देवाः धर्मे संयुक्तं जनं यः तवद्वत् अविद्यायाम् पतितं न अनुगृह्णन्ति। यः मातरं पितरं गुरुम् अवमानयति, सः मृत्युः पश्चात् मृतानां अधिपतिहस्ते पतितः स्वकर्मणां फलम् पश्यति। अस्थिरशरीरे तपः न कुर्वन् मोहितः जनः मृत्युः पश्चात् स्वदुःखं पश्यन् शोकम् अनुभवति। धर्मात् राज्यं धनं सुखं च सम्पद्यते, अधर्मात् दुःखमेव; अतः सुखार्थं धर्मं आचरितव्यं, पापं त्याज्यं। पापस्य फलम् दुःखमेव, यत् स्वयम् अत्र अनुभवितव्यम्; अतः मूढः एव पापं करोति, यः आत्मनाशं प्राप्नोति। हे विमूढ, स्वेच्छया कश्चित् बुद्धिं न प्राप्नोति; सर्वं दैवेन सञ्चालितम्, यः पतितः सः विधिना विनश्यति। यथाकर्म, तथा फलं। पुरुषाः अस्मिन् लोके पुण्यकर्मणां फलात् बुद्धिं, पुत्रं, धनं, साहसं च प्राप्नुवन्ति। एवं चित्तेन, त्वं नरकं गमिष्यसि; दुष्टाचारस्य निश्चितं न्यायम् अस्ति, अतः त्वया सह अधिकं न वदामि। एवं तस्य वचनं श्रुत्वा, मारिचप्रमुखाः सर्वे मन्त्रिणः भयभीताः अभूत्वा दिशः सर्वाः पलायिताः। ततः धनदेन, महात्मना यक्षराजेन, दशग्रीवस्य शिरसि गदया प्रहारः कृतः, न च सः स्थाने भ्रान्तः। ततः, हे राम, तयोः महान् युद्धे परस्परं प्रहार्यमाणयोः, न कश्चित् क्लान्तः, न च स्थभ्धः; उभौ क्रोधेन पूर्णौ। ततः धनदेन अग्न्यस्त्रम् मुक्तम्, राक्षसाधिपेन तदस्त्रं वार्यस्त्रेण प्रत्युत्तरितम्। ततः राक्षसाधिपः मायाम् प्रविश्य, विनाशाय लक्षं राक्षसानां रूपाणि निर्मितवान्। दशग्रीवः व्याघ्रं, वराहं, मेघं, पर्वतं, समुद्रं, वृक्षं, यक्षं, दैत्यं च—एवं रूपाणि धारयित्वा प्रकटितः। बहूनि अदृश्यानि कर्माणि कृतवान्; ततः रामात् महास्त्रं लब्ध्वा दशग्रीवः धनदं शिरसि महागदया आहतवान्। तेन प्रहारेण धनदः विमूढः रक्तेन सिक्तः अभवत्। अशोकवृक्षः छिन्नमूलः इव, धनदः भूमौ पतितः। ततः, पद्माद्यैः निधिभिः परिवृतः धनदः तैः पुनः जीवनः नन्दनवनं नीतः। धनदं विजित्य, राक्षसाधिपः हृष्टहृदयः पुष्पकं, विजयसंचिह्नितं दिव्यरथं, आदत्तवान्। सः रथः सुवर्णस्तम्भैः, वैदूर्यद्वारैः, मुक्तासूत्रैः वेष्टितः, कामद्रुमैः शोभितः। मनःसंकल्पगम्यः, रूपान्तरगः, गमनशीलः, रत्नस्वर्णसीढैः, तप्तस्वर्णवेदीभिः युक्तः। देवयोग्यः, अक्षयः, मनःसुखदः, आश्चर्यपूर्णः, रम्यः, ब्रह्मणा सम्यक् निर्मितः। सर्वसुखसम्पन्नः, अतिशयमनोहरः, न शीतः, न चोष्णः, सर्वऋतुशुभः। राक्षसाधिपः तं रथं, स्वबलविजितम्, आरूढः, गर्वदर्पेण त्रिलोकविजयं मन्यमानः। वैश्रवणं विजित्य, कैलासात् अवतरितः। स्वप्रभया, विशालविजयं प्राप्य, शुद्धमुकुटमालया भूषितः, महाच्छत्रे पुष्पके स्थितः, सभा मध्ये अग्निः इव चम्क्रान्तः। धनदं विजित्य, राक्षसाधिपः रामः महत् सरवणं अगच्छत्, यत्र महासेनस्य जन्मस्थानम्। ततः, विस्तीर्णग्रीवः सरवणं दीप्तिमन्तं सूर्यसदृशं ददर्श। पर्वतं आरोह्य रम्यं वनं प्रविष्टः, तत्र पुष्पकं रामेण तदा स्थगितम् अपश्यत्। पुष्पकं इच्छया गम्यम् अपि स्थगितं दृष्ट्वा, राक्षसाधिपः मन्त्रिभिः परिवृतः चिन्तयामास। "किमर्थं मम पुष्पकं इच्छया न गच्छति? किम् पर्वतस्थस्य कस्यचित् कर्म एतत्?" ततः रामः, बुद्धिमान् मारिचः, अवदत्—"राजन्, पुष्पकस्य स्थैर्यं कारणं विना न भवति।" अथवा, "एषः पुष्पकः कुबेरात् आगतः वाहनः, धनदविना गन्तुं न शक्नोति, अतः स्थगितः।" एवं तेषां वचनमधये, भीषणः कृष्णः पीतवर्णः वामनः विकृतः मुण्डः, नन्दी, बलवान्, नम्रभुजः प्रकटितः। पार्श्वतः समीपगतः, भवस्य परिचारकः, नन्दीश्वरः राक्षसाधिपं निर्भयम् अभाषत्। "निवर्तस्व दशग्रीव, शङ्करः पर्वते क्रीडति, सुपर्णैः नागैः यक्षैः देवैः गन्धर्वैः राक्षसैः सह। एषः पर्वतः सर्वभूतैः दुर्गः कृतः।" नन्दीस्य वचनं श्रुत्वा, दशग्रीवस्य क्रोधात् कुण्डलानि कम्पितानि। क्रोधेन रक्तलोचनः, पुष्पकात् अवतर्य, "कः एषः शङ्करः?" इति उक्त्वा पर्वतस्य अधः अगच्छत्। तत्र नन्दीं देवसमीपे त्रिशूलधारिणं दीप्तं शङ्करद्वितीयं इव स्थितं अपश्यत्। कपिमुखं तस्य रूपं दृष्ट्वा, राक्षसः तं अवज्ञाय, तत्र हसितवान्, जलदः जलं विसृजन् इव।