सर्वे जनाः रामस्य मुखदर्शने गच्छन्तु, यस्य मुखं शशिनः सदृशं दीप्तं। भरतस्य आज्ञां श्रुत्वा शत्रुघ्नः, शत्रुनां विनाशकः, तत्कर्म आचरितवान्। सः सहस्रशः कर्मकारान् गणशः प्रेषितवान्, येन विकटानि च निम्नानि च स्थलानि समीकृतानि, सर्वं भूमिं समम् अकुर्वन्। नन्दिग्रामात् आरभ्य सर्वे विघ्नाः अपाकृत्य, भूमिः शीतवातेन, हिमवत् जलैः सिक्तव्या। ततः अन्ये शुष्कधान्यं पुष्पाणि च सर्वत्र विक्षिप्तवन्तः; महानगरस्य मुख्यमार्गाः उच्चध्वजैः अलङ्कृताः। प्रातःसूर्यस्याभिमुखानि गृहाणि पुष्पमालाभिः, मुक्तासूत्रैः, पुष्पैः, पञ्चवर्णैः सुवर्णालङ्कारैः भूषितानि। शतशः जनाः राजमार्गं विक्षिप्तवन्तः, तं विस्तीर्णं कृत्वा; शत्रुघ्नस्य आज्ञां श्रुत्वा ते हृष्टाः अभवन्। धृष्टिः, जयन्तः, विजयः, सिद्धार्थः, अर्थसाधकः, अशोकः, मन्त्रपालः, सुमन्त्रः च निर्गताः। सहस्रशः मदोत्कटैः गजैः, ध्वजैः भूषितैः, दिव्याभरणैः, सुवर्णमेखलाभिः, स्त्रीगजैः, द्विजगजैः सह, तत्र प्रस्थिताः। महाचरित्रवन्तः रथारोहिणः, अश्वारोहिणः, शूलैः, तोमरैः, पाशैः, ध्वजैः, पताकाभिः सुसज्जिताः प्रस्थिताः। सहस्रशः उत्तमाश्वैः, तेषु अपि श्रेष्ठतरैः, सहस्रशः पदातिभिः, वीराः परिवृत्य प्रस्थिताः। ततः दशरथस्य सर्वाः पत्न्यः स्वयानयानि आरुह्य, कौसल्यां अग्रे स्थापयित्वा, सुमित्रा अपि निर्गता। सर्वाः कैकेय्या सह नन्दिग्रामं प्राप्ताः। धर्मात्मा भरतः ब्राह्मणश्रेष्ठैः, शिल्पिनां नायकैः अनुयायिभिः, मन्त्रिणां माल्य-मधुरैः परिवृतः। शङ्ख-दम्भूकारैः घोषितः, सूतानां स्तुतिभिः, धर्मज्ञः, शिरः नमयित्वा, उत्तमपादौ गृहीतवान्। शुक्लच्छत्रं, शुक्लमाल्यं, शुक्लचामरं, राजोपयोग्यं, सुवर्णमण्डितं आदत्तवान्। उपवासात् कृशः, विषण्णः, वल्कलाजिनवस्त्रधारी, भ्रातुः आगमनं श्रुत्वा पूर्वमेव हर्षपूर्णः अभवत्। महात्मा सः मन्त्रिभिः सह रामस्य साक्षात्कारे गच्छन्, भूमिः अश्वनां खुरध्वनिना, रथचक्रनिनादेन कम्पितवती। शङ्ख-दम्भूकारैः घोषेण भूमिः कम्पमानवत्, गजानां निनादेन, शङ्ख-दम्भूकारैः। ततः सर्वा नगरी नन्दिग्रामं प्राप्ता; दृष्ट्वा भरतः वायुसुतं हनुमन्तं उवाच। "नूनं कपिवंशज, त्वं मनसि चपलता न आचरसि; अहं काकुत्स्थं, धर्मज्ञं रामं, शत्रुनां विजयं न पश्यामि।" "रूपपरिवर्तिनः कपिंs अपि न पश्यामि;" इत्युक्ते, हनुमान् उत्तरं दत्तवान्। हनुमान् भरतस्य वीर्यं ज्ञात्वा उवाच—"फलवत्, पुष्पवत्, मधुवर्षिणः वृक्षान् प्राप्त्वा—" भारद्वाजस्य कृपया, मदोत्कटभृङ्गानां गुंजनया, इन्द्रस्य वरप्रदानात्, हे शत्रुनां तापिन्— सर्वसेनायाः अतिथ्यं गुणसम्पन्नं कृतम्; वनवासिनां हर्षपूर्णं महद्वाद्यम् श्रूयते। मम मन्ये कपिसेनायाः गोमती नदीं तर्तुम् आरभ्यते; पश्य शालवनं प्रति धूलिकण्टकं उद्गच्छति। मन्ये कपयः शोभनं शालवनं कम्पयन्ति; तत्र दूरात् दिव्यं विमानं, शशिनः सदृशं, दृश्यते। तद् दिव्यं विमानं पुष्पकं, ब्रह्मणः मनसः उत्पादितम्, महात्मना रामेण रावणं कुलसहितं हत्वा प्राप्तम्। तद् विमानं, उदितसूर्यवत् दीप्तम्, मनसः वेगेन शीघ्रं, कुबेरस्य प्रसादेन रामस्य वाहनम् अभवत्। तस्मिन् वीरौ राघवौ, वैदेही च, महाबलिः सुग्रीवः, राक्षसः विभीषणः च उपस्थिताः। ततः हर्षजः शब्दः आकाशम् स्पृशति, जनाः—स्त्रियः, बालकाः, युवानः, वृद्धाः—"एष रामः!" इति घोषयन्ति। रथात्, गजात्, अश्वात् अवतीर्य, भूमौ आगत्य, विमानस्थं रामं चन्द्रमिव आकाशे दृष्टवन्तः। भरतः, अञ्जलिं कृत्वा, हर्षपूर्णः, राघवस्य अभिमुखं, पाद्य-अर्घ्यादि सम्यक् उपहारैः रामं पूजितवान्। ब्रह्मणः मनसः कृतं विमानं तत्र, भरतस्य ज्येष्ठः भ्राता, विशालदीर्घनेत्रः, वज्रधारिणं देवमिव दीप्तमान्। भरतः, शिरः नमयित्वा, विमानस्य अग्रे स्थितं भ्रातरं सूर्यं मेरुशिखरे स्थितं इव प्रणम्य नमस्कृतवान्। ततः रामस्य अनुमत्याः, उत्तमं विमानं, हंसयुक्तं, शीघ्रगमनं, भूमौ अवतीर्णम्। भरतः, सत्यवीर्यः, विमानं आरुह्य, रामं समीपं गत्वा, पुनः सस्नेहं प्रणम्य पूजितवान्। काकुत्स्थवंशीयः रामः, उद्गत्य, दीर्घकाले भरतं साक्षात् दृष्ट्वा, हर्षपूर्णः, तं गोदाम् आरुह्य आलिङ्गितवान्। ततः लक्ष्मणं, वैदेहीं च समीपं गत्वा, शत्रुनां तापिन्, हृष्टः, तान् अभिवाद्य, "भरत!" इति नाम उच्चारितवान्। कैकेयीपुत्रः सुग्रीवं, जाम्बवन्तं, ततः अङ्गदं, मैन्दं, द्विविदं, नीलं, ऋषभं च आलिङ्गितवान्। सः सुसेणं, नलम्, गवाक्षं, गन्धमादनं, शरभं, पनसञ्च आलिङ्ग्य, सर्वान् परिवृत्य अभवत्।