ध्रुवसन्धेः ख्यातिमन्तो भरतः नाम पुत्रः अभवत्। भरतस्य च महाबलः असितः अभवत्। तस्मिन्नेव काले असितस्य शत्रुभूताः हैहयाः, तालजङ्घाः, शशबिन्दवः च वीराः राजानः उत्पन्नाः। स राजा तैः सह युद्धं कृत्वा पराजितः, भार्याभिः सह हिमालयं जगाम। स राजा असितः दुर्बलः सन् स्वकाले देहम् उत्ससर्ज। तस्य द्वे भार्ये गर्भिण्यौ अभवताम् इति श्रूयते। तत्र एकया भार्यया गर्भनाशनार्थं सगरः स्वसप्त्र्यै दत्तः। तदा तस्मिन् रम्ये पर्वते एकः भृगुवंशजः च्यवनः मुनिः आश्रयं लेभे। तत्र एकाऽर्यः स्त्री, देवसदृशप्रभा, तं भृगुपुत्रं उपससार। सा पद्मपत्रनयना उत्तमपुत्रकामिनी तं मुनिं समुपेत्य प्रणम्य कालीन्दी नाम्ना सन्मुनिं अभिवाद्य तस्थौ। मुनिः अपि ताम् उत्तमपुत्रकामिनीं पुत्रोत्पत्तौ सम्बोध्य उवाच— "त्वयि, आर्ये, धर्मात्मा महाबलवान् पुत्रः जायिष्यति।" "महाबलः तेजस्वी पुत्रः त्वत्तः शीघ्रमेव भविष्यति; गर्भेन सह, हे पद्मलोचने, मा शोचिषीः।" इति। सा च्यवनं प्रणम्य, पतिसंयुक्ता राजकन्या, पतिसंयोगाभावात् अपि पुत्रं प्रसूतवती। किन्तु तस्यै द्वितीयया सप्त्र्या द्वेषात् गर्भनाशनार्थं औषधं दत्तम्, तथापि तेन सहैव सगरः जातः। सगरस्य पुत्रः असमञ्जः, असमञ्जतः अंशुमान्, अंशुमतः दिलीपः, दिलीपस्य भागीरथः अभवत्। भागीरथात् ककुत्स्थः, ककुत्स्थात् रघुः, रघोः प्रसिद्धः प्रावृद्धः मनुष्यभक्षकः अभवत्। तस्मात् कल्माषपादः, कल्माषपादात् शङ्खनः, शङ्खनस्य सुदर्शनः, सुदर्शनस्य अग्निवर्णः अभवत्। अग्निवर्णस्य शिघ्रगः, शिघ्रगस्य मरुः, मरोः प्रशुश्रुकः, प्रशुश्रुकस्य अम्बरीषः। अम्बरीषस्य नहुषः, नहुषात् ययातिः, ययातेः नाभागः अभवत्। नाभागस्य अजः, अजस्य दशरथः, तस्मात् दशरथात् रामलक्ष्मणौ भ्रातरौ अभवताम्। एवं प्राचीनः शुद्धः धर्मिष्ठः इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः वीरः सत्यवादी राजवंशः अभवत्। तस्मात्, हे नृपश्रेष्ठ, रामलक्ष्मणयोः कृते तव कन्यां याचामि; त्वं तां समेभ्यः योग्येभ्यश्च दातुमर्हसि। एवम् उक्ते, शृणु वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे एकसप्तत्यधिकसप्ततितमः सर्गः। एवं ब्रुवति वसिष्ठे जनकः कृताञ्जलिः प्रत्युवाच— "स्वस्ति अस्तु; त्वं अस्माकं वंशवृत्तान्तं श्रोतुमर्हसि। कन्यादाने हि वंशः स्वयमेवोद्घाट्यः, तस्मात् शृणु।" "त्रिषु लोकेषु यशस्वी स्वकर्मणा विख्यातः निमिः नाम राजा धर्मात्मा आसीत्। तस्य पुत्रः मिथिः, मिथेः जनकः, स एव आद्यः जनकः। जनकात् उदावसु, उदावसुतः धर्मात्मा नन्दिवर्धनः, नन्दिवर्धनस्य वीर्यवान् सुकेतुः। सुकेतोः धर्मात्मा महाबलवान् देवरातः, स एव बृहद्रथः इति प्रसिद्धः। बृहद्रथस्य महावीरः पुत्रः, महावीरस्य सुदृतिर्धार्मिकः। सुदृतेः धर्मात्मा धृष्टकेतुः, धृष्टकेतोः हरीश्वरः। हरीश्वरस्य मरुः, मरोरप्रतिन्दकः, प्रतिन्दकात् धर्मात्मा कीर्तिरथः। कीर्तिरथस्य देवमीढः, देवमीढस्य विभुदः, विभुदस्य महीध्रकः। महीध्रकस्य कीर्तिरातः, कीर्तिरातस्य महारोमाः, महारोमणः स्वर्णरोमाः, स्वर्णरोमणः ह्रस्वरोमाः।" "तस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः द्वौ एव पुत्रौ अभवताम्; अहं ज्येष्ठः, कुसध्वजः नाम भ्राता कनिष्ठः। पिता माम् अधिराज्ये अभिषिच्य, भारं मयि न्यस्य, वने गतः, कुसध्वजमपि स्थाने स्थापयामास। पितरि स्वर्गं गते अहं धर्मेण राज्यं कृत्वा सदा भ्रातरं देवसमं कुसध्वजं स्नेहेन अपश्यं।" "ततः कालेन कश्चन सुधन्वा नाम राजा साम्काश्याद् आगत्य मिथिलाम् अभ्यर्दयत्। स माम् अब्रवीत्— 'शिवधनुः अप्रतिमं च सीतां च दातुमर्हसि इति।' न दत्ते मया स युद्धे माम् अभ्यगच्छत्। तत्र युद्धे तं सुधन्वानं प्रतीयमानम् अहं निहत्य भ्रातरं कुसध्वजं साम्काश्ये अभिषिच्य।" "एष मे भ्राता कनिष्ठः, अहं च ज्येष्ठः, हे महर्षे; परममुदितः उभे अपि कन्ये तुभ्यं ददामि।