विभीषणः धर्मात्मा कीर्तिमान् च राक्षसानां श्रेष्ठैः सहितः पितृपैतामहम् ऐश्वर्यम् पुनराप्त्वा लङ्कां राजा भूत्वा प्रत्यगच्छत्। ततो राघवः परमदानवः श्रीमान् शत्रून् विनिहत्य महता हर्षेण समग्रं राज्यं शशास, धर्मं वेदितुम् इच्छन्तं लक्ष्मणं वाक्यम् अब्रवीत्— “धर्मज्ञ, मम सहाय्येन पूर्वराजभिः पालिता या पृथिवी, बलवता त्वया पालयितव्या; यथा पितृभिः मया च सा धारिता, एवं त्वं युवराजभारं वह।” इत्युक्तः स सर्वथा प्रेरितः सौमित्रिः तद् युवराज्यम् न प्रतिजग्रह, तदा महात्मना भरतः अभिषिक्तः। राजपुत्रः पुनः पुनः पौण्डरीकं, अश्वमेधं, वाजपेयं च, नानाविधानि चान्ये यज्ञान् अकार्षीत्। राघवः दशसहस्रवर्षाणि राज्यं प्राप्य, शतशः अश्वमेधयज्ञान् उत्तमैः हयैः महादानेन चकार। जानुबाहुः विशालवक्षाः बलवान् रामः लक्ष्मणेन सहितः पृथिवीं शशास। धर्मात्मा राघवः परमं राज्यं प्राप्य, मित्रैः बान्धवैः स्वजनैः च सह नानायज्ञैः पूजितः अभवत्। रामराज्ये न काचिद् विधवा शुश्राव, न च मृगभयम्, न च रोगभयम् आसीत्। न चौराः जगति, नापि कश्चन दुःखम् अनुभूतवान्; न वृद्धाः युवानं प्रेतक्रियाम् अकरोत्। सर्वं हृष्टम्, सर्वे धर्मनिष्ठाः, केवलं रामं पश्यन्तः, परस्परं न हिंसितवन्तः। सहस्रशः पुत्रान्, निरामयान्, निरदुःखान् जनाः सहस्रवर्षाणि प्राप्नुवन्ति रामराज्ये। “राम, राम, राम” इति जनानां वाचः; जगत् रामस्यैव जातम्। तत्र वृक्षाः सदा मूलिनः, सदा फलिनः, सदा पुष्पिताः; मेघाः यथाकामं वृष्टिं ववृषुः, वातः सुखस्पर्शः आसीत्। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च लोभवर्जिताः स्वकर्मसु प्रवृत्ताः, स्वकर्मणा तुष्टाः। रामराज्ये जनाः धर्मनिष्ठाः, सत्यपरायणाः, सर्वगुणसम्पन्नाः, सर्वे धर्मे प्रवृत्ताः। श्रीरामः भ्रातृभिः सह दशसहस्रवर्षाणि दशशतानि च राज्यं शशास। एषा प्राचीना कविता वाल्मीकिना कृतिः धर्म्या, यशस्यम्, दीर्घायुष्यदा, राज्ञां जयदा, मुनिसंप्रदायजा। यः कश्चिद् इमां नित्यं शृणोति, स पापात् प्रमुच्यते; पुत्रकामः पुत्रान्, धनकामः धनम् आप्नोति। रामस्याभिषेकं शृण्वन् नरः जगति राज्यं प्राप्नोति, राजा पृथिवीं विजित्य शत्रून् निगृह्णाति। यथा सुमित्रा लक्ष्मणं, कैकेयी भरतम्, अन्याः च मातरः जीवत्सुतान् दृष्ट्वा हृष्टाः, एवं स्त्रियः सदा सुतपौत्रसमन्विताः प्रमुदिताः स्युः; रामायणश्रवणेन दीर्घायुर्भवति। यः रामस्य निर्व्यलीककर्मणः विजयकथां, वाल्मीकिना कृतां प्राचीं कविता श्रद्धया शृणोति, स जित्क्रोधः क्लेशान् अतिक्रम्य प्रव्रजनात् प्रत्यागत्य स्वजनैः सह मुदम् आप्नोति। यः वाल्मीकिना कृतां प्राचीं कवितां शृणोति, स राघवात् सर्वान् कामान् इह प्राप्नोति। श्रवणेन सर्वे देवाः तुष्टाः, विघ्नाः प्रशम्यन्ते, श्रीः गृहं वसति। राजा पृथिवीं विजित्य विजयी भवति, प्रव्रजितः सुरक्षितः प्रत्यागच्छति, स्त्रियः रजस्वलाः शृण्वन्त्याः उत्तमान् पुत्रान् प्राप्नुवन्ति। इमां प्राचीं इतिहासां पूजयन् पठन् वा सर्वपापैः विमुच्यते, दीर्घायुष्यम् आप्नोति। प्रतिदिनं शिरसा नमित्वा, इदं क्षत्रियैः द्विजातिभिः च श्रोतव्यम्; धनं पुत्रलाभश्च सन्देहः नास्ति। रामायणस्य सम्पूर्णश्रवणेन वा पाठेन वा यः सदा रमते, तस्मिन् सदा रामः तुष्टः, स हि सनातनः विष्णुः। आद्यः भगवान् महाबाहुः हरिः नारायणः प्रभुः, स एव रामो रघुवंशश्रेष्ठः; शेषः लक्ष्मणः इति श्रूयते। एवं प्राचीना कथा उक्ता, भवतः कल्याणं भूयात्; विश्वासेन प्रचार्यताम्, विष्णोः बलं वर्धताम्। एष्यते स्वीकृत्या श्रवणेन सर्वे देवाः तुष्टाः, रामायणश्रवणेन पितरः सदा तृप्ताः। यः श्रद्धया रामस्य भक्त्या मुनिना कृतां सम्पुटिकां लिखति वा लिखापयति, तस्य वासो दिवि भवति। इमां पुण्यां महार्थां कविता शृण्वन्, वंशवृद्धिं, धनधान्यसमृद्धिं, सुभगां भार्यां, परमं सुखं, सर्वार्थसिद्धिं च लभते। इयं कथा दीर्घायुष्यम्, आरोग्यम्, यशः, भ्रातृत्वम्, बुद्धिम्, शुभत्वं च ददाति; इमां शुश्रूषवः श्रोतव्यां, बलैश्वर्यकामैः सदा। रामे राज्यं प्राप्य राक्षसानां विनाशे कृतमते, सर्वे मुनयः राघवम् उपगम्य अभ्यागताः। तत्र कौशिकः, यवक्रीतः, गार्ग्यः, गालवः, मेधातिथेः पुत्रः कण्वः, पूर्वदिग्वासिनः च आगच्छन्। ततः स्वष्टात्रेयः, नमुचिः, प्रमुचिः, दक्षिणदिग्वासिनः अगस्त्येन सह आगताः। नृषद्गुः, कवषः, धौम्यः, महर्षिः रौद्रियः च शिष्यैः सह पश्चिमदिग्वासिनः अपि आगच्छन्।