ततः रावणः उशीरबीजं नाम देशं प्राप्तः, तत्र मारुत्तेन राज्ञा देवैः सहितः महायज्ञः क्रियते स्म। तस्मिन्नेव स्थले ब्रह्मर्षिः संवर्तः, बृहस्पतेः सखा धर्मविद्, सर्वैः देवैः परिवृतः, तं यज्ञं प्रचकार। तत्र तं वरदत्तं दानवमेकं दृष्ट्वा देवाः भयाकुलाः सन्तः पशुरूपाणि प्रविश्य तत्रैव तस्थुः। इन्द्रः मयूरः अभवत्, धर्मराजः काकः, धनदः गोधिका, वरुणः हंसः अभवत्। एवं सर्वे देवाः विगतानि, रिपुघ्न, रावणः अशुचिना श्वा इव यज्ञमण्डलं प्रविष्टः। स राजा मारुत्तं समीपमुपेत्य राक्षसेश्वरः रावणः उवाच— "मयि युद्धं दत्त्वा वा, मया जितः इति वा वद।" तदा मारुत्तेन राज्ञा पृष्टः— "कोऽसि त्वम्?" इति। रावणः उपहास्य हसित्वा एवमुवाच— "मयि अनवज्ञया त्वं प्रसन्नोऽस्मि, राजन्, यः माम् न जानासि—अहं रावणः, धनदानुजोऽस्मि। त्रिषु लोकेषु कोऽन्यः अस्ति यः मम बलं न जानाति, येन भ्रातरं जित्वा एष विमानं प्राप्तम्?" तदा मारुत्तः रावणं प्रति उवाच— "सौभाग्यशालि त्वं, येन ज्येष्ठभ्राता युद्धे विजितः; त्रिषु लोकेषु त्वदृते अन्यः कोऽपि स्तुत्यः नास्ति। यत् अधर्मसमेतं, तत् लोके न प्रशस्यते; पापकर्म कृत्वा भ्रातरं जित्वा गर्वसे। कस्त्वम्, यः पूर्वं धर्ममेव आचरन् वरं प्राप्तवान्? न कदापि पूर्वं त्वद्वदनं श्रुतम्। अधुनैव त्वं जीवन् न मोक्ष्यसे, दुष्टचेतन; अद्य त्वां तीक्ष्णैः शरैः यमलोकं प्रेषयामि।" एवमुक्त्वा राजा कोपसमन्वितः धनुष्कोटिकरः युद्धाय निर्गतः, संवर्तः तस्य मार्गं न्यवारयत्। तं महर्षिः स्नेहेन मारुत्तं उवाच— "यदि मम वाक्यं शृणोषि, युद्धं तव न उचितम्। एष महेश्वरस्य यज्ञः अपूर्णः चेत् वंशविनाशाय स्यात्। दिक्षितः कथं युद्धं कुर्यात्? दिक्षितः कथं क्रुध्येत? विजयः सन्दिग्धः, राक्षसश्च दुष्प्रसह्यः।" एवं गुरुणा उपदिष्टः राजा मारुत्तः धनुष्कोटिं त्यक्त्वा शान्तचित्तः यज्ञं पुनः प्रवृत्तवान्। तदा शुकः तम् पराजितं मन्यमानः उच्चैः घोषयामास—"रावणो विजयवान्।" रावणः प्रमुदितः महनादं मुमोच। तत्र रावणः तान् यज्ञस्थितान् महर्षीन् भक्षयित्वा तेषां रुधिरं पीत्वा तृप्तः भूत्वा पुनः पृथिवीं प्रति जगाम। रावणस्य निर्गते देवाः इन्द्रादयः स्वस्वस्थानानि प्राप्त्वा स्वस्वसृष्टिषु एवं वचः ऊचुः। तत्र हर्षात् इन्द्रः नीलपीच्छकं मयूरं प्रति उवाच— "धर्मज्ञ, त्वयि तुष्टोऽस्मि; त्वं सर्पेभ्यः न भीरुः। एष सहस्राक्षचिह्नं तव पिच्छेषु दृश्यते; मया वृष्टिसमये त्वं हर्षं प्राप्स्यसि।" इति इन्द्रेण मयूराय वरः दत्तः। पूर्वं मयूरपिच्छानि नीलानि आसन्; इन्द्रवरप्रसादेन सर्वे मयूराः वर्तमानरूपं प्राप्तवन्तः। ततः धर्मराजः काकं पितृवंशस्थितं प्रति उवाच— "पक्षिन्, त्वयि तुष्टोऽस्मि; मम प्रीतिवचनं शृणु। अन्ये यथा मम कृते विविधैः रोगैः पीड्यन्ते, तथैव त्वं तैः न बाध्यसे; त्वयि निःसंशयं तुष्टोऽस्मि। पक्षिन्, मम वरेण त्वं मया न हन्यसे; यावत् मनुष्यैः न हन्यसे, तावत् जीवसि। ये मनुष्याः मम क्षेत्रे वसन्ति, क्षुधया भीताः, त्वया भुक्ते तैः सह तेषां बान्धवाः तृप्तिम् यान्ति।" ततः वरुणः गङ्गाजलप्रियं हंसं प्रति स्नेहपूरितं वाक्यमुवाच— "पक्षिराज, मम वचनं शृणु। तव वर्णः सौम्यः, सुन्दरः, चन्द्रमण्डलसदृशः, स्फटिकस्फटिकसदृशः, सदा प्रकाशितः स्यात्। मम अङ्गसंस्पर्शात् त्वं सदा रमणीयः स्याः, परमं सुखं प्राप्स्यसि—एष मम प्रसादलक्षणम्। पूर्वं हंसाः नीलवर्णाः आसन्, केचित् शुभ्राः; तेषां पक्षाः नीलसीम्नः, उरः कुशाग्रशुद्धः।" ततः वैश्रवणः पर्वतस्थितं बकं प्रति उवाच— "त्वयि तुष्टोऽस्मि, सुवर्णवर्णं ते ददामि। तव शिरः शिखया सहितं सदा द्रव्ययुक्तं भविष्यति, कदापि न क्षीणं; एष सुवर्णवर्णः मम प्रसादात् तव भविष्यति।" इति। एवं तैः देवैः तत्र यज्ञोत्सवे वरेषु दत्तेषु, राजा च देवाः स्वस्वस्थानानि पुनः प्राप्तवन्तः। ततः रावणः मारुत्तं जित्वा युद्धाभिलाषी राजा नगराणि प्रति निर्जगाम। स राजर्षीणां पुराणि सम्प्राप्य, ये महेन्द्रवरुणसमानाः आसन्, तान् प्रति राक्षसेश्वरः उवाच— "मयि युद्धं दत्त्वा वा, मया जिताः इति वा वद; अन्यथा मुक्तिः न स्यात्।" तदा ते विज्ञाय रिपोर्बलम्, धर्मज्ञाः राजानः समवेत्य ऊचुः— "वयं त्वया जिताः।" तेषु दुष्यन्तः, सुरथः, गाधिः, गयः, पुरूरवाः—एते सर्वे राजानः 'वयं जिताः' इति उक्तवन्तः।