यदा जनकः मिथिलाधिपः एवमुक्तवान्, तदा महर्षी विश्वामित्रः वसिष्ठेन सह वीरं राजानं इदं वचनं अब्रवीत्। “इक्ष्वाकुवंशः च विदेहवंशः च, नरश्रेष्ठ, अगाधः अयमपारः च; तयोः तुल्यः नास्ति कश्चन। रामस्य लक्ष्मणस्य च सीतायाः उर्मिलायाः च संयोगः, राजन्, धर्मतः च शोभायाः च उपयुक्तः अस्ति। शृणु मे वचनं, नरश्रेष्ठ: एषः कुशध्वजः, मम अनुजः धर्मज्ञः च। अस्य पृथिव्यां अनुपमः धर्मात्मनः द्वे कन्ये अस्ति; ताः वयं पत्नीरूपेण याचामः। तव पुत्रयोः भरतस्य शत्रुघ्नस्य च महात्मनः, राजन्, एतयोः कन्ययोः विवाहं याचामि। दशरथस्य पुत्राः सर्वे रूपयौवनसम्पन्नाः, लोकपालैः तुल्याः, वीर्ये देवैः सदृशाः। इक्ष्वाकुवंशः, धर्मकृत् राजन्, चिन्तारहितः तव वंशेन विवाहसम्बन्धेन संयुज्यताम्।” विश्वामित्रस्य वचनं वसिष्ठस्य उपदेशं च श्रुत्वा, जनकः करद्वयमञ्जलिं कृत्वा तयोः ऋष्योः वाक्यम् उवाच। “यस्य वंशः भवद्भ्यां धर्मज्ञाभ्यां स्वयं उपयुक्तं विवाहं आज्ञायते, तं वंशं अहं धन्यं मन्ये। भवतु—शुभं भवतु! कुशध्वजस्य कन्ये भरतस्य शत्रुघ्नस्य च पत्न्यः भवतु। एकस्मिन्नेव दिवसे, महर्षे, चत्वारः राजपुत्राः चत्वारः राजकन्याः हस्तं गृह्णन्तु। अनन्तरं दिवसे, ब्राह्मण, फाल्गुनीनक्षत्रे भगः प्रजापतिः च अधिष्ठाय विवाहकर्म प्रशंस्यं भवति।” इति सौम्यं वचनं उक्त्वा जनकः करद्वयमञ्जलिं कृत्वा उभौ ऋषी अभ्यभाषत्—“मम महत्तमं धर्मं कृतम्; अहं भवयोः शिष्यः अपि। अत्र मुख्यासनानि—आसीनं भवताम् ऋष्यश्रेष्ठौ। यथा अयोध्या दशरथस्य, तथा एष नगरी मम; अधिकारस्य विषये न किञ्चित् संशयः—यथायोग्यं कुरुताम्।” एवं जनकस्य वचनं श्रुत्वा, राघवः दशरथः हृष्टः भूमिपतिम् प्रत्युवाच। “युवां मिथिलायाः राजानौ, युवानौ गुणसम्पन्नौ; ऋषयः राजसंसदः च भवद्भ्यां सत्कृताः। भवद्भ्यां कल्याणं, समृद्धिं च प्राप्तिः। वयं स्वगृहं प्रत्यागम्य पितृकर्म विधिवत् करिष्यामः।” राजानं अनुमत्य, दशरथः महात्मा तौ ऋषी अग्रे स्थाप्य शीघ्रं प्रवृत्तः। स्वगृहं प्राप्त्वा, श्राद्धकर्म विधिपूर्वकं अकुर्वन्; प्रभाते उत्तिष्ठ्य उत्तमं गोदानं च अकारयत्। नृपः धर्मानुसारं पुत्रार्थं ब्राह्मणेभ्यः शतसहस्रं गोः प्रत्यक्षं दत्तवान्। चतुश्चत्वारिंशत्सहस्रं सुवर्णशृङ्गयुक्तं, वत्सयुक्तं, कांस्यदोहनपात्रयुक्तं गोः दत्तवान्। रघुनन्दनः पुत्रेषु स्निग्धः द्विजातिभ्यः बहुं धनं गोदानं च दत्तवान्। ततः राजा पुत्रैः गोदानं कृतैः परिवृतः, सौम्यः प्रजापतिः लोकपालैः परिवृतः इव शोभितः। शृणु इदानीं सप्तत्रिंशतितमं सर्गं महाभारते वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे। यदा राजा गोदानं परमं अकरोत्, तदा वीरः युधाजित् आगतः। सः केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः; राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृष्ट्वा इदं वचनं अब्रवीत्—“केकयराजः स्नेहात् शुभं कुशलं प्रेषितवान्; येषां तव कुशलं इच्छसि, तेषां सर्वं कुशलं। राजन्, मम मातुलः भूमिपतिः, स्वसुः पुत्रं द्रष्टुम् इच्छति; तदर्थं अहं अयोध्यां आगतः रघुनन्दन। श्रुत्वा तव पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां आगच्छन्ति, तव सह आगतः अयोध्यां। शीघ्रं आगतः स्वसुः पुत्रं द्रष्टुम् इच्छामि; ततः दशरथः अतिथिं स्निग्धं सत्कृत्य स्वागतं अकरोत्। तम् दृष्ट्वा, उच्चतमं सत्कारं अकरोत्; ततः पुत्रैः सह रात्रिं तत्र अयापयत्।” प्रभाते पुनः उत्थाय, विधिपूर्वकं कर्म कृत्वा, राजा ऋषीन् अग्रे स्थाप्य यज्ञशालां अगच्छत्। विजयमूर्ते सर्वाभरणभूषितः रामः भ्रातृभिः सह मङ्गलविधिं अकरोत्। वसिष्ठं अग्रे स्थाप्य अन्यैः महर्षिभिः सह, वसिष्ठः जनकं अभिगम्य वचनं अब्रवीत्—“दशरथः, राजन्, पुत्रैः सह मङ्गलविधिं कृतवान्, नरश्रेष्ठः, दातारं इच्छति। दाता ग्राही च सर्वार्थसिद्धौ; स्वधर्मं अनुष्ठाय उत्तमं विवाहं कुरु।” एवं महादानशीलः महात्मा वसिष्ठः उक्तवान्, तदा धर्मवित् जनकः इदं प्रत्युवाच—“कः मम द्वारपालः आज्ञां प्रतीक्षते? मम गृहे किं विचारः अस्ति? एष राज्यं भवताम् इव।