राक्षसेन्द्रस्य मन्त्रिणः, भीमपराक्रमाः, प्रत्येकं सहस्रयक्षैः समरे समागच्छन्। ततो दशग्रीवः, गदाभिः, मुद्गरैः, खड्गैः, शूलैः, तोमरैश्च अभिहतः, तं सेनां समुपाद्रवत्। तत्र दशाननः, निपातितः, वर्षशतानि मेघजलेन पीडित इव, श्वासरहितः अभवत्। यक्षास्त्रैः आहतः अपि, सः वेदनां न प्रपेदे, शतधाराभिः सिक्तः पर्वत इव। स दुष्टात्मा, कालदण्डोपमां गदां समुत्क्षिप्य, सेनां प्रविश्य, यक्षान् समूलं विनाशयन् चरितवान्। सः वातप्रेरितः अग्निरिव, विशालां वनस्थलीं शुष्ककाष्ठानि वा दहन्, तां यक्षसेनां दग्धवान्। महादरशुकादिमहामन्त्रिभिः, यक्षाः वातैः विदीर्णमेखलाः मेघा इव, स्वल्पाः अवशिष्यन्त। केचन, आहताः भग्नाश्च, रणभूमौ पतित्वा, कोपात् तीक्ष्णदन्तैः स्वोष्ठान् दष्टवन्तः। क्लान्ताः, परस्परं परिष्वज्य, शस्त्रपरित्यक्ताः, तदा यक्षाः सलिलेन क्षुण्णतीराः नद्य इव रणाङ्गणे पतिताः। ये हताः स्वर्गं जग्मुः, ये च भूमौ समरन्ति, मुनिगणैः निरीयमाणेषु, नभः पृथिवी च न व्यवभज्येताम्। यक्षपतिः, बलिनां यक्षपतिनां भग्नावशेषान् दृष्ट्वा, पुनः बहून् यक्षान् प्रेषयामास। तत्र सम्प्रति, हे राम, संयोधकण्टकनामकः यक्षः, महाबलसैन्ययुक्तः, प्रेषितः, रणभूमौ पतितः। तेन चक्रेण मारीचो युद्धे हतः, पर्वताद् पतितं पुण्यक्षयात् ग्रहं इव। किञ्चित्कालानन्तरं चेतनां प्राप्य, निशाचरः विश्राम्य, तं यक्षं युयुधे; स भग्नः पलायितः। ततो सः सुवर्णमण्डितं वैडूर्यरजःप्रक्षिप्तं द्वारमार्गं प्रविवेश, रक्षिणां सीम्नि स्थितः। दशग्रीवः, निशाचरः, प्रविशन्, सौर्यभानुरिति विख्यातेन द्वारपालेन निरोधितः। यक्षेण निरुद्धः अपि, निशाचरः प्रविष्टवान्; निरुद्धे, हे राम, राक्षसः न तस्थौ। तदा सः द्वारं विदार्य, यक्षेण आहतः, रक्तस्राव्यन्, धातुप्रवाहशिलायुक्तः पर्वत इव बभासे। पर्वतशिखरकल्पेन तेन द्वारेण आहतः अपि, स्वयम्भुवर्दितवरात् वीरः न व्यथितः। ततः तेनैव द्वारेण यक्षः आहतः; तस्मिन्नक्षणे यक्षः न दृष्टः, भस्मीभूतदेहः अभवत्। राक्षसबलस्य वीर्यं दृष्ट्वा, सर्वे भीताः पलायिताः; ते नदीनि गुहानि च प्रविश्य, शस्त्राणि परित्यज्य, विवर्णमुखाः, क्लान्ताः अभवन्। तदा धनदः, सहस्रशः भीतान् यक्षवरान् दृष्ट्वा, महायक्षं मणिचरं सम्बोध्य उवाच – “हे यक्षपतॆ, रावणं दुष्टबुद्धिं निहन; युद्धकुशलानां शूरयक्षाणां शरणं भव।” इत्युक्तः, महाबाहुः, दुर्जयो मणिभद्रः, सहस्रैः यक्षैः परिवृतः, अन्यैश्चतुर्भिः सह, तं समरे समाह्वयत्। तदा यक्षाः, गदाभिः, मुद्गरैः, शूलैः, तोमरैः, परिघैश्च, राक्षसान् अभिदुद्रुवुः। वेगवंतः श्येनाः इव, उच्चैः घोषयन्तः, “न दास्यामि, दीयताम्!” इति, घोरं युद्धं कृतवन्तः। तं घोरसमरं दृष्ट्वा, देवाः, गन्धर्वाः, ब्रह्मविदो मुनयश्च, परमं विस्मयं जग्मुः। तस्मिन्युद्धे प्रहस्तेन सहस्रं यक्षाणां हतं, महोदरः अपरं सहस्रं निर्दोषान् निहन्ति। ततः, हे राजन्, क्रुद्धः युद्धोत्सुकः मारीचः निमेषमात्रेण द्विसहस्रं यक्षान् निपातितवान्। यक्षाणां सामर्यं कुशलं च क्व, राक्षसानां मायाश्रयः क्व, इति पुरुषसिंह – तेन युद्धे ते श्रेयांसः। तत्र मणिभद्रः, महायुद्धे, धूम्राक्षं प्रत्युदियाय; क्रुद्धेन गदया वक्षसि आहतः स न चचाल। तदा मणिभद्रः गदां प्रहरन्, राक्षसः धूम्राक्षः शिरसि आहतः, भ्रमन् भूमौ निपपात। धूम्राक्षं रक्तरूधिरं पतितं दृष्ट्वा, दशाननः युद्धे मणिभद्रं प्रति समुत्पपात। कोपात् दशाननः तं प्रति धावन्, यक्षश्रेष्ठः मणिभद्रः त्रीणि शूलानि प्राहरत्। युद्धे आहतः, सः मणिभद्रस्य मुकुटं प्राहरत्; तेन प्रहारेण मुकुटः पार्श्वे पतितः। युद्धे आहतः अपि, स स्थिरः स्थित्वा न चचाल; तस्मात्कालात् स यक्षः “पार्श्वमुकुटः” इति ख्यातिम् आप्तः। तत्र पर्वते महद् उत्पातनादितम् अभवत्, हे राजन्। तदा दूरात् गदाधरं धनदं, पद्मशंखलाञ्छनं, शुक्रप्रोष्ठपदसहितं च, दृष्टवन्तः। युद्धे भ्रातरं शापवशात् हीनश्रीकं दृष्ट्वा, बुद्धिमान् सः पितामहकुलानुरूपं वचनं अवदत् – “निग्रहीतुं यत्नं कृतवानस्मि, न त्वया बोधितम्; पश्चात् फलमुपभुज्य, विनष्टः सन्, ज्ञास्यसि। यः मोहात् विषं पिबति न वेत्ति, सः मूढः अन्ते परिणामदर्शनात् एव कर्मणः फलम् अवबुध्यते।