विश्रवसः पुत्रः, राक्षसश्रेष्ठः, सौम्यः प्रभुः, तत्र स्थित्वा नारदेन सम्बोधितः। नारदः तं प्रशस्य उवाच— "राक्षसाधिपते, त्वं तत्र स्थातुमर्हसि; तव कुलस्य महात्मनः कर्मणां च महत्त्वेन अहं तुष्टः। विष्णुना सह युद्धैः, दैत्यवधेन, गन्धर्वसर्पाणां किल्बिषैः, स्पर्धाभिः च तव अहं सन्तुष्टः।" ततः नारदः पुनः उवाच— "त्वं यदि श्रोतुमिच्छसि, तव मनः स्थिरं कृत्वा मम वाक्यं शृणु; श्रुत्वा यथोक्तं कुर्याः। राक्षसश्रेष्ठ, तव पुत्र, एषः देवैः रक्षितः त्वया हन्तुं शक्यः किम्? मृत्युप्रभावे पतिते लोके, संसारः नष्टः इव।" "देवाः, असुराः, दैत्याः, यक्षाः, गन्धर्वाः, राक्षसाः—एतेषु त्वया दुःखं दातुं शक्यं; मानवेषु तु न। एषः संसारः, परमश्रेयो विषये सदा मोहितः, महद्भिः दुःखैः परिवृतः, व्याधिभिः जरया च पीडितः, तं केन नाशयेत्?" "एतत् मानवलोकम् सर्वत्र विविधैः दुःखैः व्याप्तम्; कः बुद्धिमान् तत्र संघर्षं इच्छेत्? भाग्यहतम्, क्षुधातृष्णाजरासन्तापैः क्लेशितम्, शोकदुःखविमूढम्, एतं संसारं नाशयितुम् मा कुरु।" "राक्षसाधिपते, त्वं पश्य; एषः मानवजातिः मोहिता, विचित्रगत्या, अज्ञातमार्गा। काले काले केचित् गीतनृत्ये रमन्ति, अन्ये दुःखिताः अश्रुपातं कुर्वन्ति।" "जनः मातृपितृपुत्रदारमित्रसुखेषु मोहितः, स्वदुःखं न पश्यति, नष्टः। मोहवशात् संसारस्य क्लेशं पर्याप्तम्; सौम्य, मृत्युलोकः तव विजितः।" "सर्वे यमलोकं गन्तुं अनिवार्यं; अतः, पौलस्त्य, यमं जय, नगरविजये दृढः भव। यमः विजितः चेत्, सर्वं विजितम्; इति उक्त्वा, लङ्केश्वरः तेजसा दीप्तः, नारदं नमस्कृत्य, तत्र उवाच।" "महामुने, देवगन्धर्वसुखयुद्धप्रियः, अहम् अधःलोकं विजये गन्तुम् निश्चितः। ततो नागदेवगणान् त्रिलोकं च विजित्य, अमृतार्थं समुद्रम् मथिष्यामि।" ततः नारदः दशाननं पप्रच्छ— "किम् मार्गे त्वं गच्छसि?" "यमपुरीगमनमार्गः अत्यन्तदुर्गमः, दुष्प्राप्यः," इति नारदः उवाच। दशाननः शरद्वदनं हसित्वा, "कृतम्," इत्युक्त्वा, पुनः वचनम् अब्रवीत्— "ब्राह्मण, वैवस्वतं हन्तुम् उद्युक्तः अहम्; दक्षिणदिशं गच्छामि, यत्र सूर्यपुत्रः राजा स्थितः। क्रोधात् चतुर्दिक्पालान् जयितुम् व्रतम् आस्थाय, यमपुरीं गच्छामि, जीवदुःखदातृं मृत्युम् स्थापयितुम्।" एवं उक्त्वा, दशाननः मुनिं नमस्कृत्य, दक्षिणदिशं गच्छन्, मन्त्रिभिः सह प्रविष्टः। नारदः तेजस्वी, ब्राह्मणश्रेष्ठः, क्षणं ध्यानमग्नः, धूमरहिताग्निवत्, तत्र स्थितः। सर्वत्र इन्द्रसहितं चराचरं त्रिलोकं यः पीडयति, तस्य आयुः समाप्ते धर्मकालाभ्यां कथं जयः स्यात्? यः स्वदानस्य साक्षी, अग्निसदृशः, यस्याज्ञया लोकाः वश्याः, तं महात्मानं कथं जयन्ति? त्रिलोकं भयात् पलायन्ति यस्याग्रे, तं राक्षसराजं कथं स्वयम् गच्छेत्? यः सृष्टिकर्ता, पालकः, शुभाशुभकर्मणां कर्ता, त्रिलोकविजेता, तं कथं पराजयन्ति? किन्तु, अन्यं उपायं कृत्वा, सः तद् फलम् साधयिष्यति। कुतूहलात्, अहम् यमालयं गच्छामि; यमस्य राक्षसस्य च संग्रामं स्वयम् पश्यामि। एवं चिन्तयन्, ब्राह्मणश्रेष्ठः शीघ्रं यमालयं गच्छन्, यथावृत्तं सर्वं निवेदयितुम्। तत्र यमं देवम् अग्निसहितम्, कर्मानुसारं जीवगति नियन्त्रयन्तम्, नारदः अपश्यत्। नारदं आगतम् दृष्ट्वा, यमः तं सत्कारं कृत्वा, धर्मानुसारं सुखासीनम् उवाच— "कच्चित् सर्वं कुशलम्, दिव्यऋषे? धर्मः न ह्रसति किम्? देवगन्धर्वसम्मान्य, किमर्थं आगतः?" ततः नारदः उवाच— "शृणु, वक्ष्यामि; यथायोग्यं विधेयम्। दशाननः, रात्रिचरः, तव वशं कर्तुम् बलसमेतः आगच्छति, यद्यपि त्वं दुष्प्राप्यः। अतः, भगवन्, शीघ्रं आगतः अहम्; तव दण्डः अद्य किं भविष्यति?" एतस्मिन्नेव काले, दिव्यं विमानं सूर्यसमप्रभम्, दृष्ट्वा, राक्षसस्य तद् दुरदर्शनम्। पुष्पकविमानतेजसा, बलवान् दशाननः सर्वं देशं तमसा आवृत्य, समीपम् आगच्छत्। तत्र दशाननः, बलवान्, शुभकर्मणां फलभोगिनः, अशुभकर्मणां च दुःखिनः जीवांश्च अपश्यत्।