स तदा महद् दण्डकवनं भयङ्करं गजसिंहव्याघृमृगसमाकीर्णं विरलमपि, विशालमपि, राघवः प्रविश्य अगच्छत्। तत्र तौ बलिनौ रामलक्ष्मणौ घनवनं गच्छन्तौ, विराधो नाम राक्षसः भीमघोषं नादयन् पुरतः आस्थितः। तं विराधं गर्जन्तं, बाहूद्धृत्य शिरः नमयन्तं, तौ समुत्क्षिप्य, गजस्य गर्जनं इव, गह्वरं निपातितवन्तौ। तेन दुस्तरेण कर्मणा कृतं, ततः सायं रामलक्ष्मणौ शरभङ्गमुनिवाटिकां सुखसमीपां गच्छतौ। शरभङ्गः स्वर्गं गतः, तदा रामः सत्यवीर्यनिष्ठः सर्वान् ऋषीन् नमस्कृत्य, जनस्थानं समुपेत्य। ततः शूर्पणखा नाम स्त्री रामं समीपं आगता; रामस्य आज्ञया लक्ष्मणः शीघ्रं उत्थितः। स महाबलः लक्ष्मणः खङ्गं गृहित्वा तस्याः कर्णनासे छित्त्वा, चतुर्दश सहस्राणि भीमानि राक्षसानि तत्र निहतानि राघवेण महात्मना। एकचतुर्थभागे दिने तैः तपस्व्यविघ्नकरैः बलद्भिर् राक्षसैः समूलं विनाशितम्। दण्डकवनवासिनः राक्षसाः राघवेण युद्धे निहताः, खरः अपि संग्रामे हतः। दूषणं प्रथमं, त्रिशिरः ततः शीघ्रं हत्वा, तैः क्लिष्टैः दुर्बलैः रावणं प्रति गतम्। मारिचो नाम भीमः राक्षसः रावणस्यानुचरः, रत्नमयमृगरूपं धृत्वा वैदेहीं मोहितवान्। तं दृष्ट्वा वैदेही रामं उक्तवती—“एषः रम्यः मृगः गृह्यताम्, अस्य विना आश्रमः न शोभते।” ततः रामः धनुर्धरः तं मृगं अन्वगच्छत्, तीक्ष्णेन अनापायिन्या शरेण तं गच्छन्तं विद्धवान्। तदा सौम्ये, मृगः राघवस्य समीपं गतः, लक्ष्मणः अपि बहिः गतः, दशग्रीवः तस्मिन्नेव काले आश्रमं प्रविष्टः। स बलात् सीतां गृहीत्वा, ग्रहः रोहिणीं यथा आकाशे गृहीत्वा, रक्षितुं इच्छन्तं जटायुम् युद्धे हत्वा। शीघ्रं सीतां गृहीत्वा राक्षसः निर्गतः; ततः अद्भुताः प्राणीः पर्वतशिखरे स्थिताः। रावणः राक्षसाधिपः सीतां वहन् गच्छन्, पर्वताकाराः वानराः तं दृष्ट्वा विस्मिताः। ततः शीघ्रं गत्वा, स महाबलः पुष्पकं विमानं मनोजवम् आरूढः, वैदेह्या सह। तस्मिन्नेव काले रावणः राक्षसाधिपः लङ्कां प्रविष्टः, तां सुवर्णमण्डितां महाप्रासादां। मैथिलीम् अन्तरं नीत्वा, रावणः तां वचोभिः शमयितुं प्रयत्नं कृतवान्; सा तु तस्य भाषणं तृणसमानं मन्यते, स च राक्षसश्रेष्ठः तथा। वैदेही तस्य वचः न ध्यानयन्ती, अशोकवनं गतवती; रामः meanwhile मृगं वनं हत्वा प्रत्यागच्छत्। काकुत्स्थः प्रत्यागच्छन्, जटायुम् दृष्ट्वा विषण्णः अभवत्; तं वयांसं हतं दृष्ट्वा, रामः पितुः अपि प्रियतरस्य शोकं अनुभवन्। राघवः वैदेहीं अन्वेषयन् लक्ष्मणेन सह गोदावर्याः तटे, पुष्पितवनप्रदेशे विचरन्। महावने तौ कबन्धं नाम राक्षसं दृष्टवन्तौ; तस्य वचनेन रामः सत्यवीर्यः कार्यं कृतवान्। ऋश्यमुखपर्वतं गत्वा, स सुग्रीवः मिलितः; तयोः प्रथमसंगमे गम्भीरस्नेहः अभवत्। सुग्रीवः पूर्वं क्रुद्धेन भ्रात्रा वालिना निष्कासितः, तेन रामेण सह मित्रत्वं गाढं कृतम्। रामः स्वबलप्रभावेन सुग्रीवस्य राज्यं पुनः स्थापयामास, वालिं महाबलिनं युद्धे हत्वा। सुग्रीवः वानरैः सहितः राज्यम् प्राप्तः, रामाय प्रतिज्ञां कृतवान्—सीतायाः अन्वेषणम्। सुग्रीवस्य आज्ञया, वानरराजस्य, दशकोटि वानराः सर्वदिशः प्रेषिताः। येषां विन्ध्यपर्वते उत्तमस्थाने दूरी नास्ति, तेषां महत् कालं दुःखेन व्यतीतम्। वीरः गृध्रराजस्य भ्राता सम्पातिः, रावणस्य प्रासादे सीतायाः निवासस्थानं दर्शितवान्। अहम् तेषां शोकम् अपाकृत्य, आत्मबलं आश्रित्य, शतयोजनं लङ्घितवान्; तत्र अशोकवनं गतां सीतां दृष्टवान्। सा रत्नवस्त्रधारिणी, मलिनवस्त्रा, शोकार्ता, व्रते स्थिताः; तया यथायोग्यं मिलित्वा, सर्वं पृष्टवान्, सा सर्वथा निर्दोषा। रामस्य मुद्रिकां तस्मै प्रदत्तवान्; सा मुद्रिकां लब्ध्वा, कार्यं सिद्धं, अहम् प्रत्यागतवान्। पुनः आगत्य, तां मुद्रिकां, दीप्तं महारत्नं, रामाय निर्दोषकर्मणे दत्तवान्। मैथिल्याः वचः श्रुत्वा, रामः जीवनाशां पुनः प्राप्तवान्, यथा रोगी अमृतं पीत्वा मृत्युपार्श्वात् पुनः जीवितः। युद्धाय निश्चित्य, स लङ्काविनाशं मनसि स्थापयामास, यथा कालाग्निः सर्वभूतसंहाराय यत्नं कुर्यात्। ततः समुद्रं प्राप्त्वा, नलः सेतुम् निर्मितवान्; तेन सेतुना वीरवानरसेना पारम् गतवती। नीलः प्रहस्तं हत्वा; राघवः कुम्भकर्णं निहत्य; लक्ष्मणः रावणस्य पुत्रं हत्वा; रामः स्वयम् रावणं हत्वा।