सुखेन सा रात्रिः प्रीत्या व्यतीता, ततो दीप्तिमान् रामः लक्ष्मणेन सह प्रातरुत्थाय जगाम। विश्वामित्रस्य पुरतः पितुः पादौ स्पृष्ट्वा रामलक्ष्मणौ तत्र स्थितौ; तयोः स्वपुत्रयोः स्वरं श्रुत्वा राजा परमं हर्षमवाप। स तत्र एव महता संपूजितः जनकेन सन्तुष्टः तस्थौ; धर्मविद् जनकः अपि, स्वकर्मणि यज्ञकर्मणि च कन्यायाः च कृतवन्, तत्रैव रात्रिं व्यतीयाय। प्रभाते जनकः स्वकृत्यं समाप्त्य, महर्षीणां मध्ये सपरिषदं शतानन्दमुवाच। "मम भ्राता कुशध्वजः नाम, महाशक्तिर्वीर्यवान् धर्मात्मा च, पुण्ये पुरी निवसति। स साङ्काश्ये नगरे, पुण्यसम्पन्ने, क्षुमतीतीरविपिने, फलवृक्षोपशोभिते, दिव्ये पुष्पके यथा, निवसति। अहं तं द्रष्टुमिच्छामि, यः मम यज्ञस्य रक्षकः; सः अपि मम सह आनंदे भागी भविष्यति।" एवं शतानन्दस्य सन्निधौ उक्ते, तत्र परिचारकाः आगच्छन्, जनकः तान् आदेशं दत्तवान्। राजाज्ञया ते शीघ्रगामिभिः तुरगैः साङ्काश्यं प्रति प्रस्थिताः, पुरुषसिंहमिव विष्णुं इन्द्राज्ञया आहूयन्ति। ते साङ्काश्यं गत्वा कुशध्वजं दृष्ट्वा, सर्वं यथावत् जनकस्य चित्तं च निवेदयामासुः। शुभदूतवाक्यं श्रुत्वा, राजा कुशध्वजः जनकस्याज्ञया त्वरया आगतः। स धर्मनिष्ठं जनकं दृष्ट्वा, शतानन्दं च, धर्मिष्ठं जनकं च अभिवाद्य, तयोः पादौ ववन्दे। तेन राजोपविष्टः सिंहासने शोभने, भ्रातरौ तौ समौ तेजसा समुपविष्टौ। ततः तौ वीर्यवन्तौ भ्रातरौ, श्रेष्ठं मन्त्रिणं सुदामानं प्रेषयामासतुः—"त्वं शीघ्रं गच्छ, मन्त्रिप्रवर, इक्ष्वाकुकुलश्रेष्ठं आनय। सः पुत्रैः मन्त्रिभिः च, अजितः रघुवंशवर्धनः, आतिथ्यस्थानं आगच्छतु।" स गत्वा तं दृष्ट्वा, शिरसा प्रणम्य, "अयोध्याधिपते, मिथिलाधिपः जनकः त्वां द्रष्टुमिच्छति," इति न्यवेदयत्। "सः तवाचार्यैः ऋत्विग्भिः च सह साक्षात् मिलितुम् इच्छति," इति मन्त्रिवरस्य वाक्यं श्रुत्वा, राजा ऋषिभिः सह तत्र प्रस्थितः। स बान्धवैः मन्त्रिभिः आचार्यैः च सह जनकस्य समीपं जगाम। तत्र वाक्यविशारदः श्रेष्ठः जनकं प्रति इदं वचनं अब्रवीत्—"राजन्, त्वं इक्ष्वाकुकुलस्य कुलदेवतां जानासि। सर्वेषां कार्येषु भगवतः वसिष्ठस्य वचनं, विश्वामित्रप्रमुखैः महर्षिभिः अनुमोदितं, प्रामाणिकं। स धर्मात्मा वसिष्ठः मम पक्षे यथाक्रमं वदिष्यति।" इति दशरथस्य मौने, पूज्यः वसिष्ठः वचनं प्रावर्तयत्। "ब्रह्मा, अनादिनिधनः, शाश्वतः, अव्ययः, ऋत्विजां मध्ये वैदेहाय इदं वचनं उक्तवान्। तस्मात् मारीचिः जातः, मारीचेः कश्यपः, कश्यपात् विवस्वान्, विवस्वतः वैवस्वतः मनुः। मनुः प्राचीनः प्रजापतिः, तस्य पुत्रः इक्ष्वाकुः; स एव अयोध्यायाः प्रथमः राजा इति विद्धि। इक्ष्वाकोः पुत्रः कुक्शिः, तस्मात् विकुक्शिः, विकुक्शेः बाणः, बाणात् अनरण्यः। अनरण्यस्य पृथुः, पृथोः त्रिशङ्कुः, त्रिशङ्कोः धुन्धुमारः महायशाः। धुन्धुमारात् युवनाश्वः महाबलवान् रथी, तस्य पुत्रः मान्धाता भूमिपः। मान्धातुः सुसन्धिः, सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः च प्रसेनजित् च। ध्रुवसन्धेः भरतः, भरतस्य असितः महाबलः। असितस्य वैरिणः—हैहयाः तालजंघाः शशबिन्दवः च—समुत्थिताः। स तैः युद्धे निर्जितः, हिमालयं पत्नीसहितः गतः। असितः दुर्बलः राजा, कालधर्मं उपगम्य, पत्न्यौ गर्भिण्यौ अभवताम्। तत्र एका स्वगर्भं नाशयितुं सहपत्नीं सगरं दत्तवती; हिमवति रम्ये गिरौ, मुनिः प्रहृष्टः। भर्गवः च्यवनः हिमालये आश्रितः, तत्र कन्या दिव्यायुषी भर्गवं उपगम्य, सुमधुरं प्रणम्य, उत्तमपुत्रकामिनी, कमलपत्राक्षी कालिन्दी तं मुनिं प्रणम्य उपससाद। मुनिः तां पुत्रार्थिनीं प्रीत्या प्रोवाच—'तव गर्भे, सुभगे, धर्मात्मा महाबलः पुत्रः भविष्यति। शीघ्रं महाबलः तेजस्वी पुत्रः जायेत; गर्भसहितं, कमललोचने, मा शोच।' इति च्यवनं प्रणम्य, सा राजकन्या पतिसंयुक्ता पतिसंयोगं विना अपि, तत्रैव पुत्रं प्रसूता।