ततः महाबाहुः विश्वकर्मा तेषां राक्षसानां प्रति अमरावतीसमां निवासभूमिं सम्यक् वर्णयामास। समुद्रस्य दक्षिणे तीरे त्रिकूट इति गिरिः प्रतिष्ठितः, सुवेलः नामान्यः पर्वतः च, हे उत्तम पुरुष। तस्य पर्वतः मध्ये शिखरे, मेघसमवर्णे, पक्षिभिः अपि दुरासाद्ये, सर्वतः कृतान्तशिलासमच्छिन्नभागे— त्रिंशद्योजनविस्तीर्णे, शतयोजनदीर्घे, सुवर्णमयभित्तिभिः परिवृते, सुवर्णतोरणैः शोभिते, मया, शक्रस्य आज्ञया, लङ्केति पुरी निर्मिता; तत्र यूयं, बलिनः राक्षसाः, अवध्याः निवत्स्यथ। यथा देवाः इन्द्रसहिताः अमरावत्यां वसन्ति, तथैव यूयं बहुभिः राक्षसैः परिवृताः लङ्कायाः दुर्गे वसथ। शत्रुभ्यः अजेयाः, रिपून् विनाशयित्वा, समृद्धिं प्राप्स्यथ। विश्वकर्मणः वचः श्रुत्वा, ते प्रमुखा राक्षसाः सहस्रैः अनुयायिभिः सहिताः तां पुरीं प्राप्य तत्र वासं चक्रुः। लङ्कां प्राप्तवन्तः, दृढभित्तिकोटिभिः परिवृतां, खट्वाङ्गकूपैः सुरक्षितां, शतशः सुवर्णगृहैः पूर्णां, ते रजनीचराः प्रमुदिताः तत्र निवसन् सुखमवापुः। तस्मिन्नेव काले, हे राघव, यथेष्टम्, नर्मदा नाम गन्धर्वी जाताऽभूत्, हे रघुनन्दन। तस्याः त्रयः कन्याः आसन्, याः बुद्ध्या, सौन्दर्येण, कीर्त्या च दीप्तिमतीः; तासां ज्येष्ठा राक्षसी जाताऽभूत् राक्षसासु। ताः गन्धर्वकन्याः मुखचन्द्रसमप्रभाः, मातरः ताः प्रमुदिता राक्षसराज्ञः त्रिषु दत्तवत्यः। शुभे मुहूर्ते, दिव्ययोगेन, मातृदत्ताः ताः कुलीनाः पत्न्यः सुकैशस्य पुत्राणां अभवन्, हे राम। ताः पत्न्यः समालिङ्ग्य, ते अप्सरसः इव देवाः स्वपत्नीभिः सह क्रीडन्तः सुखमवापुः। तत्र माल्यवतः पत्नी सुन्दरी नाम सुन्दरी अभवत्। तस्यां तेन जाताः पुत्राः—शृणु—वज्रमुष्टिः, विरूपाक्षः, राक्षसः दुर्मुखः। सुप्तघ्नः, यज्ञकोपः, मदोन्मत्तश्च; तथा अनला नाम कन्या अपि तस्याम् अभवत्, हे राम। सुमालिनः पत्नी केतुमती, पूर्णचन्द्रनिभानना, प्राणाधिकप्रिया च तस्य; सुमाली तस्यां रजनीचरः पुत्रान् उत्पादयामास। शृणु तान् यथाक्रमम्, हे महाबाहो। प्रहस्तः, अकम्पनः, विकटः, कालकर्मुकः, धूम्राक्षः, दण्डः, सुपार्श्वः महाबलः। संहरदि, प्रघासः, राक्षसः भासकर्णः; तथा राका, पुष्पोत्कटा, कैकसी शुद्धस्मिता च। मालिनः पत्नी वसुधा नाम, दिव्यरूपिणी गन्धर्वी, कमलपत्रनयना, स्वसा च सा, श्रेष्ठयक्षिण्यः सदृशी। सुमालिनः अनुजः तस्यां पुत्रान् उत्पादयामास, हे राघव, शृणु तान्। अनिलः, अनलः, हरः, सम्पातिः—एते माल्याः, विभीषणस्य मन्त्रिणः, रजनीचराः। ततः त्रयः ते प्रमुखा राक्षसाः, शतशः पुत्रैः सहिताः, देवान्, इन्द्रं, ऋषीन्, नागयक्षांश्च, महाबलपराक्रमसमन्विताः, गर्विताः, समरे अभ्यधावन्। ते वातसमा लोकान् विचरन्तः, युद्धे अजित्याः, मृत्युसमप्रभाः, वरदानप्रभावात् अतीव गर्विताः, यज्ञविघ्नाय सदा प्रवृत्ताः। तैः पीड्यमानाः, देवाः मुनयश्च, भीताः, शरणं जग्मुः महेश्वरं, देवेशं। ते अजं, अव्यक्तं प्रभुं, जगत्सृष्टिसंहारकर्तारं, सर्वलोकाश्रयं, परं गुरुं, पूज्यं समुपेत्य, संगता, कामारिं त्रिपुरान्तकं त्रिनेत्रं प्राञ्जलयः, भीतस्वराः, इदं वचः ऊचुः— "भगवन्, भूतनाथ, सुकैशस्य पुत्राः, पितामहवरैः गर्विताः, सर्वाणि भूतानि द्वेषेण पीडयन्ति। अस्माकं आश्रमाः, पूर्वं शरण्याः, अधुना अनाथाः जाताः; स्वर्गात् देवांश्च अपास्य, ते तत्र देववत् क्रीडन्ति। वदन्ति च—'अहं विष्णुः, अहं रुद्रः, अहं ब्रह्मा, अहं देवेश्वरः; अहं यमः, वरुणः, अहं चन्द्रः, अहं सूर्यः च' इति। एवं माली, सुमाली, माल्यवान् राक्षसाः, तेषां प्रमुखाः अनुचराः, युद्धे गर्वात् अस्मान् पीडयन्ति; हे देव, भीतैः अस्माभिः त्वं शरणं प्रार्थ्यसे। त्वं पापरूपं धारयित्वा, सुरशत्रून् विनाशय। ये युद्धे गर्विताः तेषां नेता भवन्ति—" एवं सर्वैः देवैः सम्यक् याचितः, जटाजूटधरः नीललोहितः प्रभुः, सुकैशस्य प्रति कृतज्ञतया, देवगणान् प्रति उवाच— "नाहं तान् हनिष्यामि; मया ते न हन्तव्याः, हे देवाः। अहं वः मन्त्रं दास्यामि येन ते विनश्यन्ति।" एवं निश्चित्य, यूयं, हे महर्षयः, विष्णुं शरणं गच्छथ; स एव तान् हनिष्यति।" ततः महेश्वरं प्रणम्य, जयशब्दैः, ते देवाः विष्णुं जग्मुः, रजनीचरभीताः। शङ्खचक्रधरं देवं प्रणम्य, सुसम्मान्य, ते सुकैशस्य पुत्रान् विषये व्याकुलाः वचनं ऊचुः— "सुकैशस्य पुत्रैः, त्रिभिः, त्रेताग्निसदृशैः, अस्माकं वासस्थानानि वरदानप्रभावात् अपहृतानि। अस्ति लङ्केति पुरी, त्रिकूटशिखरे स्थितं दुर्गं; तत्र वसन्तः रजनीचराः अस्मान् सर्वान् पीडयन्ति।