रावणः तत्र यमस्य सैनिकान् सह तस्य परिचारकैः अपश्यत्—यमस्य तानि भीषणरूपाणि, विकटदर्शनानि, भयङ्कराणि च पुरुषाणि। तत्र सः देहान् हन्यमानान् पीड्यमानांश्च अपश्यत्, ये महान् निनादं कुर्वन्तः तीव्रशब्दं विलपन्तः, दुःखेन करुणं क्रोशन्ति। तत्र सः कृमिभिः, तीक्ष्णश्वभिः च उपभुज्यमानान् जनान् अपश्यत्। भयङ्करं वाक्यं उच्चरन्तः, रक्तस्रोतसि वैतरण्यां बलेन नीयमानान् अपि दृष्टवान्। पुनः पुनः दग्धशूष्कशर्करायां पीड्यमानान्, पापान् तिक्तशस्त्रपत्रवने विदारितान् अपि सः अपश्यत्। रौरव नरके, लवणस्रोतसि, तीक्ष्णधारायां च शयाने, जलकाङ्क्षिणः क्षुधार्तांश्च तत्र दृष्टवान्। कृशाः, दीनाः, विवर्णाः, स्रस्तकेशाः, मलिनमृद्भिः आवृताः, दुःखिता: विह्वलाः च मृतदेहाः तत्र विचरन्ति—एवं रावणः अपश्यत्। मार्गे सः शतानि सहस्राणि च जनान् अपश्यत्; केचित् मुख्यगृहेषु गीतवादित्रनिनादेन हृष्टाः, स्वकृतपुण्येन मोदमानाः आसन्। गवां भूमेः दानदातॄन्, अन्नदानान्, गृहदानान् च स्वकर्मफलैः सुखान् अनुभवन्तः अपश्यत्। ते सुवर्णरत्नमौक्तिकैः भूषिताः, स्त्रीभिः परिवृताः च दृष्टाः। तत्र रावणः महाबाहुः राक्षसाधिपः धर्मिष्ठान् स्वतेजसा विराजमानान् सर्वान् अतीत्य दीप्तमानान् अपश्यत्। ततः रावणः बलवान् शक्तिमान् च, तैः पापकर्मभिः पीड्यमानान् जनान् बलात् पराक्रमात् च मोचयामास। तैः दशग्रीवेन मुक्ताः प्रेताः किञ्चित्कालं अप्रत्याशितं अदृष्टपूर्वं सुखं अनुभूयुः। ये प्रेताः महात्मना राक्षसेन विमुक्ताः, तेषां मुक्तिं दृष्ट्वा यमपालाः क्रुद्धाः राक्षसाधिपं प्रति त्वरितं अभ्यधावन्। तदा सर्वतः महान् शब्दः उत्पन्नः, यमस्य वीराः युद्धाय समभ्यधावन्। शतशः सहस्रशश्च ते वीराः पुष्पकं शूलगदाशक्तिप्रासैः अभ्यवर्षयन्। शीघ्रं ते आसनासनानि, प्रासादान्, वेदिकाद्वाराणि च पुष्पकस्य भङ्क्त्वा, मधुकोषानिव भ्रमराः, तानि विदारयामासुः। तत् दिव्यं पुष्पकं विमानं, देवैः स्थापितं, युद्धे विदार्यमानं, ब्रह्मतेजसा तु अविनाशितम् आसीत्। तस्य महात्मनः सेनाऽपि अनन्ता, विस्तीर्णा च आसीत्; अग्रे शतशः सहस्रशश्च प्रमुखवीराः आसन्। तदा तस्य मन्त्रिणः राज्ञः च दशग्रीवस्य, वृक्षपर्वतैः, शतप्रासादैः च युद्धं कृत्वा, यथाशक्ति यथेष्टं च समरे प्रवृत्ताः। राक्षसाधिपस्य मन्त्रिणः रक्तलेपिताङ्गाः, सर्वायुधैः आहताः, महायुद्धे प्रवृत्ताः। यमस्य महाबलिनः मन्त्रिणः च रावणस्य च महावीराः परस्परं तीव्रायुधैः आघातयन्। मन्त्रिणः परित्यज्य, यमस्य बलिनः वीराः दशाननं प्रति शूलवर्षं कृत्वा समभ्यधावन्। तदा रक्तलिप्ताङ्गः, प्रहारैः क्षतः, राक्षसेन्द्रः पुष्पके विमाने अशोकवृक्ष इव सस्राज्ज्वलन्। सः आयुधबलसमन्वितः शूलगदापाशशक्तिखड्गबाणमुसलशिलावृक्षान् समरे प्रक्षिपन्। भयङ्करं वृक्षशिलायुधवर्षं यमसेनायां पातयामास। तानि सर्वाणि भित्त्वा, तदस्त्रं प्रतिहत्य, ते वीराः सहस्रशः तं भीषणं राक्षसं निपातयामासुः। सर्वे तं पर्वतमिव निरर्थकप्रहारैः परिवृत्य, प्रहरणैः शूलैः च तं श्रान्तं चक्रुः। कवचं विहाय, क्रुद्धः, रक्तधाराभिः सिक्तः, सः पुष्पकं परित्यज्य भूमौ स्थितवान्। ततः धनुष्मान् बाणैः सम्यक् सज्जः, मुहूर्तमात्रेण चेतनां प्राप्य, कोपात् कालमिव समरे स्थितवान्। तदा दिव्यं पाशुपतास्त्रं धनुषि स्थापयन्, "तिष्ठ! तिष्ठ!" इति उच्चैः उक्त्वा, धनुषं संधाय चकार। धनुषः कर्णान्तं संधाय, शत्रुघ्नः, युद्धे रोषात्, तदस्त्रं त्रिपुरविनाशनं शिव इव विससर्ज। तदस्त्रं दीप्तं, निष्प्रधूमज्वलनरूपं, ग्रीष्मे वनदाह इव वनं दग्धुम् उद्यतं बभौ। तदस्त्रं ज्वलदग्निसंयुक्तं, पिशाचैः परिवृतं, समरे शीघ्रं प्रवृत्तं, सेनावृक्षान् च भस्मसात् कृतवान्। तस्य तेजसा दग्धाः वैवस्वतस्य सेनाः समरे वनदाहे दग्धवृक्षान् इव पेतुः। तदा सः भीषणपराक्रमः राक्षसः मन्त्रिभिः सह भीमं निनादं निनाद्य, पृथिवीं कम्पयामास। तस्य महाशब्दं श्रुत्वा, वैवस्वतः स्वशत्रुं विजितमिति, स्वबलं नष्टमिति च मन्यते स्म। स्ववीरान् निहतान् ज्ञात्वा, रोषेण रक्तलोचनः, शीघ्रं सारथिं प्रत्युवाच—"मे रथं शीघ्रं आनय।" ततः तस्य सारथिः दिव्यं महाविमानं समानीय, सः महाबलः दीप्तमान् तस्मिन् आरूढः, मृत्युः गदापाणिः अग्रे स्थितः। येन इदं त्रैलोक्यं अव्ययम् अखिलं निगृह्यते, सः देहवान् कालदण्डः तस्य पार्श्वे अग्नितेजसा दीप्तमानः, यमस्य दिव्यास्त्ररूपेण तत्र आसीत्।