तदा यदि जनकस्य गुणयुक्तं आचारं भवतः मनः प्रियं भवेत्, शीघ्रं तस्य नगरे गच्छामः, यथा किञ्चित् अपि विलम्बः न भवेत्। ततः मन्त्रिणः सर्वे महर्षिभिः सह प्रत्युवाचुः—"नूनम्।" तेन प्रसन्नः राजा मन्त्रिभ्यः उक्तवान्—"श्वः प्रस्थानं करिष्यामः।" मन्त्रिणः, यथावत् सम्मानिताः, तत्र रात्रिं सुखेन व्यतीतवन्तः, सर्वे सन्तुष्टाः गुणसम्पन्नाः च। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे एकोनसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते। अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा दशरथः, हृष्टः, गुरुभिः बन्धुभिः च सह, सुमन्त्रं इदं वचनं अब्रवीत्—"अद्य सर्वे कोषाध्यक्षाः, विविधरत्नैः भूषितं विपुलं धनं आदाय, अग्रे सुसज्जिताः गच्छन्तु।" "चतुर्विधा सेना शीघ्रं सम्पूर्णा प्रस्थित्यताम्; मम आज्ञया उत्तमं रथं युक्तं कर्तव्यम्।" "वसिष्ठः, वामदेवः, जापालिः, कश्यपः, दीर्घायुषी मार्कण्डेयः, कात्यायनः च उपस्थिताः सन्तु।" "एते ब्राह्मणाः अग्रे गच्छन्तु, मम रथं योजयन्तु, यथा विलम्बः न भवेत्; दूताः त्वरयन्ति।" राज्ञः आज्ञया चतुर्विधा सेना राजानं अनुगच्छन्ति, सः ऋषिभिः सह प्रस्थितः। चत्वारि दिवसानि गत्वा सः विदेहदेशं प्राप्तवान्; जनकः राजा तस्य आगमनं श्रुत्वा स्वागतं आयोजयत्। ततः वृद्धं दशरथं उपसृत्य, जनकः राजा हर्षपूर्णः परमं आनन्दं अनुभवन्। सः सन्तुष्टः राजा पुरुषश्रेष्ठं इदं वचनं अब्रवीत्—"स्वागतं ते, नरश्रेष्ठ! सौभाग्येन आगतः असि, राघव।" "तव पुत्रयोः वीर्येण लब्धं सुखं भविष्यति; सौभाग्येन वसिष्ठः महर्षिः आगतः।" "सर्वैः ब्राह्मणश्रेष्ठैः सह, इन्द्रः देवैः इव, सौभाग्येन मम विघ्नाः निवारिताः, सौभाग्येन कुलं सम्मानितम्।" "राघवैर् वीर्यशौर्ये प्रधानैः सह सम्बन्धेन, हे राजन्, श्वः प्रभाते विवाहसंस्कारः आयोज्यः।" "यज्ञस्य समाप्तौ, राजश्रेष्ठ, विवाहः ऋषिसंनिधौ क्रियताम्।" ऋषिसंनिधौ एतद् वचनं श्रुत्वा नरपतिः प्रत्युवाच। वाक्यकुशलः श्रेष्ठः राजानं प्रत्युत्तरं दत्तवान्—"स्वीकारः दातुः अधीनः; पूर्वं अपि एतत् श्रुतम्।" "यथा त्वं धर्मविद् वदसि, तथा करिष्यामः; तव वचनं धर्मयुक्तं, प्रसिद्धं, सत्यवक्ता इव।" एतत् श्रुत्वा विदेहराजः महद् आश्चर्यं प्राप्नोत्; ततः सर्वे ऋषिगणाः मिलित्वा रात्रिं हर्षपूर्णाः सुखेन व्यतीतवन्तः। तदा रामः तेजस्वी लक्ष्मणेन सह अगच्छत्। विश्वामित्रः अग्रगण्यः तयोः पितुः पादौ स्पृष्टवान्; राजा दशरथः पुत्रयोः राम-लक्ष्मणयोः वाक्यं श्रुत्वा परमं हर्षं अनुभवन्। सः तत्र सुखेन स्थितः, जनकेन मह्येन सम्मानितः; जनकः धर्मविद्, दीप्तिमान्, यज्ञकर्मणि कन्यायाः च विधिं कृत्वा, रात्रिं तत्र व्यतीतवान्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे सप्ततितमः सर्गः समाप्तः। ततः प्रभाते जनकः, कृतस्नानकर्मा, महर्षिसंनिधौ शतानन्दं कुलपुरोहितं इदं वचनं अब्रवीत्—"मम भ्राता कुशध्वजः, महातेजाः, वीर्यवान्, धर्मवान्, शुभे नगरे वसति।" "सः साङ्काश्ये वसति, पुण्यसदृशे नगरे, क्षुमतीनदीं पिबन्, वनफलवृक्षैः सीमायुक्ते, दिव्यं पुष्पकं यथा।" "तम् द्रष्टुम् इच्छामि, सः यज्ञस्य रक्षकः मम मतः; सः महातेजाः अपि मम सुखे भागी भविष्यति।" एवं शतानन्दस्य साक्षात् वचनं श्रुत्वा, किञ्चन परिचारकाः आगत्य, जनकः तान् निर्देशयामास। राज्ञः आज्ञया त्वरितरथेण ते प्रस्थिताः, कुशध्वजं नरसिंहम् आनयितुं, विष्णुं इन्द्रस्य आज्ञया यथा। साङ्काश्यं आगत्य, तं दृष्ट्वा, दूताः कुशध्वजं सर्वं वृत्तान्तं जनकस्य अभिप्रायं च निवेदितवन्तः। दूतवाक्यं श्रुत्वा, कुशध्वजः राजा जनकस्य आज्ञया आगतः। सः धर्मनिष्ठं जनकं दृष्ट्वा, शतानन्दं च, तयोः प्रणामं कृत्वा, सम्मानं अकरोत्। ततः राजोपयुक्तं दिव्यं आसनं आरोहितवान्; भ्रातरौ तेजसा समानौ, एकत्र उपविशताम्। ततः तौ वीर्यवन्तौ भ्रातरौ, श्रेष्ठं मन्त्रिणं सुदामानं प्रेषितवन्तौ—"शीघ्रं गच्छ, मन्त्रिणां श्रेष्ठ, इक्ष्वाकुं महात्मानं आनय।" "सः पुत्रैः मन्त्रिभिः च सह, अजेयः, रघुवंशवर्धकः, आतिथ्यस्थले आगच्छतु।" सुदामान् तत्र गत्वा, दशरथं दृष्ट्वा, शिरः नमित्वा, वदति—"अयोध्याधिपते, मिथिलानरेशः जनकः त्वां द्रष्टुम् इच्छति।" "सः गुरुभिः पुरोहितैः च सह मिलितुम् निश्चितः।" मन्त्रिणः वचनं श्रुत्वा, राजा ऋषिभिः सह, बन्धुभिः च, तत्र गच्छति, यत्र जनकः स्थितः। राजा मन्त्रिभिः, गुरुभिः, बन्धुभिः च सह, प्रस्थितः। ततः वाक्यकुशलः श्रेष्ठः जनकं इदं वचनं अब्रवीत्—"महान् राजन्, त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य कुलदैवतं सम्यक् जानासि।