एवं पितृवचनं श्रुत्वा, सः पुत्रः तद् आदरपूर्वकं हृदि स्थापयित्वा, पत्न्या पुत्रेण सेवकैः वाहनैः च धनसमेतः तत्रतश् प्रस्थितवान्। ततः प्रहस्तः हर्षपूर्णः चित्तः दशग्रीवम् उपगम्य, तं महात्मानं मन्त्रिभिः अनुजेन च सह सम्बोधितवान्। सः प्रहस्तः उवाच—“लङ्का नगरी कुबेरस्य परित्यक्ता रिक्ता च अस्ति; त्वया सह प्रविशेम तत्र, स्वधर्मं च पालनं कुरु।” एवं प्रहस्तवचनेन प्रेरितः बलवान् दशग्रीवः भ्रातृभिः अनुयायिभिः च सह लङ्कां प्रविष्टवान्। सः कुबेरपरित्यक्तां नगरीं, यत्र महान् मार्गविभागः आसीत्, देवानाम् इव स्वर्गं आरोहन्, अधिरोहितवान्। ततः रात्रिचरैः अभिषिक्तः दशाननः तत्र नगरीं निवासाय स्थापयामास; सा नगरी रात्रिचरैः घनमेघैः इव सम्पूर्णा अभवत्। कुबेरः अपि पितृवचनस्य सम्मानात्, शुद्धे पर्वते दिव्यविमानैः अलङ्कृतां नगरीं स्थापयामास, या इन्द्रस्य अमरावती इव आसीत्। तदनन्तरं राक्षसाधिपः भ्रातृभिः सह अभिषिक्तः, राक्षसीस्वस्रियैः दातव्यं किं दानं इति चिन्तयामास। सः स्वस्रीं शूर्पणखां कालकेयाय दानवाधिपाय विद्युज्जिह्वाय दत्त्वा, स्वयं मृगयाय विचरन् मायायाः दित्यपुत्रस्य दर्शनं कृतवान्। तं कन्यया सह स्थितं दृष्ट्वा, दशग्रीवः रात्रिचरः पप्रच्छ—“कः त्वं, निर्जने वनस्थले मनुष्यपशूनां रहिते, कन्यया मृगाक्ष्या सह किमर्थं स्थासि?” तदा मायः रात्रिचरस्य प्रश्नं श्रुत्वा प्रत्युवाच—“शृणु, यथा मम घटितं सर्वं कथयामि। हेमा नाम अप्सरसः, या पूर्वं श्रुता स्यात्, सा देवैः मम दत्ता, यथा पौलोमी शतक्रतवे दत्ता। तया सह पञ्चशतानि वर्षाणि मनः स्थितम्; सा देवकार्याय गतवती, त्रयोदश वर्षाणि ययुः। चतुर्दशे वर्षे, स्वकला द्वारा सुवर्णनगरीं निर्मितवान्, विविधरत्नैः अलङ्कृताम्। तत्र दुःखितः, तया वियुक्तः, दीनः स्थितवान्। ततः नगरीतः कन्यां गृह्य, वनं आगतः; एषा मम कन्या, राजन्, या तस्यां गर्भे वृद्धा। तया सह कन्यायाः वरं अन्वेष्टुं आगतः; कन्यापिता सर्वेषां मानकामिनां दुःखितः भवति। कन्या द्वयोः कुलयोः मध्ये सदा अनिश्चितावस्था अस्ति; अस्यां पत्न्यां द्वौ पुत्रौ जातौ। प्रथमः मायावी, अनन्तरं दुन्दुभिः जातः; यथा पृष्टवान्, तथा सर्वं यथावत् उक्तवान्। अधुनात्वं, राजन्, त्वं कः इति कथं जानियामि?” तदुक्तः सः विनीतः राक्षसः प्रत्युवाच—“अहं पुलस्त्यस्य पुत्रः, दशग्रीवः नाम्ना प्रसिद्धः; विश्व्रसः, ब्रह्मणः तृतीयः पुत्रः, मम पिता।” एवं राक्षसाधिपेन उक्तं श्रुत्वा, दानवः तं महर्षिपुत्रं ज्ञात्वा हर्षितः कन्यादानं कर्तुम् इच्छितवान्। ततः मायः, कन्यायाः हस्तं स्वहस्ते गृहीत्वा, स्मितपूर्वकं राक्षसाधिपाय उवाच—“राजन्, एषा मम कन्या, मंदोदरी नाम्ना, हेमा अप्सरसा धृता; तां पत्नीं स्वीकुरु।” दशग्रीवः “एवमस्तु” इत्युक्त्वा, अग्निं साक्षिणं कृत्वा, तत्र पाणिग्रहणं कृतवान्। मायः तपस्वीशापं ज्ञात्वा, कुलपरंपरायाः ज्ञानात् तां तस्मै दत्तवान्। सः अपि तपस्याः द्वारा प्राप्तं अद्भुतं नित्यं अस्त्रं तस्मै दत्तवान्, येन लक्ष्मणः विहतः अभवत्। एवं पत्नीं प्राप्तवान्, लङ्कानाथः भ्रातृभिः सह नगरं गत्वा, पत्नीं गृहं आनयामास। रावणः कुम्भकर्णाय वैरोचनस्य पौत्रीं वज्रज्वालीं पत्नीं चकार। विभीषणः शैलूषगन्धर्वराजस्य पुण्यकन्यां सरमां पत्नीं स्वीकृतवान्। मानससरोवरतीरे वर्षागमनेन तद् सरः महान् अभवत्। तत्र स्नेहात् तस्याः कन्यायाः जननी “सरः मा वृद्धिः” इति उच्चैः आक्रन्दत्; अतः सा सरमा नाम्ना प्रसिद्धा अभवत्। एवं पत्न्यः गृहीत्वा, राक्षसाः तत्र स्वस्वपत्नीभिः सहिताः, नन्दनवनस्थ गन्धर्ववत्, रमन्तः स्थितवन्तः। तदनन्तरं मंदोदरी पुत्रं मेघनादं प्रसूतवती, यः इन्द्रजित् इति प्रसिद्धः। सः रावणस्य पुत्रः जातमात्रः घनध्वनिवत् महान् गर्जनं कृतवान्। तस्य गर्जनात् लङ्कानगरी मूर्चिताभवत्; पिता तं मेघनाद इति नाम दत्तवान्। सः रावणस्य अन्तःपुरे, दिव्यस्त्रीभिः रक्षितः, काष्ठे अग्निरिव गूढः, वृद्धिम् अपद्यत्। रावणपुत्रः मातृपितरौ महतीं प्रीतिं अवहत्। ततः कालेन, लोकनाथेन प्रेषितः, क्रूरः निद्रा कुम्भकर्णं रूपग्राह्य उपगम्य, तं आक्रान्तवती।