यमस्य समीपे कालस्य निर्मलाः पाशाः स्थापिता आसन्। तत्र दृढः दण्डः अग्निस्पर्शसमः दीप्तिमान् स्थितः। ततः त्रिलोक्याः कम्पिताः, देवाः च भीता अभवन्, क्रुद्धं कालं सर्वभूतभयङ्करं दृष्ट्वा। ततः तेजस्वी दीप्तः अश्वान् प्रेरयन् सारथिः भीषणं शब्दं कृत्वा तत्र राक्षसाधिपतेः समीपं ययौ। क्षणेन, इन्द्रस्य अश्वसमाः त्वरिताः अश्वाः यमं मनोजवेन तत्र युद्धस्थले आनयन्। तं भीषणं रथं मृत्युसंयुक्तं दृष्ट्वा राक्षसाधिपतेः मन्त्रिणः सहसा पलायिताः। भीतिभयात् मूर्च्छिताः ते 'न शक्नुमः अत्र युद्धं कर्तुम्' इति वदन्तः सर्वतः प्रधावन्ति। किन्तु तं लोकभीषणं रथं दृष्ट्वा रावणः न कम्पितः, न च भयः तस्य हृदि प्रविष्टः। ततः यमः क्रुद्धः रावणं समीपं गत्वा शूलानि प्रासान् च तस्य प्राणस्थानि प्रहारयन्। रावणः अप्राकम्पितः वैवस्वतरथं मेघवृष्टिवद् बाणवर्षं सन्दर्शयन्। तदा तैः महाबाणैः शूलसदृशैः विस्तीर्णवक्षसि राक्षसः विद्धः, तैः तीक्ष्णैः शूलैः पीडितः प्रत्युत्तरं दातुं न अशक्नोत्। एवं यमेन शत्रुनाशकः विविधायुधैः तं शत्रुं मूर्च्छितं कृत्वा सप्तरात्रं युद्धे अपसारयत्। तस्मिन्नेव काले यमः राक्षसः च विजयोत्सुकौ युद्धे अनिवर्तिनौ घोरं युद्धं अकुर्वताम्। ततः देवाः गन्धर्वाः सिद्धाः महर्षयः च प्रजापतिप्रमुखाः तत्र युद्धस्थले समागताः। तदा प्रलयकालवत् राक्षसाधिपः मृत्युपतिः च क्रुद्धौ अभवताम्। राक्षसराजः इन्द्रवज्रसदृशद्युति धनुः आकृष्य बाणान् व्यसृजत्, आकाशं निरन्तरं पूरयन्। चतुर्भिः बाणैः मृत्युम्, सप्तभिः सूतम्, लक्षसहस्रैः शीघ्रबाणैः यमस्य प्राणस्थानि विद्धः। ततः क्रुद्धस्य यमस्य मुखात् ज्वलितं कोपाग्निः धूमज्वालासंयुक्तः प्रादुरभवत्। तदद्भुतं देवदानवसन्निधौ दृष्ट्वा मृत्युः कालः च हर्षितौ अतिवेगितौ अभवताम्। तदा मृत्युः अतिवेगः क्रुद्धः वैवस्वतं उवाच—'मां युद्धे मोचय, अहं एतं दुष्टं राक्षसं हनिष्यामि; स्वभावतः अस्य राक्षसस्य आज्ञा समाप्ता, स जीवितुं न शक्नुयात्। हिरण्यकशिपुः, नमुचिः, शम्बरः, विसन्धिः, धूमकेतुः, बली विरोचनपुत्रः, दम्भुः महादैत्यराजः, वृत्रः, बाणः, राजर्षयः शास्त्रविदः, गन्धर्वाः महाविषाः, ऋषयः, सर्पाः, दैत्याः, यक्षाः, अप्सरसः गणाः, युगान्ते भूमिः समुद्रैः सह, पर्वताः, नद्यः, वृक्षाः, अन्ये च बहवः बलिनः, घोराः—सर्वे विनष्टाः महराजन्। अहं तान् सर्वान् पतितान् दृष्टवान्—किं पुनः अस्य निशाचरस्य? मां मोचय धर्मज्ञ, अहं तम् हनिष्यामि; ये मया दृष्टाः, न कश्चित् जीवति। न एष मम स्वबलम्, किं तु स्वभावः; ये मया दृष्टाः, ते क्षणमपि न जीवन्ति।' एवं वचः श्रुत्वा धर्मराजः महाबलः मृत्युम् उवाच—'त्वं प्रतीक्षस्व, अहं तम् हनिष्यामि।' ततः वैवस्वतः क्रुद्धनेत्रः हस्तेन कालदण्डं अच्युतं उत्तोल्य। तस्य पार्श्वयोः कालस्य सर्वे पाशाः व्यवस्थिताः, दण्डः अग्निविद्युत्सदृशः दीप्तिमान् तत्र स्थितः। स दृष्टिमात्रेण जीवितं हरति—किं तु स्पर्शे प्रहारे वा? अग्निसंवृतः स राक्षसं दग्धवत् प्रतीतिः; तेन महादण्डेन प्रहृतः शत्रुः कम्पितः। तदा युद्धस्थले सर्वे उपस्थिताः भीता पलायिताः; देवाः च यमं दण्डमुत्तोल्य समीकृत्य कम्पिताः। यमः रावणं दण्डेन हन्तुं उद्युक्तः आसीत्, तदा ब्रह्मा स्वयं यमस्य पुरतः प्रादुरभवत् वदन्—'वैवस्वत, महाबाहो, एष निशाचरः तव दण्डेन न हन्तव्यः, तव वशे न अस्ति। अहं तस्मै वरं दत्तवान्, देवश्रेष्ठ, तस्मात् मम वाक्यम् अनृतं मा कुर्याः। यः कश्चित् देवः मानवः वा मम वाक्यम् मिथ्या कुर्यात्, तेन त्रिलोक्यं मिथ्या कृतं भवेत्—नात्र संशयः। क्रुद्धः दण्डः मित्रारिविवेकं न कुर्यात्, सर्वभूतविनाशकः, त्रिलोक्यं भयम् आवहति। कालदण्डः अच्युतः अनन्तबलः सर्वभूतानां मया सृष्टः, मृत्युः अग्रणी। तस्मात् सौम्य, दण्डः रावणस्य शिरसि न पततु; यदा स पतति, तदा कश्चित् क्षणमपि न जीवति।' एवं ब्रह्मणा उक्तः यमः दण्डं निपातयितुं विरमितः।