रामो लक्ष्मणं शत्रुघ्नं च भरतं च अद्भुतकथां श्रावयामास। "इयं दिव्यदृष्ट्या युक्ता कथा, देवदर्शना यथा श्रवणीयं," इति तान् प्रोत्साहितवान्। गायकाः तस्य वाक्येन प्रेरिताः, हृदयात् उद्गम्य मधुरं गीतं गायन्ति, यत्र तानां स्वराः संगीतमयाः च सुसम्बद्धाः। तेषां गानं सर्वेभ्यः सुखं ददाति, मनः च हृदयं च तृप्तयति, यः सभा मध्ये श्रवणीयं मधुरं कर्णप्रियं च प्रकाशते। ते दर्षितराजकुलमार्गेण युक्ताः, तपस्विनः च, अद्भुतगुणैः युक्ताः, तयोः महाकृत्याणां कथा श्रवणीयं। रामस्य वाक्येन प्रेरिताः तौ गानं प्रारभतुः, यत्र रामः सभा मध्ये उपविष्टः, श्रवणस्य अभिलाषायाम् अवशिष्टः। आवश्यकं श्रवणं कृत्वा, वाल्मीकिरामायणस्य बालकाण्डस्य पञ्चमः अध्यायः श्रवणीयः। एकस्मिन् समये सम्पूर्णं पृथिवी तेषां राजानां अधीनं आसीत्, यः युद्धे विजयिनः प्रजापतिम् आरभ्य। तेषां मध्ये सागरः नाम राजा आसीत्, यः समुद्रं खोदितवान्, तस्य सहास्य सहस्रद्वयं पुत्राः तं अनुवर्तन्ते। ते महान् आत्मनः इक्ष्वाकुवंशस्य राजानां कथा, रामायणं नाम, उद्भूतम्। इदानीं धर्म, अर्थ, कामेन सह सम्पूर्णां कथा आरम्भामः, यः ईर्ष्यायुक्तं न श्रवणीयः। आयोध्यां नाम नगरी अस्ति, यः सम्पूर्ण जगति प्रसिद्धा, मनोहरं मनुना निर्मिता। सा दारुणा च महती च, द्वादश योजनेषु विस्तारिता, त्रयः योजनेषु विस्तीर्णा च, सुस्थितमुख्यमार्गैः युक्ता। राजा दशरथः, स्वगुणैः महतां साम्राज्यस्य वृद्धिकर्ता, तत्र निवसति, यथा देवगणः स्वर्गे निवसन्ति। सा द्वाराणि च आर्चनानि, सुस्थितपण्यमण्डपैः युक्ता, सर्वप्रकाराणां यन्त्राणां च अस्ति, सर्वकलाकारैः परिपूर्णा। सा रथकारैः च गायकैः च परिपूर्णा, अद्भुतं वैभवं युक्ता, उन्नतगृहैः च ध्वजैः च, योधानां सहस्त्रैः च परिपूर्णा। सा नर्तकाणां च नर्तिकाणां च चतुष्पदैः च घेरिता, बगवतीं च आम्रवृक्षैः च आभरणा च। गहनं च सुदृढं खड्डं युक्ता, यः अन्येषां प्रति दुष्करं, अश्वैः, गजैः, पशुभिः, ऊष्ट्रैः च परिपूर्णा। तत्र राज्यम् उपविभक्तं वासलाज्ञायाः च, व्यापारीणां च विविधदेशेभ्यः आगताः। सा रत्नैः युक्ता महापद्मद्रुमैः च चन्द्रमौक्तिकैः च शोभिता, अमरावतीं इन्द्रस्य नगरीं यथा। सा चतुरङ्गिणी चतुरङ्गवृत्त्या युक्ता, गुणवान् स्त्रीणां सहस्त्रैः च परिपूर्णा, सर्वप्रकाराणां रत्नैः युक्ता, दिव्यगृहैः च शोभिता। सर्वेषां गृहाणां स्थिरं च अचलं च, समतलभूमौ स्थितं, धान्यं च जौवर्णं च युक्तं, गुडपाणिप्रसिद्धं च जलं युक्तं। तत्र च महादेवसदृशं गगनमयः गृहम्, डमरू, मृदंग, वीणां च पाणवः च ध्वनितं। यथा सिद्धानां स्वर्गे तपसा प्राप्यते, तत्र गृहेषु सुगठितानि च युक्तानि, महात्मनः च समाहितानि। यः तु तीरं न चूकति, दूरं च समीपं च लक्ष्यं प्राप्नोति, श्रवणकौशलवतः च, हलका च परिश्रमेण। सिंहस्य, व्याघ्रस्य, जंगले च मृगाणां हन्तारः, तीक्ष्णास्त्रैः च बलस्य बलवतः। राजा दशरथः तस्य नगरीं सहस्रद्वयं च रथयोधानां युक्तः। सः नगरी अग्निमयः, धर्मशीलः, गुणी च द्विजः, वेदेषु षट् शाखाः ज्ञाता, सत्यसङ्कल्पः च महात्मा, ऋषिवत् तपस्वी च। आयोध्यायां कदाचित् न कश्चित् अल्पधनः, सर्वे गृहस्थाः सम्पन्नाः, गोधनैः, अश्वैः, सम्पत्तिभिः च युक्ताः। न कश्चित् इच्छाभक्तः, न कश्चित् कुपितः, न कश्चित् अज्ञः, न च नास्तिकः। सर्वे पुरुषाः स्त्रियः च धर्मशीलाः, सुव्यवस्थिताः, हर्षितः, महर्षिभिः सदृशाः। न कश्चित् कर्णिका विहीनः, न कश्चित् मुकुटविहीनः, न कश्चित् माला विहीनः, न लघुविभक्तः, न च सुगन्धितः। आयोध्यायां न कश्चित् अशुद्धं भोजनं, न च कश्चित् दाता, न च कश्चित् अनुदाता, न च कश्चित् अभ्रान्तः। न कश्चित् अनन्तधनः, न च कश्चित् चोरः, न च कश्चित् दुष्टः, न च कश्चित् जातिविभक्तः। एवं आयोध्यायां सर्वे धर्मशीलाः, पवित्राः, यथा महर्षयः।