सर्वेषु कार्येषु, परमपूज्यः महर्षिः वसिष्ठः सर्वेषां ऋषीणां अनुमत्याः प्रतिनिधिः अभवत्—विश्वामित्रस्य तथा सर्वेषां महर्षीणां। धर्मात्मा वसिष्ठः मम पक्षे क्रमशः वदिष्यति इति दशरथः मौनम् आसाद्य, परमपूज्यः वसिष्ठः तत्र वाक्यम् उदाहरत्। वसिष्ठः कथयति—ब्रह्मा, योऽव्यक्तमूलः, नित्यः, शाश्वतः, अजरः च, तेन पुरोहितानां सन्निधौ विदग्धाय वैदेहाय वचनानि उक्तानि। तस्मात् मरीचिः उत्पन्नः; मरीचेः कश्यपः पुत्रः; कश्यपात् विवस्वान्; विवस्वतः मनुः, यः वैवस्वतः इति प्रसिद्धः। सः मनुः आदिकर्ता; तस्य पुत्रः इक्ष्वाकुः; इक्ष्वाकुः अयोध्यायाः प्रथमः राजा इति विद्यात्। इक्ष्वाकोः पुत्रः कुक्शिः नाम्ना; कुक्शेः पुत्रः विकुक्शिः, यः दीप्तिमान् अभवत्। विकुक्शेः बलवान् बाणः पुत्रः; बाणात् बलवान् अनरण्यः पुत्रः। अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः; पृथोः त्रिशङ्कुः; त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः, यः महाकीर्तिमान् अभवत्। धुन्धुमारस्य पुत्रः यवनाश्वः, महाबलवान् महारथः; यवनाश्वस्य पुत्रः मान्धाता, भूमिपतिः। मान्धातुः पुत्रः सुसन्धिः; सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः च प्रसनजित् च। ध्रुवसन्धेः पुत्रः प्रसिद्धः भरतः; भरतस्य पुत्रः बलवान् असितः। असितस्य विरोधिनः राजानः उत्पन्नाः—हैहयाः, तालजङ्घाः, शशबिन्दवः वीराः। तैः सह युद्धे राजा निर्जितः, ततः स्वपत्नीभिः सह हिमालयं गतः। असितः अल्पबलः, कालकृतं प्राप्तः; उभे पत्न्यौ गर्भिण्यौ अभवताम् इति कथ्यते। एकया गर्भनाशाय सगरः सहपत्नीं दत्तः; ततः रम्ये पर्वते ऋषिः हृष्टः अभवत्। हिमालये भार्गवः च्यवनः शरणम् अगच्छत्; तत्र एकं कुलीनां स्त्रीं, देवसमानदीप्तिम्, भार्गवः उपगच्छत्। सा पद्मपत्राक्षी उत्तमपुत्रकामना ऋषिं नमस्कृत्य समीपम् आगच्छत्; सा कालिन्दी ऋषिं अभिवादयत्। ऋषिः ताम् पुत्रे इच्छायां संबोधितवान्—"तव गर्भे, हे कुलीनि, धर्मात्मा महाबलवान् पुत्रः भविष्यति।" "सः पुत्रः शीघ्रं महाबलवान् दीप्तिमान् भविष्यति; गर्भसहितम्, हे पद्माक्षि, मा शोकम् कुरु।" च्यवनं नमस्कृत्य राजकन्या, पतिसंनिष्ठा, पतिसंयोगाभावेऽपि, पुत्रं प्रसूतवती। तस्यै सहपत्नीद्वेषात् गर्भनाशाय औषधम् दत्तम्; तथापि तेन औषधेन सह सगरः जातः। सगरस्य पुत्रः असमञ्जः; असमञ्जस्य अंशुमान्; दिलीपात् (अंशुमानः पुत्रः) भगीरथः। भगीरथात् ककुत्स्थः; ककुत्स्थात् रघुः; रघोः प्रसिद्धः प्रवृद्धः, नरभक्षकः। प्रवृद्धात् कल्माषपादः; कल्माषपादात् शङ्खनः; शङ्खनस्य पुत्रः सुदर्शनः; सुदर्शनस्य अग्निवर्णः। अग्निवर्णस्य पुत्रः शीघ्रगः; शीघ्रगस्य पुत्रः मरुः; मरुतः प्रशुश्रुकः; प्रशुश्रुकात् अम्बरीषः। अम्बरीषस्य पुत्रः राजा नहुषः; नहुषात् ययातिः; ययातेर् नाभागः। नाभागस्य पुत्रः अजः; अजात् दशरथः; दशरथात् रामः लक्ष्मणः च भ्रातरौ जातौ। एवं पुरातनः, शुद्धः, धर्मिष्ठः, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः, वीरः, सत्यवादी राजवंशः। रामलक्ष्मणयोः कृते, हे राजन्, तव कन्यां याचामि; तौ तस्याः योग्यौ, तौ तस्याः समौ, तौ तस्याः पात्रौ, तस्मै दातव्या इति। एतत् श्रुत्वा, वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डे एकसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते। ततः जनकः, वसिष्ठस्य वचनम् श्रुत्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रत्युवाच—"सर्वं शुभम् अस्तु; मम वंशवृत्तान्तः श्रवणाय योग्यः।" "हे श्रेष्ठ ऋषे, कन्यादाने वंशः वंशजेन पूर्णतया उद्घाटितव्यः; तं शृणु, हे विद्वन्।" त्रैलोक्यप्रसिद्धः कश्चन राजा, स्वकर्मणा सुप्रसिद्धः, निमिः नाम, परमधर्मात्मा, सर्वसत्त्वेषु श्रेष्ठः। तस्य पुत्रः मिथिः; मिथेः पुत्रः जनकः; सः प्रथमः राजा जनकः; जनकात् उदावसु उत्पन्नः। उदावसोर् धर्मात्मा नन्दिवर्धनः; नन्दिवर्धनस्य पुत्रः महाबलवान् सुकृतुः। सुकृतुतः धर्मात्मा महाबलवान् देवरातः; देवरातः राजर्षिः, बृहद्रथः इति प्रसिद्धः। बृहद्रथस्य पुत्रः वीरः महावीरः; महावीरस्य पुत्रः सुधृति, स्थिरधीरः, सत्यवीरः। सुधृतितः धर्मात्मा धृष्टकेतुः, महावीर्यः, जातः; धृष्टकेतोर् राजर्षिः, प्रसिद्धः हर्यश्वः। हर्यश्वस्य पुत्रः मरुः; मरुतः प्रतिन्दकः; प्रतिन्दकात् धर्मात्मा कीर्तिरथः राजा। कीर्तिरथस्य पुत्रः देवमीडः इति प्रसिद्धः; देवमीडस्य पुत्रः विबुधः; विबुधस्य पुत्रः महीधरकः। एवं वसिष्ठजनकयोः वंशवृत्तान्तः ऋषिपूर्वकः, राजर्षिपूर्वकः, धर्मपरम्परया, सत्यपरम्परया, शुद्धपरम्परया, आदरपूर्वम् उपन्यस्तः।