिखाः इव।" "अहं वेद्यां स्थितः, त्वां प्रतीक्षामि; सर्वं निर्विघ्नं भवतु—विलम्बः किम्?" जनकवचनं श्रुत्वा, दशरथः पुत्रान् ऋषिसंघांश्च समावेशयन् आगच्छत्। ततः विदेहराजः वसिष्ठं उक्तवान्—"हे धर्मज्ञ मुने, सर्वं कर्म ऋषिसंघैः सह सम्पाद्यताम्।" "रामस्य, लोकानन्दस्य, विवाहकर्म सम्पाद्यते, हे प्रभो।" जनकः "तथास्तु" इति वदन्, वसिष्ठः महर्षिः... विश्वामित्रं धर्मज्ञं शतानन्दं पुरतः स्थापयित्वा, महान् तपस्वी, यज्ञमण्डपे वेदीं विधिवत् निर्मितवान्। तां वेदीं सर्वतः सुरभिपुष्पैः, सुवर्णपात्रैः, अंकुरयुक्तैः घटैः अलङ्कृतवान्। अंकुरपूरितैः पात्रैः, धूपपात्रैः, शङ्खपात्रैः, स्रुग्भिः, मालाभिः, अर्घ्यपात्रादिभिः, विधिपूर्वकं पूजितम्। लाजपूरितैः पात्रैः, पक्कान्नपात्रैः, कुशान् सम्यक् प्रसार्य, मन्त्रजपेन सम्यक्। वेद्यां अग्निं स्थापयित्वा, विधिपूर्वकं मन्त्रैः, वसिष्ठः यज्ञाग्नौ हविः प्रायच्छत्। ततः, सीतां सर्वाभरणभूषितां, अग्निपुरतः राघवस्य समक्षं स्थापयामास। जनकः रामं कौसल्यानन्दनं प्रति उवाच—"एषा सीता, मम कन्या, तव धर्मसखा।" "प्राप्तं सौभाग्यं, हस्तं तस्याः गृहाण; पतिसंयुक्ता, महाभागा, सदा छायेव अनुसरति।" इति उक्त्वा, जनकः मन्त्रशुद्धं जलं प्रक्षिप्य, देवाः ऋषयः "साधु साधु" इति शंसन्तः। दिव्यदुndुभिस्वनः पुष्पवृष्टिः अभवत्; एवं मन्त्रशुद्धं जलं दत्त्वा, सीतां कन्यां दत्त्वा। जनकः हर्षपूर्णः "लक्ष्मण, आगच्छ, सौभाग्यं तव; उर्मिला, मम सज्जा, तव।" "हस्तं गृहाण, तस्याः हस्तं गृहाण; कालः न यातु।" इति उक्त्वा, जनकः भरतं अपि सम्बोधितवान्।