तदा जनकः परमप्रहर्षेण, त्रिवारं सत्यं प्रतिज्ञाय, उर्मिलामपि द्वितीयां रम्यां कन्यां महर्षये दत्त्वा, "न संशयः, अहं तुभ्यं अत्यन्तसुखेन एतयोः कनयोः दानं करोतिः," इति उवाच। ततः स राजा, "हे राजन्, रामलक्ष्मणयोः गवां दानाय च पितृकार्याणि च सम्यक् विधाय, शुभं ते भवतु, विवाहविधिं कुरु," इत्युक्त्वा विवाहोत्सवस्य सम्यक् आयोजनं कर्तुं प्रावर्तत। अद्य मघा नक्षत्रं, तृतीयदिवसे उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रे, हे महाबाहो, हे राजन्, विवाहं कुरु, रामलक्ष्मणयोः शुभदानानि च कुरु, इति स राजा जनकः सम्यक् विधिं निर्दिश्य विवाहस्य तिथिं निश्चितवान्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे द्विसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते। जनकस्य वचनानन्तरं, महर्षी विश्वामित्रः वसिष्ठेन सह, वीर्यवान् राजानं दाशरथिं समुपविष्य इदं वचनं अब्रवीत्— "इक्ष्वाकुवंशः च विदेहवंशः च, हे नरश्रेष्ठ, अगाधः अपरिमितः च; तेषां तुल्यः कश्चन नास्ति। रामलक्ष्मणयोः सीता उर्मिलायाः च संयोगः धर्मतः च शोभायाः च यथोचितः।" "एतत् मे वचनं शृणु—अयं कुशध्वजः, मम अनुजः, धर्मज्ञः च। अस्य भूमौ अनुपमदर्शनीयस्य द्वे कन्ये स्तः; तयोः विवाहाय वयं याचामः। तव पुत्रयोः भरतस्य शत्रुघ्नस्य च, हे राजन्, तयोः कन्ययोः विवाहं वयं याचामः।" "दशरथस्य एते पुत्राः, सौन्दर्ययुक्ताः, यौवनसम्पन्नाः, सर्वे लोकपालानाम् इव तुल्यपराक्रमाः, देवैः समः वीर्ये। इक्ष्वाकुवंशः च तव वंशः च, हे धर्मनिष्ठराजन्, एतत् विवाहसंयोजनं अनायासं स्यात्।" विश्वामित्रवचनं वसिष्ठस्य च उपदेशं श्रुत्वा, जनकः कृताञ्जलिः तयोः महर्षयोः प्रति इदं वचनं अब्रवीत्— "यस्य वंशस्य एतौ महर्षी स्वयं यथोचितं विवाहसंयोजनं आज्ञापयतः, तस्य वंशस्य अहं भाग्यवान् इति मन्ये।" "तथा अस्तु—सर्वमङ्गलं भवतु। कुशध्वजस्य कन्ये भरतशत्रुघ्नयोः पत्न्यौ भवतः। एकस्मिन्नेव दिवसे, हे महर्षे, चत्वारः राजकुमाराः चत्वारः राजकन्याः पाणिं गृह्णन्तु। अनन्तरं दिवसे, हे ब्राह्मण, फाल्गुनीनक्षत्रे विवाहविधिं कर्तुं प्रशस्यते, यत्र भगः प्रजापतिः च अध्यक्षौ भवतः।" एवं सौम्यं वचनं उक्त्वा, जनकः कृताञ्जलिः उत्तिष्ठन् तौ महर्षी प्राञ्जलिभिः आमन्त्रयामास—"मम महत्तमं धर्मं कृतं, अहं अपि भवयोः शिष्यः। इदम् उत्तमासनं—आसतां, हे महर्षी।" "यथा अयोध्या दशरथस्य, तथा एष नगरः मम; अधिकारस्य न संशयः—यथेष्टं आचर्यताम्।" जनकस्य वचनानन्तरं, राघवः दशरथः प्रमुदितः, भूमिपतिं प्रत्युत्तरं दत्त्वा उवाच—"युवाभ्यां मिथिलानृपती, अनन्तगुणयुक्तौ, ऋषिसंघः राजसंसदः च भवाभ्यां पूजिताः।" "सर्वं शुभं भवतु; वयं स्वनिकेतनं प्रत्यागच्छामः, पितृकार्याणि च यथाविधि करिष्यामः।" राजानं अनुमाप्य, दशरथः महात्मा, तौ महर्षी अग्रे स्थापयित्वा शीघ्रं स्वगृहं प्रतिगच्छत्। तत्र गृहम् आगत्य, शास्त्रविधिना श्राद्धकर्म सम्यक् कृत्वा, प्रातःकाले उत्तमं गवां दानं अकरोत्। स राजा, पुत्रार्थं धर्मानुसारं, ब्राह्मणेषु प्रत्येकं शतसहस्रं गाः दत्तवान्। चतुर्सहस्रं गवां सुवर्णशृङ्गयुक्ताः, वत्सयुक्ताः, कांस्यदोहनयुक्ताः, दत्तवान्। रघुनन्दनः पुत्रेषु स्नेहयुक्तः, द्विजातिभ्यः गवां दानं कृत्वा, अन्यं बहु धनं अपि दत्तवान्। ततः राजा, पुत्रैः परिवृतः, गवां दानं कृत्वा, सौम्यः प्रजापतिः लोकपालैः परिवृतः इव शोभायमानः अभवत्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते। यदा राजा परमं गवां दानं अकरोत्, तदा वीरः युधाजित् आगतः। स केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः, राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृच्छित्वा, इदं वचनं अब्रवीत्—"केकयराजः स्नेहात् शुभं वन्दनं प्रेषितवान्; येषां कुशलं त्वं इच्छसि, तेषां सर्वं शुभं अस्ति।" "हे राजन्, मम मातुलः भूमिपतिः स्वसुतं द्रष्टुम् इच्छति; तस्मिन्नर्थे अहं अयोध्यां आगतः, हे रघुवंशन।" "त्वदीया पुत्राः विवाहार्थं मिथिलां आगताः इति श्रुत्वा, त्वया सह अहं अयोध्यां आगतः।" "स्वसुतं द्रष्टुम् इच्छन् शीघ्रं आगतः अस्मि; ततः दशरथः अतिथिं स्नेहपूर्वकं सत्कारं कृतवान्।" तं दृष्ट्वा, परमं सत्कारं कृत्वा, तं पूज्यं अतिथिं सम्मान्य, तेन सह पुत्रैः रात्रिं तत्र उपाविशत्। प्रातः पुनः, कृत्यं कृत्वा, राजा बुद्धिमान्, ऋषीन् अग्रे स्थापयित्वा, यज्ञवाटं प्रति प्रस्थितः। विजयकालस्य शुभे मुहूर्ते, सर्वाभरणभूषितः, रामः भ्रातृभिः सह, उत्सवमङ्गलविधिं अकरोत्। वसिष्ठं अग्रे स्थापयित्वा, अन्यैः महर्षिभिः सह, वसिष्ठः महर्षिः, मिथिलाधिपं उपगम्य, वचनं अब्रवीत्।