दशरथस्य ये पुत्राः सौन्दर्ययौवनसम्पन्नाः, ते सर्वे लोकपालान् इव सदृशाः, तेषां तेजोऽपि देवानाम् इव बभासे। तेषां साहसम् अपि दिव्यं दृष्ट्वा, धर्मात्मन् राजन्, इक्ष्वाकुवंशस्य तव वंशेन विनान्यथा बन्धुता सन्दध्यात्, इति मुनिवर्यौ विश्वामित्रवसिष्ठौ जनकं प्रति सान्त्वयन् उक्तवन्तौ। तयोः वाक्यं श्रुत्वा, जनकः सस्नेहम् अञ्जलिं कृत्वा तौ द्वौ महर्षी प्राह। "धन्यः स एव वंशः, यस्य निमित्तं युवां स्वयम् एव यथोचितं विवाहसम्बन्धं विधातुम् इच्छथः। तदेवमस्तु, भवतां सर्वेषां कल्याणमस्तु। कुशध्वजस्य कन्ये द्वे शत्रुघ्नभरतयोः पत्न्यौ भवेताम्। एकस्मिन्नेव दिने, महर्षे, चत्वारः राजपुत्राः चत्वारः राजकन्याः पाणिं गृह्णन्तु। अनन्तरं दिने, ब्राह्मण, फाल्गुन्यां नक्षत्रे भगप्रजापती उपविष्टे, विवाहकर्म प्राज्ञैः प्रशस्यते।" एवं मधुरं वचः कृत्वा, जनकः प्राञ्जलिः उत्थाय तौ द्वौ मुनिवर्यौ पुनः सम्बोधितवान्—"परमं धर्मं मयि कृतम्; अहम् अपि भवतोः शिष्यः अस्मि। एते मुख्यासनानि, कृपया उपविश्यताम्, ऋषिश्रेष्ठौ। यथा अयोध्या दशरथस्य, तथा ममायं नगरोऽपि; अधिकारस्य विषये न सन्देहः—यथेष्टं कार्यं कुरुताम्।" एवं जनकस्य वचः शृण्वन्, राघवो दशरथः प्रमुदितः पृथिवीनाथं प्रत्युवाच—"युवां मिथिलाधिपती, नवौ, अनन्तगुणसम्पन्नौ; ऋषयः राजसमूहाश्च भवद्भ्यां पूजिताः। भवद्भ्यां कल्याणं, समृद्धिं च प्राप्नोतु। वयं स्वगृहं प्रतिगच्छामः, अनुवंशिकं श्राद्धकर्म च करिष्यामः।" राजानुमत्यनन्तरम्, महात्मा दशरथः शीघ्रं तौ द्वौ मुनिवर्यौ पुरतः स्थापयित्वा स्वगृहं प्रतस्थे। स्वगृहम् आगत्य, श्राद्धकर्म सम्यक् विधिना निष्पाद्य, प्रातःकाले उत्तमानां गवां दानं चकार। नरपतिः पुत्रार्थं धर्मेण ब्राह्मणेभ्यः शतसहस्रं गाः पृथक् पृथक् दत्तवान्। सः पुरुषश्रेष्ठः चत्वारिंशत्सहस्रं सुवर्णशृङ्गिण्यः पयःप्रदायिन्यः काञ्चनकुम्भाभिः सह गाः दत्तवान्। रघुनन्दनः पुत्रेषु स्नेहम् उद्दिश्य, द्विजातिभ्यः बहुधनानि च दत्त्वा, गवां दानं पुत्रार्थं सम्यक् अकरोत्। ततः राजा गवां दानं कृत्वा, पुत्रैः परिवृतः, लोकपालैः परिवृतः सौम्यः प्रजापतिरिव बभासे। शृणु, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय बाले त्रिसप्ततितमः सर्गः। यदा राजा गवां परमं दानं चकार, तदा वीरः युधाजित् आगतः। सः केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः साक्षात्; सः राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृष्ट्वा, इदं वचनम् अब्रवीत्—"केकयराजा स्नेहात् कुशलं ब्रूते; येषां त्वं कुशलं इच्छसि, तेषां सर्वेषां कुशलमस्ति। राजन्, मम मातुलः पृथिवीपतिः स्वस्य भगिन्याः पुत्रं द्रष्टुम् इच्छति; तदर्थं मया अयोध्यां गमितम्, रघुनन्दन। त्वत्सुताः मिथिलां विवाहार्थं आगतान् इति श्रुत्वा, त्वया सह अहम् अयोध्यां प्राप्तः। भगिन्याः पुत्रं द्रष्टुम् इच्छन् शीघ्रं प्राप्तवान्।" एवं श्रुत्वा, दशरथः स्नेहातिथिं सत्कार्य पूजयामास। सः तम् अर्चयित्वा, पुत्रैः सह तत्रैव रजनीं न्यवसत्। प्रभाते पुनः उत्थाय, विधिवत् कृत्यं कृत्वा, राजा मुनिवर्यौ पुरतः स्थापयित्वा यज्ञवाटिकां ययौ। तत्र विजयमुहूर्ते सर्वाभरणभूषितः रामः भ्रातृभिः सह शुभमङ्गलानि कृतवान्। वसिष्ठं पुरतः स्थापयित्वा, अन्यैः महर्षिभिः सह, वसिष्ठः जनकं प्रति जगाम। सः वसिष्ठः जनकं उवाच—"राजन्, दशरथः पुत्रैः सह मङ्गलानि कृत्वा, दातारं इच्छति। दाता च प्रतिग्रहीता च सर्वार्थसिद्धये; तस्मात् स्वधर्मं आचरित्वा उत्तमं विवाहं कुरुष्व।" एवं महात्मना उदारात्मना वसिष्ठेन उक्तः, धर्मवित् जनकः प्रत्युवाच—"कः मम द्वारा स्थितः, कस्याज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे का विचारणा, इदं राज्यं यथैव भवतः। सर्वे मङ्गलोपस्कराः सिद्धाः, मे कन्याः वेदिकाम् उपगताः, ज्वलिताग्निशिखा इव शोभमानाः। अहम् इह वेदिकायाम् उपस्थितः, भवतः प्रतीक्षे; सर्वं निर्विघ्नं भवतु, किम् विलम्ब्यते?" एवं जनकस्य वचः श्रुत्वा, दशरथः पुत्रान् सर्वान् मुनिगणैः सह, अन्तःपुरं प्रावेशयत्। तदा जनकः वसिष्ठं उवाच—"धर्मज्ञ महर्षे, सर्वैः मुनिभिः सह सर्वाणि कर्माणि कुरु।" "रामस्य विवाहः लोकरमणीयः कर्तव्यः," इति उक्त्वा, वसिष्ठः जनकस्य अनुमत्यै "एवं भवतु" इति प्रतिज्ञाय, विश्वामित्रं धर्मज्ञं शतानन्दं च पुरतः स्थापयित्वा, महातपाः वेदिकां सम्यक् मण्डपमध्ये निर्ममे।