सः रामः इन्द्रेण यमेन वरुणेन महादेवेन च ब्रह्मणा च सह दशरथेन च समागच्छत्। तैः समागतैः ऋषिभिः मुनिभिश्च दिव्यैः वरः दत्तः, तेन च काकुत्स्थः प्रख्याततेजाः रिपूनां दाहकृत्, आशीर्वादैः समभ्यर्चितः। एवं शुभाशिषा अभिषिक्तः सः हृष्टवानरसंघैः सहितः पुष्पकनाम्नि दिव्यविमानेन पुनः किष्किन्धां प्रत्यागच्छत्। पुनः गङ्गां प्राप्तः, यत्र मुनयः निवसन्ति, तत्र त्वं अपि श्वः रामदर्शनाय योग्यः भविष्यसि, शुभे पुष्ये नक्षत्रे, विघ्नरहितः। तदा हनूमतः मधुरवचनानि श्रुत्वा, भरतः प्रमुदितः, कृताञ्जलिः, परमसन्तोषेण वाक्यमुवाच—"सत्यं मे मनोऽभिलाषः पूर्णः जातः।" शृणु तर्हि सप्तविंशत्यधिकशततमः सर्गः। तस्य परमसुखस्य श्रवणात्, सत्यधृतिः सत्यवीर्यः भरतः हर्षेण शत्रुघ्नं आज्ञापयत्। "सर्वे देवतागृहाणि, नगरदेवताः च, शुद्धैः जनैः गन्धमाल्यैः गीतवाद्यैश्च पूज्यन्ताम्।" "सर्वे सूताः मागधाः बन्दिनोऽथ नर्तकाः, गीतविदः, वादकाः, गणिकाः च, समागताः स्यु:।" "राजमहिष्यः मन्त्रिणः सैनिकाः स्त्रियः च, ब्राह्मणाः क्षत्रियाः श्रेणिप्रमुखाः च, सर्वे गणाः च, निर्गच्छन्तु।" "ते सर्वे रामस्य मुखचन्द्रदर्शनाय गच्छन्तु।" भरतस्याज्ञां श्रुत्वा शत्रुघ्नः शत्रुनाशनः तद्विधमेव अकरोत्। सः सहस्रशः कर्मकारान् गणशः प्रेषयामास, येषां द्वारा सर्वे विषमभूमिप्रदेशाः समीकृताः। "नन्दिग्रामात् आरभ्य सर्वे विघ्नाः अपनीयन्ताम्, पृथिवी शीतलेन सलिलेन सिक्त्या सम्यक् सिक्तां कुर्युः।" "अन्ये लाजैः पुष्पैश्च सर्वत्र विक्षिपन्तु, महापुरस्य राजमार्गाः पताकाभिः शोभिताः स्युः।" "गृहाणि पूर्वाभिमुखानि, माल्यैः मुक्तासूत्रैः पुष्पैः पञ्चवर्णककाञ्चनैः भूषितानि स्युः।" "राजमार्गे शतशः जनाः लाजैः सिक्त्वा विस्तारयन्तु।" शत्रुघ्नस्य तामाज्ञां श्रुत्वा सर्वे हृष्टाः अभवन्। धृष्टिः जयन्तः विजयः सिद्धार्थः अर्थसाधकः अशोकः मन्त्रपालः सुमन्त्रः च निर्गच्छन्। सहस्रशः मदोन्मत्तगजाः ध्वजैः भूषिताः, सुवर्णमेखलाभिः शोभिताः, स्त्रीगजैः हस्तिभिश्च सहिताः निर्गच्छन्। महारथिनः अश्वैः रथैः चारुशस्त्रैः पताकाभिः सहिताः निर्गच्छन्। सहस्रशः अश्वाः, तेषां मध्ये श्रेष्ठाः अपि, सहस्रशः पदातयः च, वीराः परिवृताः निर्गच्छन्। ततः दशरथस्य सर्वा पत्न्यः स्ववाहनानि आरुह्य, कौसल्यां पूर्वे स्थापयित्वा, सुमित्रया सहिताः, कैकेय्याः च, नन्दिग्रामं प्राप्नुवन्। भरतः धर्मात्मा ब्राह्मणैः श्रेणिप्रमुखैः च, मन्त्रिभिः माल्यैः मधुरैः च सहितः परिवृतः अभवत्। शङ्खदुन्दुभिस्वनैः स्तुतिभिः च वन्दितः, धर्मज्ञः सः शिरसा प्रणम्य पादौ गृहीत्वा स्थितः। श्वेतच्छत्रं श्वेतमाल्यैः श्वेतचामरैः सुवर्णालङ्कृतं राजोपयुक्तं गृहीत्वा स्थितः। उपवासकृशः दुःखितः वल्कलाजिनवसानः, भ्रातृ आगमनश्रवणात् पूर्वमेव हर्षेण पूर्णः अभवत्। महात्मा सः मन्त्रिभिः सहितः रामस्य स्वागताय निर्गतः, तदा भूमिः अश्वानां पदनिनादैः रथचक्रघोषेण च कम्पितवती। शङ्खदुन्दुभिस्वनैः भूमिः कम्पमाना इव, गजानां निनादैः शङ्खदुन्दुभिस्वनैश्च शब्दिता अभवत्। समग्रं नगरं तदा नन्दिग्रामं प्राप्तम्। तं दृश्य भरतः हनूमन्तं वायुपुत्रं उवाच—"कपिसत्तम, त्वं मनःचपल्यम् न कुर्वसि किम्? अहं काकुत्स्थं रामं न पश्यामि, रिपुसूदनं न पश्यामि।" "न च विकृतरूपान् वानरान् पश्यामि।" तद्वचनं श्रुत्वा हनूमान् प्रत्युवाच— हनूमान् भरतं सत्यवीर्यं निवेदयन् उवाच—"सर्वफलद्रुमेषु पुष्पितेषु मधुश्रीषु प्राप्तः सः, भरद्वाजस्य प्रसादेन, इन्द्रदत्तेन च वरेण, रिपुदमन—" "तस्य सर्वसेनायाः सत्कारः कृतः, सर्वगुणसम्पन्नः। वनवासिनां हर्षेण महान् शब्दः श्रूयते।" "मम मन्ये वानरसैन्यं गोमतीं नदीं तर्तुम् आरब्धम्। पश्य, शालवनस्य समीपे धूलिराशिः उद्गच्छति।" "वानराः मन्ये शालवनं कम्पयन्ति। दूरतः चन्द्रसदृशं दिव्यं विमानं दृश्यते।" "एतत् दिव्यं पुष्पकं विमानं, ब्रह्मणः मनसोऽतिसृष्टम्, रामेण रावणवधात् प्राप्तम्।" "एतत् विमानं उदितसूर्यसमप्रभं, मनोजवमिव, कुबेरस्य प्रसादात् रामस्य वाहनम् अभवत्।" "अत्र द्वौ वीरौ राघवौ वैदेही च, बली सुग्रीवः राक्षसः विभीषणश्च उपविष्टाः।" तदा हर्षनिर्मितः शब्दः आकाशं व्याप्तवान्—स्त्रियः, बालाः, युवानः, वृद्धाः च, "एष रामः!" इति उच्चैः घोषयन्तः।