किञ्चित् कालं व्यतीत्य, बलवान् राजा सुधन्वा सांकाश्यपुरात् आगत्य मिथिलां नगरं समन्तात् परिवृत्य स्थितः। स मम समीपं दूतं प्रेषयामास, संदेशं च ददौ—"शिवस्य अप्रतिमं धनुः तथा पद्मलोचनां सीतां मे प्रयच्छ।" अहं तु तौ न ददामि, महर्षे, तस्मात् मम तेन सह युद्धम् अभवत्। तस्मिन युद्धे, यः मम सम्मुखं स्थितः, तं सुधन्वं राजानं अहं हत्वा विजयी अभवम्। सुधन्वं तं श्रेष्ठं राजानं हत्वा, महर्षे, वीर्यशालिनं भ्रातरं कुशध्वजं सांकाश्ये अभिषिञ्चम्। एषः मम अनुजः, अहं च ज्येष्ठः, महर्षे, परमं हर्षं प्राप्य, उभे कन्ये ते ददामि, तपस्विनां श्रेष्ठ। सौभाग्यं ते स्यात्—सीतां रामाय, उर्मिलां लक्ष्मणाय ददामि। मम कन्या सीता, देवकन्याभिः समा, वीर्येण प्राप्ता। द्वितीयं उर्मिलां अपि—त्रिः वदामि, न संशयः—परमं हर्षं प्राप्य, उभे कन्ये ते ददामि, तपस्विनां श्रेष्ठ। राजन्, रामस्य लक्ष्मणस्य च गोदानं कुरु, पितृयज्ञं च आचर; ततः सौभाग्यं ते स्यात्, विवाहम् आचर। अद्य माघा नक्षत्रम्, वीर्यशालिन्, तृतीयं दिवसं उत्तरफल्गुनी नक्षत्रे, राजन्, विवाहम् आचर; रामलक्ष्मणयोः शुभं दानं कुरु। इदानीं श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे द्विसप्तत्युत्तरसप्ततितमः सर्गः शृणु। यदा विदेहाधिपः एवं उक्तवान्, महर्षिः विश्वामित्रः वसिष्ठसहितः वीर्यशालिनं राजानं सम्बोध्य इदं वचनम् अब्रवीत्— "इक्ष्वाकुवंशः च विदेहवंशः च, नरश्रेष्ठ, अगाधः अतुलः च; तयोः तुल्यः नास्ति कश्चन। रामलक्ष्मणयोः सीता-उर्मिलाभ्यां सह संयोगः, राजन्, धर्मतः च शोभायाः च अनुकूलः। इदानीं, नरश्रेष्ठ, मम वचनं शृणु—एषः कुशध्वजः, मम अनुजः, धर्मविद्। अस्य भूमौ अतुलसौन्दर्यस्य धर्मात्मनः, द्वे कन्ये सन्ति; तौ वयं तव पुत्रयोः भारते शत्रुघ्ने च वधूत्वाय इच्छामः।" "दशरथस्य पुत्राः, सौन्दर्ययौवनसम्पन्नाः, लोकपालैर् तुल्याः, वीर्ये देवैः समाः। इक्ष्वाकुवंशः, धर्मनिरतः, तव वंशेन चिन्तारहितः संयोगं प्राप्नुयात्।" विश्वामित्रवचनं वसिष्ठस्य च उपदेशं शृण्वन् जनकः, अञ्जलिं कृत्वा, द्वौ ऋषी श्रेष्ठौ सम्बोध्य अब्रवीत्—"यस्य वंशाय द्वौ ऋषी श्रेष्ठौ स्वयं युक्तं विवाहं आज्ञापयतः, स वंशः धन्यः। तदस्तु—शुभं भवतु! कुशध्वजस्य कन्ये शत्रुघ्नभारतयोः पत्न्यौ भवतु। एकस्मिन दिवसे, महर्षे, चत्वारः वीर्यशालिनः राजपुत्राः चत्वारः राजकन्याः हस्तं गृह्णन्तु। अनन्तरं दिवसे, ब्राह्मण, विवाहं फाल्गुनीनक्षत्रे, भगः प्रजापतिः च अधिष्ठातृ भवतः, पण्डितैः प्रशस्यते।" एवं सान्त्ववचनं उक्त्वा जनकः अञ्जलिं कृत्वा, द्वौ ऋषी श्रेष्ठौ उपविशन्तु इति आमन्त्रयामास। "यथा अयोध्या दशरथस्य, तथा एषा नगरी मम; अधिकारस्य न संशयः—यथा इच्छथः, तथा आचरताम्।" यदा जनकः एवं उक्तवान्, राघवः दशरथः, हर्षितः, भूमिपतिं प्रत्युवाच—"यूवां मिथिलायाः राजौ, युवौ, अनन्तगुणसम्पन्नौ; ऋषयः राजा च सभा यूवाभ्यां पूजिताः। सौभाग्यं समाप्नुयाताम्; वयं स्वगृहं गच्छामः, पितृयज्ञं विधिवत् आचरिष्यामः।" राजं पृष्ट्वा, महात्मा दशरथः, तौ ऋषी श्रेष्ठौ पुरस्कृत्य शीघ्रं स्वगृहं प्रस्थितवान्। स्वगृहम् आगत्य, राजा श्राद्धं विधिपूर्वकं आचर्य, प्रातःकाले गोदानं उत्तमं अकरोत्। नराधिपः, पुत्रार्थं धर्मानुसारं, ब्राह्मणेभ्यः प्रत्येकम् एकलक्षं गाः ददौ। परमपुरुषः, सुवर्णशृङ्गाभिः, वत्सैः, ताम्रदोहनपात्रैः युक्ताः, चत्वारिंशलक्षं गाः ददौ। रघुनन्दनः, पुत्रेषु स्नेहयुक्तः, ब्राह्मणेभ्यः धनं अपि ददौ, पुत्रार्थं गोदानं कृत्वा। ततः राजा, गोदानं कृत्य, पुत्रैः परिवृतः, सौम्यः प्रजापतिः लोकपालैः परिवृतः इव शोभितः। इदानीं श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे त्रिसप्तत्युत्तरसप्ततितमः सर्गः शृणु। यदा राजा उत्तमं गोदानं अकरोत्, वीर्यशाली युधाजित् आगतः। स केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य मातुलः, राजानं दृष्ट्वा कुशलं पृष्ट्वा इदं वचनम् अब्रवीत्— "केकयराजः, स्नेहान्वितः, शुभकामनां प्रेषयति; येषां तव कल्याणं इच्छसि, तेषां सर्वं शुभं अस्ति। राजन्, मम मातुलः, भूमिपतिः, स्वसुतं द्रष्टुम् इच्छति; तस्मादर्थम् अयोध्यां आगतः अस्मि, रघुवंशोद्भव।