रावणः तां कन्यां सौम्यभाषिणीं सुमधुरमुखीं च दृष्ट्वा, तस्याः अनुपमं रूपं निरीक्ष्य, कामं जनयन् इदं स्पष्टं व्याहरत्—"त्वदीयं रूपं, सुश्रोणि, अनुपमेयम्। एतत् मनुष्याणां कामं संजनयति। तपस्विन्याः तव एषा वृत्तिः न उचितेति निश्चयं प्राप्नोमि। कथं त्वं तपःचर्या स्थास्यसि?" अनन्तरं पृष्ट्वा, "कस्य कन्या त्वं, सौम्ये? कस्य वा भार्या? यस्य त्वं रमणी, सः लोके धन्यः।" इति सः पुनः अपृच्छत्—"सर्वं मे ब्रूहि, किमर्थं त्वं एतत् तपः आचरसि?" इत्युक्ते रावणेन, सा तेजस्विनी कन्या, अतिथिसत्कारं विधिवत् कृत्वा, प्रत्युवाच— "मम पिता कुशध्वजः, ब्रह्मर्षिः, बृहस्पतेः पुत्रः, अनन्ततेजाः, बृहस्पतेः तुल्यबुद्धिः। सः महात्मा वेदाध्ययनं सततम् अकरोत्। तस्य वाक्-सम्भूता अहं कन्या वेदवतीति प्रसिद्धा।" "तदा देवा गन्धर्वाः यक्षराक्षसाः नागाश्च, सर्वे मम पितरं विवाहार्थं आगच्छन्। न च मम पितरः तान् दत्त्वा माम् अन्वयात्, राक्षसश्रेष्ठ। कारणं शृणु—मम पितुः जामाता विष्णुः, स देवाधिपतिः, त्रैलोक्यनाथः। तस्मै मां दातुम् इच्छन्, दम्भः दैत्यराजः, स्वबलदर्पात् कोपं जगाम।" "रात्रौ सुप्ते पित्रि, स दुष्टः तं हिंसितवान्। ततः मम माता शोकार्ता, पितुः शरीरं आलिङ्ग्य, अग्नौ प्रविष्टा। ततोऽहं निश्चयं नारायणाय कृत्वा, 'एतत् साधयिष्यामि' इति हृदि धारयामि।" "एवं प्रतिज्ञां कृत्वा, अहं घोरं तपः आचरामि। एतत् सर्वं तव उक्तम्, राक्षसश्रेष्ठ। नायं अन्यः, न केवलं परमात्मा, नारायणः एव मम पतिर्भवति। तस्माद् नारायणकामार्थं अहं घोरं व्रतम् आचरामि। त्वं मे ज्ञातः, राजन्; गच्छ, पुलस्त्यपुत्र।" "तपसा त्रिषु लोकेषु यत् किञ्चिद् भवति, तत् मया ज्ञातम्।" एवं श्रुत्वा, रावणः पुनः तां महाव्रतां कन्यां, कामबाणपीडितः, विमानात् अवतीर्य, इदं व्याहरत्—"त्वं गर्विता, सुश्रोणि, यः ते मनः एवं जातम्। वृद्धेषु पुण्यसम्भारः दीप्तः। सर्वगुणसम्पन्ना असि; एवं वक्तुं न युक्तम्। त्रैलोक्यसुन्दरी, बालिके, तव यौवनं गच्छति।" "अहं लङ्केश्वरः, दशग्रीवः, त्वं मम भार्या भूत्वा यथेष्टं सुखानि भुङ्क्ष्व।" "यः त्वया विष्णुरिति उच्यते, सः कः? वीर्ये, तपसि, भोगे, बले च—" इत्युक्ते रावणेन, वेदवती प्रत्युवाच—"भोगे च बले च, एवं वदितुं न युक्तम्। रात्रिचर, विष्णुः त्रैलोक्यनाथः, सर्वजनैः पूजितः; त्वं राक्षसराज, बुद्धिमान् अपि, कः एनं अवज्ञातुम् अर्हति?" एवं वेदवत्या उक्तः, स रात्रिचरः तस्याः केशेषु हस्तं न्यधात्। ततः वेदवती क्रुद्धा, स्वहस्तेन केशान् छित्त्वा, तस्याः हस्तः खड्गरूपः जातः, केशान् छिनत्ति स्म। सा कोपाग्निना दीप्तवर्णा, तं रात्रिचरं दग्धुम् इव, मनः मृत्यावेव नियोज्य, इदं व्याहरत्—"त्वया, अधम, लज्जितास्मि; अतः न जीवितुम् इच्छामि। तस्मात्, राक्षस, तव साक्षात्, अहं पावके प्रविश्यामि।" "त्वया, दुष्टात्मन्, अरण्ये स्पृष्टा, तस्मात् तव विनाशाय पुनः जन्म गृह्णीयामि।" "स्त्री पुरुषं दुष्टचित्तं हन्तुं न शक्नोति; यदि शापं दद्यां, मम तपः क्षयं यायात्।" "यदि किञ्चित् कर्म कृतं, दानं वा हुतं च, तेन अहं पुण्यकन्या भूयासम्, न तु योनिसम्भवा।" एवं उक्त्वा, सा ज्वलनं प्रविष्टा; दिव्यं पुष्पवृष्टिः सर्वतः अभवत्। सा पुनः पद्मात् समुत्पन्ना, पद्मसदृशी दीप्तिमती, तेनैव राक्षसेन यथापूर्वं गृहीता। रावणः तां कन्यां पद्मकोमलवर्णां गृहं नीत्वा मन्त्रिणे दर्शयामास। मन्त्रिणा, लक्षणकुशलः सन्, रावणं प्राह—"एषा सुश्रोणिः नारी, तव गृहे स्थित्वा, तव विनाशाय भविष्यति।" एतत् श्रुत्वा, हे राम, रावणः तां समुद्रे क्षिप्तवान्; सा भूमिम् आगत्य, यज्ञवाटमध्यं प्रविष्टा। पुनः, भूमिपालस्य हलिना उत्थापिता, सा जनकस्य महात्मनः कन्या जाताऽभवत्, महाबाहो, तव भार्या; त्वं च नित्यः विष्णुः। पूर्वं, तस्याः क्रोधेन स शत्रुः निहतः; सा पर्वते शरणं गत्वा, तव दिव्यबलं आश्रित्य स्थितवती। एवं, सा पुण्यवती मर्त्यलोके पुनः जायते, हलस्य क्षेत्रे यज्ञवाटे ज्वलनदीप्तिसमा। सा कृतयुगे वेदवतीति प्रसिद्धा; त्रेतायुगे तस्याः राक्षसस्य विनाशाय जाता। मिथिलावंशे, जनकस्य कन्या, सीता नाम्ना, सुष्ठु जनैः कथ्यते, सीता इति। यदा वेदवती अग्निं प्रविष्टा, तदा रावणः पुष्पकविमानमास्थाय, पृथिवीं विचचार।