एवं विसर्जनकर्म समाप्य, रावणः त्रैलोक्यविजयकाङ्क्षी स्वरत्नरथमारुह्य धनदस्य समीपम् अगच्छत्। ततः सः षड्भिः नित्यबलैः मन्त्रिभिः—महोदरः, प्रहस्तः, मारीचः, शुकः, सारणः च—सह वीर्यवान् धूम्राक्षं च युद्धलुब्धम् आदाय, कोपाग्नेः प्रज्वलितः इव लोकान् दग्धुम् उद्यतः प्रस्थितवान्। सः क्षणेनैव पुरातनपुर्यः, नद्यः, गिरयः, वनानि, उपवनानि च तीर्त्वा कैलासशिखरम् आगमत्। तत्र राक्षसेन्द्रस्य युद्धकाङ्क्षिणः मन्त्रिभिः सहितस्य आगमनं श्रुत्वा, यक्षाः तं राक्षसाधिपतिं न प्रतिषेधयामासुः। तं धनदस्य भ्रातरम् इति ज्ञात्वा, ते सर्वे धनदं प्रति गताः, तत्र भ्रातुः संकल्पितं सर्वं निवेद्य, धनदेन अनुमोदिताः, मुदिताः रणाय समुपेताः। ततः सैन्यानां निनादः सागरमहानादवत् सम्प्रवृद्धः, स राक्षसाधिपतेः कैलासगिरिं कम्पयन् इव बभूव। तत्र यक्षराक्षसैः संकीर्णे महायुद्धे प्रवृत्ते, राक्षसामात्याः क्लिश्यमानाः दृष्टाः। तं बलं दृष्ट्वा दशाननः प्रहर्षनिनादैः कोपाविष्टः अग्रे प्राविशत्। राक्षसाधिपतेः भयानकवीर्ययुक्ताः मन्त्रिणः प्रतिमिनं सहस्रं यक्षान् युद्धे व्यग्राः। तदा दशग्रीवः मुसलैः, गदाभिः, खड्गैः, शूलैः, तोमरैः च आहतः सन् तं सैन्यम् अभिद्रवत्। स दशाननः यक्षास्त्रैः पीड्यमानः अपि निर्जीव इव वर्षशतैः मेघैः पीडितः सन् निःश्वासमात्रः बभूव। यक्षास्त्रैः आहतः अपि पर्वत इव शतशः जलधाराभिः सिक्तः, सः पीडां न प्राप्नोत्। तदा स दुष्टात्मा कालदण्डोपमां गदां समुत्क्षिप्य, सैन्यं प्रविश्य, यक्षान् समूलम् उन्मूल्य विनाशयामास। वायुसंवाहितः अग्निः यथा महान् काननं दग्धुम् अर्हति, एवं स राक्षसः तं यक्षसैन्यं दग्धवान्। महोदरः, शुकः, अन्ये च मन्त्रिणः तैः यक्षाः वायुभिः मेघा इव न्यूनाः कृताः। केचित् आहताः भग्नाश्च रणभूमौ पतिताः, कोपेन तीक्ष्णदंष्ट्रैः स्वाधरौ दषन्तः। श्रान्ताः शस्त्रपरित्यक्ताः, परस्परं परिष्वज्य, जलक्लिन्ना तटाः इव भूमौ पतिताः। ये हताः ते दिवं गताः, ये अपि युध्यन्तः भूमौ स्थिताः, तत्र मुनिगणैः निरीयमानाः, नभः पृथिवी च न विभेद्येताम्। तदा बलदर्पितान् यक्षपतीन् भग्नान् दृष्ट्वा, महाबाहुः धनदः पुनः अन्यान् यक्षान् प्रेषयामास। तस्मिन्नेव काले, राम, संयोधकण्टकः नाम यक्षः, महाबलसैन्यनायकः, प्रेषितः सन् रणभूमौ प्रविवेश। तेन चक्रेण मारीचः समरे निहतः, पर्वतशिखरात् पतितः ग्रह इव पुण्यक्षयात् भूमौ पतितः। क्षणमात्रं चेतना प्राप्त्वा, स राक्षसः विश्राम्य पुनः तं यक्षं समरभूमौ प्रहारयामास, स च भग्नः पलायितः। ततः स रावणः सुवर्णमण्डितं वैडूर्यरजःप्रक्षिप्तं द्वारदेशं प्राविशत्। तत्र स दशग्रीवः यक्षरक्षकः सूर्यभानुना नाम द्वारपालेन निरुद्धः। राक्षसेन निरुद्धः सन् अपि, दशग्रीवः प्रविवेश; पुनः प्रतिहतः राम, न तिष्ठन् राक्षसः। ततः स द्वारं निष्कष्य, तेन यक्षेण आहतः, रक्तस्रावमुद्भिन्नः, धातुशिलास्रवन् पर्वत इव बभासे। पर्वतशिखरकल्पेन तेन द्वारेण आहतः अपि, आत्मभुवः वरप्रसादात् न व्यथितः। ततः तेनैव द्वारेण स यक्षः प्रहतः, तस्मिन्मुहूर्ते यक्षः अदृश्यः, भस्मीकृतदेहः अभवत्। ततः राक्षसबलं दृष्ट्वा, सर्वे यक्षाः भयभीता, नदीनिकुञ्जेषु प्रविश्य, शस्त्रपरित्यक्ताः, विवर्णमुखाः पलायिताः। तदा धनदः सहस्रशः भयभीतान् यक्षपतीन् दृष्ट्वा, महायक्षं मणिचरं सम्बोधितवान्—‘यक्षाधिप, रावणं दुष्टबुद्धिं हन, वीरयक्षाणां युद्धकुशलानां शरणं भव’ इति। एवमुक्तः महाबाहुः, दुर्जयो मणिभद्रः, सहस्रैः यक्षैः परिवृतः, अन्यैः चतुर्भिः सह तं रावणं समाहितः। तदा यक्षाः राक्षसान् गदाभिः, मुसलैः, शूलैः, तोमरैः, लोहदण्डैः च प्राहरन्। तं घोरं युद्धम् आरभ्य, श्येनवद् वेगेन युध्यन्तः, ‘न प्रस्थानम् इच्छामि—प्रस्थापय!’ इति घोषयन्तः, बलात् समरभूमौ प्रवृत्ताः। तदा देवाः, गन्धर्वाः, ब्रह्मविदः मुनयः च, तं घोरसमरम् आलोक्य, परमाश्चर्येण तुष्टुवुः। तस्मिन्न् युद्धे प्रहस्तेन सहस्रं यक्षाणां निहतम्, महोदरः अपि अन्यत् सहस्रं हत्वा, निर्दोषान् अपि नाशयामास। ततः, राजन्, मारीचः कोपसंयुक्तः युद्धालुः, निमेषमात्रेण द्विसहस्रं यक्षान् निपातितवान्। क्व यक्षाणां साक्षात् समरः, क्व च राक्षसानां मायाश्रयः, नरश्रेष्ठ? तेन कारणेन ते युद्धे श्रेष्ठत्वम् आप्नुवन्।