सा पुनः कमलं प्रतिपद्य जाताऽभूत्, कमलप्रभा च सा, तेनैव राक्षसेन पूर्ववत् गृहीता। तां कन्यां, या कमलकोशसन्निभा बभासे, रावणः स्वगृहं नीत्वा मन्त्रिणे दर्शयामास। तं मन्त्रिणं, लक्षणकुशलं, तया निरीक्ष्य रावणाय प्रोवाच—"एषा सुश्रोणी या तव गृहे वसति, तव निधनाय कारणी दृश्यते।" इति श्रुत्वा, हे राम, रावणः तां कन्यां सागरे क्षिप्तवान्; सा पृथिवीं प्राप्तवती, यज्ञवाटमध्यं प्रविष्टवती च। तत्र पुनः भूमिपालस्य हलिना उत्थापिता, जनकस्य राज्ञः कन्या जाता, हे महाबाहो, तव भार्या अभवत्; यः हि त्वं सनातनः विष्णुः। पूर्वं च कोपेन तया स शत्रुः निहतः; सा पर्वतम् आश्रित्य, तव अतिमानुषं बलं आश्रिता। एवं सा पुण्या मर्त्येषु पुनः समुत्पत्स्यते, क्षेत्रे हलिना कर्षिते, वेदिकायां शोभमानाग्निशिखेव। सा पूर्वं कृतयुगे वेदवतीति ख्याता, त्रेतायां तु तस्य राक्षसस्य विनाशाय जाताऽभूत्। मिथिलायाः कुलोद्भवां, जनकस्यात्मजां, सीता नाम्ना लोके प्रसिद्धां, लाङ्गलरेणुना प्राप्तां जनाः जानन्ति। यदा वेदवती अग्निं प्रविष्टवती, तदा रावणः पुष्पकं समारुह्य पृथिवीं विचचार। अथ रावणः उशीरबीजाख्यं देशं गत्वा, तत्र मारुत्तं नाम राजा यज्ञं देवेभिः सह कुर्वाणं ददर्श। तत्र ब्रह्मर्षिः संवर्तो नाम, बृहस्पतेः भ्राता धर्मज्ञः, सर्वैः देवैः परिवृतः, तं यज्ञं प्रचकार। तं राक्षसं, वरप्रभावाद् अजेयम्, दृष्ट्वा देवाः भीताः सञ्जाता, पशुरूपाणि प्रविशन्ति। इन्द्रः मयूरः अभवत्, धर्मराजः काकः, कुबेरः गोधिका, वरुणः हंसः अभवत्। एवं येऽन्ये देवाः गच्छन्ति स्म, तदा रावणः यज्ञमण्डलं श्ववदशुचिः प्रविवेश। स राजा समीपमागत्य, रावणः राक्षसाधिपः, तम् उवाच—"युद्धं ददातु वा, मां जितमित्येव वा ब्रूहि।" तदा मारुत्तः पप्रच्छ—"कः त्वम्?" इति। रावणः उपहास्य, गर्वेण प्रोवाच—"त्वया न ज्ञायसे यदि, अहं रावणः, कुबेरस्य अनुजः। त्रिषु लोकेषु कः अन्यः अस्ति यः मम बलं न जानाति, येन भ्राता जितः, एष च विमानमपि मया हृतम्?" इति। तदा मारुत्तः रावणं प्रत्युवाच—"सत्यं, त्वया भ्राता विजितः, धन्यस्त्वम्; किन्तु त्रिषु लोकेषु त्वद्वत् कोऽपि नास्ति यो स्तुत्यः। यद्धि अधर्मेण संयुक्तं, तद्वै न प्रशंस्यं लोके; पापं कृत्वा भ्रातरं जितं इति गर्वं वहसि।" "कोऽसि त्वं, यः पूर्वं धर्ममात्रं आचरन् वरं प्राप, यतो न पूर्वं कदापि त्वद्वद् वक्तारं शृणोमि। इदानीं त्वं जीवन् न मोक्ष्यसे, पापात्मन्; अद्य तव तीक्ष्णैः बाणैः यमलोकं प्रेषयिष्यामि।" इति। ततः राजा क्रुद्धः धनुः बाणांश्च गृह्य युद्धाय निर्गतः; संवर्तः तस्य मार्गं न्यवारयत्। महर्षिः स स्नेहेन मारुत्तं उवाच—"मद्वचनेन यदि त्वं वर्तसे, युद्धं तव न युक्तम्।" "एष महेश्वरस्य यज्ञः यदि अपूर्तः स्यात्, कुलनाशाय स्यात्। दीक्षितः कथं युद्धं कुर्यात्? दीक्षितः कथं क्रुध्येत? विजये सदा संशयः, राक्षसः च दुष्प्रतिघात्यः।" इति। गुरोः वचः श्रुत्वा, मारुत्तः राजा धनुः बाणांश्च न्यस्य, शान्तचित्तः यज्ञं पुनः आरब्धवान्। तदा शुकः तं पराजितं मन्यन्, उच्चैः घोषयामास—"रावणो विजयी!" रावणः अपि हृष्टः महान् निनादं कृतवान्। तत्र रावणः तान् यज्ञस्थाने महानृषीन् भक्षयित्वा, तेषां रक्तेन तृप्तः, पुनः पृथिवीं प्रति निर्जगाम। रावणस्य गच्छति, देवाः इन्द्रेण सह, दिवौकसः, स्वस्थानानि प्राप्ताः, स्वस्वसृष्टीनां प्रति वाक्यम् ऊचुः। तदा हृष्टः इन्द्रः नीलपीठपुच्छं मयूरं प्रति उवाच—"धर्मवित् त्वं मया तुष्टः; त्वं सर्पेभ्यः न भीतः। एष सहस्राक्षचिह्नं तव पिच्छेषु भविष्यति; यदा मया वृष्टिः भवति, तदा त्वं प्रमुदितः स्याः।" इति इन्द्रः मयूरं प्रति वरं दत्तवान्। पूर्वं मयूराणां पिच्छानि नीलानि आसन्; भगवतः वरात् सर्वे मयूराः अद्यतनीं शोभाम् अलभन्त। धर्मराजः अपि काकं पितृवंशस्थं प्रति उवाच—"हे पक्षिन्, अहं तुष्टः; मम प्रीतिवचनानि शृणु। येन येन मया अन्ये जनाः विविधैः रोगैः पीड्यन्ते, त्वं तैः न बाध्यसे, मम तुष्ट्या न संशयः। हे पक्षिन्, मम वरात् त्वं मृत्युम् न भीष्यसि; यावत् मनुष्यैः न हन्यसे, तावत् जीविष्यसि। ये मनुष्याः मम क्षेत्रे वसन्ति, क्षुधया भीताः, त्वया भुक्ते ते तेषां च बान्धवाः तृप्तिं यास्यन्ति।" तदा वरुणः गङ्गाजलप्रियं हंसं प्रति स्नेहपूरितं वाक्यं उवाच—"हे विहङ्गाधिप, शृणु। तव शोभना वर्णः, सौम्यः, शशिसमानः, अतिशुभ्रफेनसदृशः, स्फुरिष्यति।