शुभं शृणु। शीघ्रगामी उत्तमदूतैः प्रेषितं सन्देशं श्रुत्वा, राजा कुशध्वजः जनकस्य आज्ञया त्वरितं समागच्छत्। स धर्मनिष्ठं महात्मानं जनकं दृष्ट्वा, शतानन्दं च, तौ सुपुण्यौ अभिवाद्य, ताभ्यां सस्नेहं नमस्कारं अकरोत्। ततः स राजर्षिः राज्ञां योग्यं दिव्यं सिंहासनं आरोह्य, तौ भ्रातरौ तेजस्विनौ समं समासीताम्। तदनन्तरं तौ वीर्यसम्पन्नौ भ्रातरौ, प्रधानमन्त्रिणं सुदामानं प्रेषयामासतुः — "त्वं शीघ्रं गच्छ, मन्त्रिणां श्रेष्ठ, कीर्तिमन्तमिक्ष्वाकुं आमन्त्रय।" "सपुत्रैः, सचिवैः, अनपराजितः रघुवंशवर्धकः, अतिथिस्थले आगम्यत्वं।" सुदामा तत्र गत्वा, आयोध्याधिपं दसरथं दृष्ट्वा, शिरसा नमस्कृत्य, अब्रवीत् — "मिथिलाधिपः जनकः त्वां द्रष्टुम् इच्छति।" "सः गुरुभिः, पुरोहितैः सह मिलितुम् निश्चितः।" मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा, राजा मुनिभिः सह, बान्धवैः सहितः, मन्त्रिभिः, गुरुभिः, जामातृभिः च, यत्र जनकः तत्र अगच्छत्। तत्र वाक्यनिपुणानां श्रेष्ठः जनकं सम्बोधयामास — "हे महराजन्, इक्ष्वाकुवंशस्य कुलदेवतां त्वं जानासि।" "सर्वेषु कार्येषु वसिष्ठः वाचकः, विश्वामित्रेण अन्यैः महर्षिभिः अनुमोदितः।" "अयं धर्मात्मा वसिष्ठः मम पक्षे यथाक्रमं वदिष्यति।" दसरथः मौनं धृत्वा, वसिष्ठः पूज्यः मुनिः वक्तुम् आरभत। "ब्रह्मा—यस्य उत्पत्तिः गोचरातीतः, नित्यः, अनादिः, अव्ययः—सः वैदेहं बुद्धिमन्तं पुरोहितानां सन्निधौ अब्रवीत्।" "तस्मात् मरीचिः जातः; मरीचेः कश्यपः पुत्रः; कश्यपात् विवस्वान्; विवस्वतः वैवस्वतः मनुः।" "मनुः आदिपुरुषः, तस्य पुत्रः इक्ष्वाकुः; इक्ष्वाकुः प्रथमः आयोध्यायाः राजा।" "इक्ष्वाकु-पुत्रः कुक्शिः; कुक्शेः पुत्रः विकुक्शिः।" "विकुक्शेः तेजस्वी बाणः; बाणात् अनरण्यः।" "अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः; पृथोः त्रिशङ्कुः; त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः महाकीर्तिः।" "धुन्धुमारात् युवनाश्वः महाबलवान्; युवनाश्वस्य पुत्रः मन्धाता भूमिपतिः।" "मन्धातुः पुत्रः सुसन्धिः; सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ — ध्रुवसन्धिः, प्रसैनजित्।" "ध्रुवसन्धेः प्रसिद्धः भरतः; भरतस्य पुत्रः असितः महाबलिः।" "तस्य विरुद्धाः हयहयाः, तालजङ्घाः, शशबिन्दवः शत्रुत्वेन उत्पन्नाः।" "सः राजन् तैः युद्धं कृत्वा, हिमालयं गच्छत् पत्नीसहितः।" "असितः अल्पबलः, भाग्यवशात् दिवं गतः; उभे पत्न्यौ गर्भिण्यः अभवतः।" "एकया गर्भनाशाय सगरः सहपत्नीं दत्तः; तत्र रम्यगिरौ ऋषिः हृष्टः अभवत्।" "भार्गवः च्यवनः हिमालये शरणं प्राप्तः; तत्र एकं कुलीनां स्त्रीं भगवत्स्वरूपां उपागच्छत्।" "पद्मपत्रनयना, उत्तमपुत्रकामिनी, ऋषिं प्रणम्य, कालिन्दी अभिवाद्य।" "ऋषिः ताम् पुत्रकामां सम्बोध्य, गर्भोत्पत्तौ अब्रवीत् — 'तव गर्भे, कुलिनि, धर्मात्मा महाबलवान् पुत्रः भविष्यति।'" "'महाबलः तेजस्वी पुत्रः शीघ्रं भविष्यति; गर्भसहितं, पद्मनयने, शोकं मा कुरु।'" "च्यवनं नमस्कृत्य, पतिसंनिष्ठा राजकुमारी, पतिसंयोगाभावे अपि, पुत्रं प्रसूतवती।" "परन्तु, सहपत्नी-स्पर्धया, गर्भनाशाय औषधं दत्तम्; तथापि, औषधसहितः सगरः जातः।" "सगरस्य पुत्रः असमञ्जः; असमञ्जस्य अंशुमान्; अंशुमानस्य पुत्रः दिलीपः, दिलीपस्य भगीरथः।" "भगीरथात् ककुत्स्थः; ककुत्स्थात् रघुः; रघोः प्रवृद्धः नरभक्षकः।" "तस्मात् कल्माषपादः; कल्माषपादात् शङ्खनः; शङ्खनस्य पुत्रः सुदर्शनः; सुदर्शनस्य अग्निवर्णः।" "अग्निवर्णस्य शिघ्रगः; शिघ्रगस्य मरुः; मरु-पुत्रः प्रशुश्रुकः; प्रशुश्रुकस्य अम्बरीषः।" "अम्बरीषस्य पुत्रः नहुषः; नहुषस्य ययातिः; ययातेः नाभागः।" "नाभागस्य पुत्रः अजः; अजस्य दशरथः; दशरथात् रामः लक्ष्मणः च।" "पुरातनः, शुद्धः, धर्मनिष्ठः, सत्यवादी, इक्ष्वाकुवंशजः, वीरः, राजा — तस्य वंशस्य राम-लक्ष्मणयोः कृते, हे राजन्, तव कन्यां याचामि; तौ तस्याः योग्यौ, तव कन्यां तेषां समर्पय।" एवं सर्गस्य एकसप्ततितमं शृणु, वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे। एवं उक्ते, जनकः अञ्जलिं कृत्वा प्रत्युवाच — "सर्वं शुभं भवतु; तव वंशकथां श्रोतुम् अर्हसि।