विश्वामित्रः अग्रतः स्थित्वा, रामः लक्ष्मणः च पितुः पद्मान्यस्पृश्यताम्। राजा दशरथः पुत्रयोः रामलक्ष्मणयोः शब्दं श्रुत्वा परमं हर्षमवाप। तत्र स राजा जनकेन महता सत्कार्यः सन्तुष्टः तस्थौ। जनकः धर्मविद् महातेजाः, यज्ञस्य तथा स्वकन्यायाः विधिं कृत्वा, तत्र रात्रिं यापयामास। अथ प्रभाते जनकः स्नानादिकं कृत्वा, महान् ऋषिभिः सन्निधौ, शतानन्दं कुलपुरोहितं प्राज्ञं संबोधितवान्। स उवाच—मम भ्राता कुशध्वजः नाम, महातेजाः, वीर्यवान्, धर्मिष्ठः च, पुण्ये नगरे वसति। स सांकाश्ये निवसति, पुण्यसमानं नगरं, कुमतीनदीं पिबन्, यः वनैः फलैः च परिपूर्णः, यथा दिव्यं पुष्पकं रथम्। तम् द्रष्टुम् इच्छामि—स यज्ञस्य रक्षकः मम मतिः। स महातेजाः अपि मम सह आनन्दे भागी भविष्यति। शतानन्दस्य सन्निधौ एवं उक्ते, जनकः किञ्चन परिचारकान् आदेशं दत्तवान्। तदनु ते परिचारकाः अश्वैः शीघ्रं गत्वा, कुशध्वजं नरसिंहम् आनयितुम् प्रयाताः, यथा विष्णुं इन्द्रस्य आज्ञया आह्वयन्ति। सांकाश्ये आगत्य, ते कुशध्वजं दृष्ट्वा, तस्य कृतं यद् जनकस्य च मनसि यद् आसीत्, तद् सर्वं न्यवेदयन्। दूतानां शीघ्रं वचनं श्रुत्वा, राजा कुशध्वजः जनकस्य आज्ञया तत्र आगतः। धर्मनिष्ठं जनकं महात्मानं दृष्ट्वा, शतानन्दं तथा धर्मिष्ठं जनकं नमस्कृत्य, सम्मानं अकरोत्। स राजसीं उत्तमां आसनं आरुरोह, यत्र राजा उपविष्टः। तयोः भ्रातृयोः तेजसा समौ, तत्र उपविश्य। ततः तौ महाबलौ भ्रातरौ, प्रधानं मन्त्रिणं सुदामानं प्रेषयामासतुः—शीघ्रं गच्छ, मन्त्रिणां श्रेष्ठ, इक्ष्वाकुं अभिगच्छ। तं पुत्रैः मन्त्रिभिः च सह, अजेयम्, रघुवंशवर्धनं, आतिथ्यस्थानं आनय। स तत्र गत्वा, अयोध्याधिपं दृष्ट्वा, शिरसा नमस्कृत्य, उक्तवान्—मिथिलाधिपः जनकः त्वां द्रष्टुम् इच्छति। स गुरुभिः पुरोहितैः सह मिलितुम् निश्चितः। मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा, राजा ऋषिभिः सह, तथा— स बन्धुभिः राजा तत्र यत्र जनकः आसीत्, मन्त्रिभिः, गुरुभिः, बन्धुभिः च सह अगच्छत्। तत्र वाक्यकुशलः जनकं संबोधितवान्—महान् नृप, इक्ष्वाकुवंशस्य कुलदेवतां त्वं जानासि। सर्वेषु कार्येषु वसिष्ठः ऋषिः वक्ता, विश्वामित्रः महर्षयः अनुमोदनं ददाति। एष धर्मनिष्ठः वसिष्ठः मम कार्ये यथाक्रमं वदिष्यति। दशरथः मौनं कृत्वा, वसिष्ठः महर्षिः वाक्यं अब्रवीत्। ब्रह्मा, अनिर्देश्यः, नित्यः, शाश्वतः, अव्ययः, वैदेहं प्राज्ञं पुरोहितानां सन्निधौ वाक्यं अब्रवीत्। तस्मात् मारीचिः उत्पन्नः; मारीचेः कश्यपः; कश्यपात् विवस्वान्; विवस्वतः वैवस्वतः मनुः। मनुः प्राचीनः प्रजापतिः, इक्ष्वाकुः मनोः पुत्रः; इक्ष्वाकुः अयोध्यायाः प्रथमः राजा। इक्ष्वाकोः पुत्रः कुक्शिः; कुक्शेः विकुक्शिः। विकुक्शेः बाणः महाबलः, महातेजाः; बाणात् अनरण्यः महाबलः, महातेजाः। अनरण्येः पृथुः; पृथोः त्रिशङ्कुः; त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः महाकीर्तिः। धुन्धुमारात् युवनाश्वः महाबलः, महारथः; युवनाश्वस्य पुत्रः मान्धाता भूमिपतिः। मान्धातुः सुसन्धिः; सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः, प्रसैनजित्। ध्रुवसन्धेः प्रसिद्धः भरतः; भरतात् महाबलः असितः। तस्मिन्म् शत्रवः—हैहयाः, तालजङ्घाः, शशबिन्दवः वीराः—उद्भूताः। स तैः युद्धं कृत्वा, राजा निर्वासितः; पत्न्यः सह हिमालयं गतः। असितः राजा दुर्बलः, स्वकाले मृत्युम् प्राप्तः; उभे पत्न्यः गर्भिण्यः अभवताम्। एकया गर्भनाशाय सगरः सहपत्नीं दत्तः; तत्र हिमालये मुनिः हृष्टः अभवत्। भर्गवः नाम च्यवनः हिमालये शरणं गृहीतवान्; तत्र एकः कुलवधूः दिव्यतेजाः भर्गवम् उपागच्छत्। कमलपत्राक्षी, उत्तमपुत्रकामिनी, तं मुनिं प्रणम्य, कालीन्दी मुनिं नमस्कृत्य। स मुनिः ताम् पुत्रकामां, पुत्रजन्मे, संबोधितवान्—“तव गर्भे, कुलवधूः, धर्मिष्ठः महाबलः पुत्रः भविष्यति।” “महाबलः महातेजाः पुत्रः शीघ्रं जन्मास्यति; गर्भेण सह, कमलाक्षि, दुःखं मा कुरु।” च्यवनं नमस्कृत्य, राजकन्या, पतिसंयुक्ता, पतिसंयोगाभावे अपि, पुत्रं जन्मास्यति। परन्तु तस्या, सहपत्नीं प्रति स्पर्धया, गर्भनाशाय औषधं दत्तम्; तथापि, तेन औषधेन सह सगरः जातः।