दूषणं प्रथमं हत्वा ततः त्रिशिरसं क्षिप्रम् अवसादिताः ते राक्षसाः रावणं प्रति जग्मुः। तस्मिन्नेव काले रावणस्य अनुचरः भीषणः राक्षसः मारीचः नाम, रत्नमयमृगस्वरूपं धारयन् वैदेहीं मोहयामास। तं मृगं दृष्ट्वा वैदेही रामं प्रार्थयत्—"एषः रम्यः शोभनश्च मृगः, अस्य गृहीत्वा आश्रमं शोभय।" तदा रामः धनुष्पाणिः तं मृगं अन्वधावत्, स च शरं तीक्ष्णम् अमोघं च तस्मिन् सञ्चिक्षेप। तस्मिन् काले, मृगं राघवः अन्वेषयन् निर्गतः, लक्ष्मणश्च अपि बहिर्गतः, दशग्रीवः तदा आश्रमं प्रविवेश। बलात् सीतां जग्राह, यथा ग्रहः आकाशे रोहिणीं गृह्णाति। तां रक्षन्तं जटायुषं गृध्रं युद्धे निहत्य, रावणः सीतां सक्रुद्धः अपसृत्य ययौ। ततः अद्भुतानि भूतानि पर्वतस्य शृङ्गे स्थितानि दृष्टानि। रावणः राक्षसराजः सीतां वहन् वानरैः पर्वतसदृशैः दृष्टः, ते विस्मयं जग्मुः। स त्वरया सम्प्राप्य पुष्पकं विमानं, मनोजवेन सह वैदेह्या तत्रारुह्य ययौ। तदा राक्षसपतिः रावणः सुवर्णमण्डितं महाप्रासादयुक्तां लङ्कां प्रविवेश। मैथिलीं प्रवेश्य, रावणः मधुरैः वाक्यैः तां सान्त्वयितुम् इच्छन्, सा तु तस्य भाषां तृणसमां मेने, स च राक्षसश्रेष्ठः तथैव। वैदेही तस्य वचांसि न श्रुत्वा अशोकवनं प्रविवेश; तदानीं रामः मृगं हत्वा वनात् प्रत्यागच्छन्। काकुत्स्थः प्रत्यागतः सन् गृध्रं दृष्ट्वा शोकार्तः अभवत्; तं निहतं दृष्ट्वा पितुः अपि प्रियतरं शुचिता विवेश। राघवः लक्ष्मणेन सह वैदेहीं अन्विष्य, गोदावरीतीरं पुष्पितकाननानि च विचचार। महावने कबंधं नाम राक्षसं दृष्ट्वा, तस्य वचनेन सच्चरित्रः रामः यथोक्तं चकार। ऋश्यमूकं पर्वतं गत्वा सुग्रीवम् अपश्यत्; तयोः प्रथमसंमिलनात् हृदयसंलग्नः स्नेहः अभवत्। पूर्वं क्रुद्धेन वालिना भ्रात्रा निर्हृतः सुग्रीवः, रामेण सह संवादेन गाढं सौहार्दं कृतवान्। रामः स्वबलवीर्येण वालिनं महाबलिनं रणाङ्गणे निहत्य, सुग्रीवस्य राज्यं प्रत्यपादयत्। सुग्रीवः वानरैः सहितः राज्ये प्रतिष्ठितः, रामाय कन्यायाः अन्वेषणाय प्रतिज्ञां दत्तवान्। सुग्रीवेण आदेशिताः वानरराजेन, दशकोट्यः वानराः सर्वदिक् प्रेषिताः। ते च, न दूरस्थाः, श्रेष्ठे विन्ध्यपर्वते दुःखेन क्लान्ताः बहुकालं स्थिताः। तत्र गृध्रराजस्य वीर्यवान् भ्राता सम्पातिः नाम, रावणस्य निवासे सीतायाः स्थानं न्यवेदयत्। अहं तेषां दुःखितानां दुःखं निवारयन्, आत्मबलं आश्रित्य, शतयोजनं प्लुत्वा अशोकवनं प्राप्तवान्, तत्र ताम् अपश्यं। सा शुभवस्त्रधारिणी, मलिनवस्त्रा, शोकसन्तप्तचित्ता, नियमपरायणा, मया सम्यक् उपलभ्य, अहं तां पृष्टवान्। रामस्य मुद्रिकां तस्यै दत्तवान्; सा च तदङ्कं रत्नं प्राप्तवती, कार्यसिद्धिं कृत्वा अहं प्रत्यागच्छम्। पुनरागतः अहं तद्रत्नं रामाय दत्तवान्, यस्य कर्माणि निर्मलानि। मैथिल्याः वचनानि श्रुत्वा रामः पुनः जीविताशां प्राप्नोत्, यथा रोगी अमृतं पीत्वा मृत्युमुखात् प्रतिनिवर्तते। तदा रामः लङ्कावधाय संकल्पं कृत्वा, यथाप्रलयकाले वह्निः सर्वभूतविनाशाय प्रवृत्तः, तद्वत् मनः कृतवान्। ततः सागरं प्राप्त्य, नलः सेतुम् अकार्षीत्; तेन सेतुना वानरवीर्यसैन्यं लङ्कां तीर्त्वा गतवत्। नीलः प्रहस्तं निहत्य, राघवः कुम्भकर्णं जघान; लक्ष्मणः रावणस्य पुत्रं हत्वा, रामः स्वयम् एव रावणं निहन्यत्। स इन्द्रेण, यमेन, वरुणेन, महादेवेन, ब्रह्मणा, च दशरथेन च सह साक्षात् अभवत्। तैः वरैः, ऋषिभिः, देवर्षिभिः, सर्वैः च आशीर्वादैः काकुत्स्थः शत्रुतापनः पूजितः अभवत्। एवं संपूजितः, हृष्टवानरैः सहितः, पुष्पकेन विमानं किष्किन्धां प्रत्यागच्छत्। पुनः गङ्गां प्राप्त्वा, मुनिभिः सह वासं कृत्वा, शुभे पुष्ये रामं पश्यितुम् अर्हसि, निर्बाधेन श्वः। तदा हनूमतः मधुरवचनानि श्रुत्वा, भरतः प्रमुदितः, अञ्जलिं कृत्वा, हर्षेण वाक्यम् उवाच—"सत्यं मे मनसोऽभिलाषः पूर्णः।" इदानीं सप्तविंशत्यधिकशततमः सर्गः शृणु। तं परमं हर्षं श्रुत्वा, सत्यधृतिः सत्यवीर्यः भरतः प्रहृष्टः शत्रुघ्नं आज्ञापयत्। "सर्वे देवताः, नगरदेवताः च, शुद्धैः नरैः सुरभिग्रथितमाल्यैः, गानैः च पूजिताः स्युः।" सर्वे स्तुतिप्रवीणाः सूताः, मागधाः, वन्दिनः, नर्तकाः, गायकाः, गणिकाः च, सम्यक् उपविशन्तु। राजमहिष्यः, मन्त्रिणः, सैनिकाः, स्त्रियः, ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, शिल्पिनः, सर्वसमूहाः च बहिः यान्तु।